Religion News : છઠ મહાપર્વ હિન્દુ ધર્મના મુખ્ય તહેવારોમાંનો એક છે. તે ભગવાન સૂર્ય અને છઠી મૈયાને સમર્પિત છે. આ ચાર દિવસીય તહેવાર દેશના ઘણા ભાગોમાં, ખાસ કરીને બિહાર, ઝારખંડ અને પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશમાં ખૂબ જ ઉત્સાહ અને ભક્તિ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભક્તો કડક ઉપવાસ રાખે છે, તેમના પરિવારોની સુખાકારી અને સમૃદ્ધિ માટે, અને તેમના બાળકોના લાંબા આયુષ્ય અને સારા સ્વાસ્થ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. આ વર્ષે, છઠ પૂજા 13 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ નહાય-ખાય સાથે શરૂ થશે અને 16 નવેમ્બરના રોજ ઉગતા સૂર્યને અર્પણ સાથે સમાપ્ત થશે.

આ દિવસે ખોરાકની શુદ્ધતા પર ખાસ ધ્યાન આપવું

છઠ પૂજાના પહેલા દિવસને નહાય-ખાય કહેવામાં આવે છે, જે કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષની ચતુર્થી તિથિ પર ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ છઠ મહાપર્વની ઔપચારિક શરૂઆત દર્શાવે છે. આ દિવસે ખોરાકની શુદ્ધતા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે, અને ભક્તો સાત્વિક ખોરાકનું સેવન કરે છે. તેથી, છઠ પૂજાના પહેલા દિવસે શું ખાવું અને શું ટાળવું તે જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે. નાહાય-ખાયેના દિવસે, કોળાના ભાત અને ચણાની દાળ સામાન્ય રીતે બનાવવામાં આવે છે. કેટલીક પરંપરાઓમાં, મૂળા અને ગોળનો પણ ભોજનમાં સમાવેશ થાય છે. લસણ, ડુંગળી અને તામસિક ખોરાકનો સખત રીતે ઇનકાર કરવામાં આવે છે. ચાલો નાહાય-ખાયેના દિવસે ખાવા-પીવા અંગેના મહત્વપૂર્ણ નિયમો વિશે જાણીએ.

છઠ પૂજાના નાહાય-ખાયે દરમિયાન શું ખાવું જોઈએ?

છઠ પૂજાના પહેલા દિવસે, ઉપવાસ કરનાર માટે શુદ્ધ અને સાત્વિક ખોરાક તૈયાર કરવામાં આવે છે. તૈયારીથી લઈને સેવન સુધી, દરેક વિગતોનો કાળજીપૂર્વક વિચાર કરવામાં આવે છે. નાહાય-ખાયેના થાળીમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

1. કોળું અથવા દૂધીની શાકભાજી: નાહાય-ખાયેના દિવસે કોળાની શાકભાજી બનાવવાની પરંપરાગત પરંપરા છે. તે શુદ્ધ ઘી અને સિંધવ મીઠાથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. લસણ અને ડુંગળીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી. કેટલીક જગ્યાએ, દૂધીની શાકભાજી પણ બનાવવામાં આવે છે.
2. ચણા અથવા મૂંગની દાળ: ચણા અથવા મૂંગની દાળ કોળાની કરી સાથે તૈયાર કરવામાં આવે છે. તે લસણ અથવા ડુંગળી વિના શુદ્ધ રીતે પણ રાંધવામાં આવે છે. આ દિવસે દાળને સાત્વિક ભોજનનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે.

૩. અરવા ભાત: નહાય-ખાયે ભોજનમાં અરવા ભાતનું વિશેષ મહત્વ છે. આ ભાતમાંથી ભાત બનાવવામાં આવે છે, જે કોળાની કઢી અને દાળ સાથે પીરસવામાં આવે છે. તે પરંપરાગત નહાય-ખાયે થાળીનો મુખ્ય ભાગ છે.

