પ્રતિબંધ પાછળ સરમુખત્યારશાહી છે કે કોઈ અન્ય કારણ… નેપાળમાં સરકાર સોશિયલ મીડિયાથી કેમ ડરે છે?

નવી દિલ્હી, 08 સપ્ટેમ્બર  : 4 સપ્ટેમ્બર 2025 ના રોજ, નેપાળમાં સરકારે નોંધણીના અભાવે ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, યુટ્યુબ, વોટ્સએપ, ટ્વિટર અને લિંક્ડઇન સહિત 26 મુખ્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મને બ્લોક કરી દીધા હતા. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલું નકલી સમાચાર, સાયબર ગુનાઓ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યું છે. તે જ સમયે, આ નિર્ણયથી યુવાનોમાં, ખાસ કરીને જનરલ-ઝેડમાં ગુસ્સાની લહેર ફેલાઈ છે, જેઓ તેને તેમની અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર હુમલો માની રહ્યા છે. એટલું જ નહીં, યુવાનો ક્યાંકને ક્યાંક સરમુખત્યારશાહી પણ અનુભવી રહ્યા છે.

સરકાર પ્રતિબંધ માટે આ કારણો આપી રહી છે

નોંધણી ફરજિયાત: સરકારે આ પ્લેટફોર્મ્સ પરથી સ્થાનિક નોંધણીની માંગણી કરી હતી. જ્યારે આ કંપનીઓ નોંધાયેલી ન હતી, ત્યારે સરકારે તેમને બંધ કરી દીધા.

ફેક ન્યૂઝ અને સાયબર ક્રાઇમ પર નિયંત્રણ: સરકાર કહે છે કે આ પ્લેટફોર્મ પર ફેક ન્યૂઝ ફેલાઈ રહ્યા છે અને સાયબર ક્રાઇમ વધી રહ્યો છે. તેથી, તેમના પર નિયંત્રણ જરૂરી હતું.

રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સાર્વભૌમત્વનું રક્ષણ: વડા પ્રધાન કેપી શર્મા ઓલીએ કહ્યું કે દેશની સ્વતંત્રતા અને સાર્વભૌમત્વ સાથે ચેડા કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે દેશની ગરિમા અને કાયદો સૌથી ઉપર છે.

તો પછી યુવાનો ગુસ્સે કેમ થયા

સરકારે તેના કારણોને વાજબી ઠેરવ્યા હોવા છતાં, યુવાનો તેમાં કોઈ બીજી યુક્તિ શોધી રહ્યા છે. સોશિયલ મીડિયા તેમના વિચારો વ્યક્ત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ છે. તેના બંધથી તેમની અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર હુમલો થયો છે.

વિરોધકર્તાઓ કહે છે કે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ ફક્ત એક ઉત્તેજક હતો, અમારો વાસ્તવિક ગુસ્સો ભ્રષ્ટાચાર અને સરકારની નિષ્ફળતા અંગે છે. તમને જણાવી દઈએ કે ફેસબુકે તાજેતરમાં નેપાળમાં સર્જકો માટે મુદ્રીકરણ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો. પ્રતિબંધથી અચાનક તેમની આવક બંધ થઈ ગઈ અને ડિજિટલ અર્થતંત્રને મોટો ફટકો પડ્યો.

શું સરકારની વિચારસરણી સરમુખત્યારશાહી તરફ આગળ વધી રહી છે?

યુવાનોનો આરોપ છે કે સરકારનું આ પગલું સરમુખત્યારશાહી વલણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. 20 વર્ષીય વિદ્યાર્થી ઇક્ષમા તુમરોક કહે છે કે અમે પરિવર્તન ઇચ્છીએ છીએ. અન્ય લોકોએ તે સહન કર્યું છે પરંતુ તે આપણી પેઢી સાથે સમાપ્ત થવું જોઈએ. બીજી તરફ, સરકારના આ પગલા પાછળ વિરોધને દબાવવાનો ઇરાદો પણ જોવા મળી રહ્યો છે. 24 વર્ષીય વિદ્યાર્થી યુજન રાજભંડારી કહે છે કે અમે ફક્ત પ્રતિબંધની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ આપણા સિસ્ટમમાં પ્રવેશેલા ભ્રષ્ટાચાર અને સરમુખત્યારશાહી વલણની વિરુદ્ધ છીએ.

શું સરકારનો ઇરાદો સાચો છે?

સરકાર કહે છે કે આ પગલું સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ પછી લેવામાં આવ્યું છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે નોંધણી વિના દેશમાં કોઈ પણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ કામ કરશે નહીં. મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે 28 ઓગસ્ટે કંપનીઓને સાત દિવસનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો. સમયમર્યાદા પૂરી થાય ત્યાં સુધીમાં, મેટા (ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ, વોટ્સએપ), આલ્ફાબેટ (યુટ્યુબ), એક્સ (અગાઉ ટ્વિટર) સહિત કોઈ પણ વૈશ્વિક કંપનીએ અરજી કરી ન હતી. આ પછી, સરકારે નેપાળ ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઓથોરિટીને મધ્યરાત્રિથી બધા અનરજિસ્ટર્ડ પ્લેટફોર્મને બ્લોક કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

યુવાનોનો ગુસ્સો અટકી રહ્યો નથી

હાલમાં, નેપાળ સરકાર સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધથી સંપૂર્ણપણે હચમચી ગઈ છે. આજે રસ્તાઓ પર જે વિરોધ થઈ રહ્યો છે તે કદાચ પહેલા અપેક્ષિત ન હતો. નેપાળના યુવાનોએ જે રીતે VPN દ્વારા સાઇટ્સને બ્લોક કરીને સમગ્ર આંદોલન શરૂ કર્યું, તેનાથી સરકારની મુશ્કેલીઓ વધી ગઈ છે.

ઝડપથી સમાચાર મેળવવા માટે જોઈન કરો અમારા વોટ્સઅપ ગ્રુપમાં
https://chat.whatsapp.com/FU8bgMOynfgJl4wCoEeiJw