તૈયાર રહો! ગેસ સિલિન્ડરની અછત થઈ શકે: ભારત સરકારે ગેસમાં ઈમર્જન્સી જાહેર કરી, રિફાઈનરીઓને વધુ ઉત્પાદનના આદેશ

નવી દિલ્હી, 6 માર્ચ 2026: મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને કારણે ભારતની LPG (રાંધણ ગેસ)ની આયાત 40 ટકા ઘટી ગઈ છે. આ કારણે દેશમાં ગેસ સિલિન્ડરની અછત થવાનો ભય વ્યાપી રહ્યો છે. ભારત સરકારે આ કટોકટીને ટાળવા માટે આજે ઈમર્જન્સી પાવર્સને લાગુ કરી દીધો છે અને તેલ રિફાઈનરીઓને લિક્વિફાઈડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (એલપીજી)નું ઉત્પાદન વધારવાના કડક આદેશ આપ્યા છે. આ પગલાંથી ઘરેલુ ગ્રાહકોને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવશે, જ્યારે પેટ્રોકેમિકલ કંપનીઓને પ્રોપેન અને બ્યુટેનનો સપ્લાય ઘટાડવો પડશે.

સરકારી આદેશ મુજબ, રિફાઈનરીઓને એલપીજી, પ્રોપેન અને બ્યુટેનનું ઉત્પાદન મહત્તમ સ્તરે કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. આ સપ્લાય માત્ર ત્રણ મુખ્ય સરકારી તેલ કંપનીઓ – ઈન્ડિયન ઓઈલ કોર્પોરેશન (IOC), હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (HPCL) અને ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) ને જ આપવાનો છે. આ પગલાથી ઘરગથ્થુઓને ગેસ સિલિન્ડરનો પુરવઠો સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ મળશે. ભારતમાં ગયા વર્ષે 33.15 મિલિયન મેટ્રિક ટન એલપીજીનું વપરાશ થયું હતું, જેમાંથી 85-90 ટકા મધ્ય પૂર્વથી આવે છે.

કતાર અને ઈરાનથી સપ્લાય બંધ

કતારમાં એલએનજી ઉત્પાદન પૂર્ણપણે બંધ થઈ ગયું છે, જેના કારણે ભારતની આયાત 40 ટકા ઘટી છે. ઈરાન સાથેના યુદ્ધને કારણે પણ એલપીજીના વૈશ્વિક સપ્લાયમાં વિક્ષેપ આવ્યો છે. વર્તમાનમાં ભારત પાસે એલપીજીના સ્ટોક 25થી 30 દિવસના છે, પરંતુ વધુ વિલંબ થાય તો અછત અનિવાર્ય બની શકે છે. સરકારી અધિકારીઓ કહે છે કે આ કટોકટીને ટાળવા માટે ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેનેડા જેવા વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાઈ રહ્યું છે, પરંતુ તાત્કાલિક ઉપાય તરીકે દેશીય ઉત્પાદન વધારવું જરૂરી છે.

CNG-PNGના ભાવમાં વધારો

આ સંકટથી સીએનજી (કમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ) અને પીએનજી (પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ)ના ભાવમાં પણ વધારો થવાની શક્યતા છે. દિલ્હીમાં છેલ્લા બે દિવસમાં સીએનજીના ભાવ રૂ. 2.50 પ્રતિ કિલો વધ્યા છે, જે માર્ચથી કુલ રૂ. 12.50નો વધારો છે. આદાણી ટોટલ ગેસ લિમિટેડે ઔદ્યોગિક અને વ્યાપારી ગ્રાહકો માટે એલએનજીના ભાવ વધારી દીધા છે. સરકારે કહ્યું છે કે પેટ્રોલ-ડીઝલ પર રેશનિંગની કોઈ યોજના નથી, પરંતુ ગેસ ક્ષેત્રમાં વધુ સાવચેતી રાખવી પડશે.

સરકારના પ્રયત્નોથી આ ઈમર્જન્સીને ટાળી શકાય તેવી આશા છે, પરંતુ વૈશ્વિક તણાવ લંબાય તો ભાવવધારો અને અછત વધી શકે છે.

આ પણ વાંચો: બિહારમાં કમળ અને કર્ણાટકમાં વિખવાદ: દક્ષિણ ભારતમાં ફસાઈ છે કોંગ્રેસ તો ઉત્તર ભારતમાં ભાજપે આસાનીથી ઉકેલી લીધી ગુત્થી