૪. મૂળા અને ગોળ: કેટલાક પ્રદેશો અને પરિવારોમાં, પરંપરાઓ નહાય-ખાયે પર મૂળા અને ગોળ અથવા ગોળ આધારિત ઉત્પાદનો ખાવાનું કહે છે. આનો પણ ભોજનમાં સમાવેશ કરી શકાય છે.

નહાય-ખાયે પર શું ન ખાવું જોઈએ?

નહાય-ખાયે પર ખોરાકની શુદ્ધતા પર ખાસ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. તેથી, આ દિવસે કેટલીક વસ્તુઓ ટાળવામાં આવે છે.

લસણ અને ડુંગળી: નહાય-ખાયે દરમિયાન ખોરાક સંપૂર્ણપણે સાત્વિક રાખવામાં આવે છે. તેથી, લસણ અને ડુંગળીનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી.

સામાન્ય મીઠું: ખોરાકમાં નિયમિત મીઠાને બદલે સિંધવ મીઠાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

માંસ, માછલી અને ઈંડા: આ દિવસે માંસાહારી ખોરાક સંપૂર્ણપણે ટાળવામાં આવે છે.

તામસિક ખોરાક: દારૂ અને અન્ય તામસિક ખોરાક ન ખાવા જોઈએ.

વાસી ખોરાક: આ દિવસે તાજો અને શુદ્ધ ખોરાક બનાવવાની પરંપરા છે. તેથી, વાસી ખોરાક ટાળવામાં આવે છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

નહાય-ખાના નિયમો અને પરંપરાઓ

1. સવારે સ્નાન અને ઘરની સફાઈ: નહાય-ખાના દિવસે, ભક્તો વહેલા ઉઠે છે અને સ્નાન કરે છે. કેટલાક લોકો પવિત્ર નદીમાં સ્નાન કરે છે, જ્યારે કેટલાક ઘરે સ્નાન કરે છે. આ પછી, ઘર અને રસોડાને સંપૂર્ણપણે સાફ કરવામાં આવે છે.
2. છઠ વ્રત સંકલ્પ: સ્નાન અને સફાઈ કર્યા પછી, ભગવાન સૂર્યનું ધ્યાન કરીને ચાર દિવસીય છઠ ઉત્સવ માટે સંકલ્પ લેવામાં આવે છે. આ સાથે, ભક્તો શિસ્ત અને સંયમ સાથે તહેવારની શરૂઆત કરે છે
3. શુદ્ધતા સાથે ખોરાક તૈયાર કરો: નહાય-ખા માટે ખોરાક સ્વચ્છ જગ્યાએ તૈયાર કરવામાં આવે છે. પરંપરાગત રીતે, તે શુદ્ધ ઘીથી બનાવવામાં આવે છે, અને તૈયારી દરમિયાન સ્વચ્છતા પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
4. ઉપવાસ કરનાર પહેલા ખાય છે: નહાય-ખાયના દિવસે ભોજન તૈયાર થયા પછી, તે પહેલા ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ પછી, ઉપવાસ કરનાર ભોજન ખાય છે, અને પછી પરિવારના અન્ય સભ્યો તેને પ્રસાદ તરીકે ખાય છે.
5. શુદ્ધતા અને સંયમ જાળવો: આ દિવસે, ફક્ત ખોરાકમાં જ નહીં, પરંતુ વર્તન અને દિનચર્યામાં પણ શુદ્ધતા અને સંયમ જાળવવાની પરંપરા છે. ઉપવાસ કરનારે મનમાં સારા વિચારો રાખવા જોઈએ અને સંપૂર્ણ ભક્તિભાવથી છઠી મૈયાનું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

આ પણ વાંચો : છઠ પૂજાના પહેલા દિવસે કેમ ખાવામાં આવે છે કોળાના ભાત? જાણો આ પરંપરા પાછળનું કારણ