‘શક્તિની સપ્તધારા’થી વિકસિત ભારતનો રોડમેપ: PM મોદીએ ગણાવી દેશની 7 મોટી તાકાત

નવી દિલ્હી: 80મા સ્વાતંત્ર્ય દિવસના અવસરે લાલ કિલ્લાની પ્રાચીર પરથી દેશને સંબોધતા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વર્ષ 2047 સુધી ભારતને ‘વિકસિત ભારત’ બનાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો. પોતાના ભાષણમાં તેમણે દેશના ઝડપી અને સર્વાંગી વિકાસ માટે સાત મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો પર વિશેષ ભાર મૂક્યો, જેને તેમણે ‘શક્તિની સપ્તધારા’ તરીકે રજૂ કરી.

વડાપ્રધાને કહ્યું કે ભારત પોતાની મુખ્ય શક્તિઓ પર ઝડપથી કામ કરે તો આગામી 5થી 7 વર્ષમાં એવા મોટા પરિવર્તનો લાવી શકાય છે, જે માટે અગાઉ દાયકાઓ લાગતા હતા. મેન્યુફેક્ચરિંગથી લઈને કૃષિ, ટેક્નોલોજી, સંરક્ષણ, ગ્રીન ઇકોનોમી અને સોફ્ટ પાવર સુધીના સાત ક્ષેત્રો ભારતની આગામી વિકાસયાત્રાના મુખ્ય આધાર બનશે.

પહેલી શક્તિ: મેન્યુફેક્ચરિંગ

‘શક્તિની સપ્તધારા’ની પહેલી શક્તિ તરીકે વડાપ્રધાને મેન્યુફેક્ચરિંગનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે ભારતે માત્ર મોટા મશીનો કે તૈયાર ઉત્પાદનો બનાવવામાં જ નહીં, પરંતુ નાના-નાના પાર્ટ્સ અને કમ્પોનન્ટ્સના ઉત્પાદનમાં પણ આત્મનિર્ભર બનવું પડશે.

ભારતનું લક્ષ્ય એવું હોવું જોઈએ કે કમ્પોનન્ટથી લઈને સંપૂર્ણ મશીન અને અંતિમ પ્રોડક્ટ સુધીની આખી સપ્લાય ચેઇન દેશમાં જ વિકસે.

વડાપ્રધાને ભારતીય કંપનીઓને ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતાના આધારે વૈશ્વિક બજારમાં પોતાની ઓળખ મજબૂત કરવાની અપીલ કરી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ગુણવત્તા સાથે કોઈ સમાધાન ન થવું જોઈએ.

બીજી શક્તિ: ખેડૂતો અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ

બીજી મોટી શક્તિ તરીકે કૃષિ અને ફૂડ પ્રોસેસિંગને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. વડાપ્રધાને કહ્યું કે ભારતના મસાલા, ફળ, ફૂલ અને અન્ય કૃષિ ઉત્પાદનોને વિશ્વના બજારમાં વધુ મોટા પાયે પહોંચાડવાની જરૂર છે.

ભારત માત્ર કાચા કૃષિ ઉત્પાદનોની નિકાસ સુધી મર્યાદિત ન રહે, પરંતુ તેમની પ્રોસેસિંગ કરીને વધુ મૂલ્ય ધરાવતા ઉત્પાદનો તૈયાર કરે તેના પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ફૂડ પ્રોસેસિંગ વધારવાથી ખેડૂતોને તેમના ઉત્પાદનોનું વધુ સારું મૂલ્ય મળી શકે છે અને ભારતની કૃષિ નિકાસ પણ મજબૂત થઈ શકે છે.

ત્રીજી શક્તિ: ટેક્નોલોજી અને ઇનોવેશન

ત્રીજી શક્તિ ટેક્નોલોજી અને ઇનોવેશન છે. વડાપ્રધાને કહ્યું કે આજનો સમય આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, ડેટા સેન્ટર, ક્વાન્ટમ ટેક્નોલોજી અને અન્ય નવી ટેક્નોલોજીનો છે.

નવી ટેક્નોલોજી ભારત માટે પડકારો સાથે મોટી તકો પણ લઈને આવી રહી છે. ભારતે માત્ર ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરનાર દેશ નહીં, પરંતુ નવી ટેક્નોલોજી અને ઇનોવેશન વિકસાવનાર વૈશ્વિક કેન્દ્ર બનવાનું છે.

વડાપ્રધાને ભારતની ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ટેક્નોલોજીને અન્ય દેશો સુધી પહોંચાડવાની દિશામાં પણ કામ કરવાની વાત કરી.

ચોથી શક્તિ: ગતિશક્તિ અને કનેક્ટિવિટી

વિકાસની ચોથી શક્તિ તરીકે ગતિશક્તિ અને કનેક્ટિવિટીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો.

વડાપ્રધાને કહ્યું કે દેશના શહેરો વચ્ચે ઝડપી પરિવહન, મેટ્રો નેટવર્કનો વિસ્તાર, પોર્ટ કનેક્ટિવિટી, રોડ અને રેલવે નેટવર્ક તથા લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.

સારી કનેક્ટિવિટીથી માત્ર લોકોની મુસાફરી સરળ નહીં બને, પરંતુ માલસામાનના ઝડપી પરિવહનથી ઉદ્યોગ અને વેપારને પણ મોટો ફાયદો મળશે.

પાંચમી શક્તિ: ડિફેન્સ અને સાયબર સુરક્ષા

પાંચમી શક્તિ તરીકે સંરક્ષણ ક્ષેત્રને સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. વડાપ્રધાન મોદીએ કહ્યું કે ભારત ડિફેન્સ સેક્ટરમાં આત્મનિર્ભર બનવાની દિશામાં ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે.

તેમણે પરંપરાગત સંરક્ષણની સાથે સાયબર સુરક્ષાને પણ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ ગણાવ્યો.

વડાપ્રધાનના જણાવ્યા પ્રમાણે ડિજિટલ યુગમાં સાયબર હુમલા હવે સરકાર કે મોટી કંપનીઓ પૂરતા મર્યાદિત નથી. સામાન્ય નાગરિકો માટે પણ સાયબર સુરક્ષા મોટો પડકાર બની રહી છે.

આ ક્ષેત્રમાં ભારતના યુવાનોની ટેક્નિકલ ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરીને દેશને વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત બનાવી શકાય છે.

છઠ્ઠી શક્તિ: ગ્રીન અને બ્લૂ ઇકોનોમી

છઠ્ઠી શક્તિ તરીકે વડાપ્રધાને ગ્રીન અને બ્લૂ ઇકોનોમીને મહત્વ આપ્યું.

ગ્રીન હાઇડ્રોજન, રિન્યુએબલ એનર્જી, એનર્જી સ્ટોરેજ, ગ્રીન મોબિલિટી અને ગ્રીન મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારતે મોટા પાયે આગળ વધવું પડશે.

તેમણે કહ્યું કે પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા વૈશ્વિક પડકારોના ઉકેલમાં પણ ભારત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

બ્લૂ ઇકોનોમી માટે ભારતની લાંબી સમુદ્રી સરહદ મોટી તાકાત છે. ફિશરીઝ, દરિયાકાંઠાના પ્રવાસન, સમુદ્રી સંસાધનો અને મરીન ટેક્નોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં મોટી તકો રહેલી હોવાનું તેમણે જણાવ્યું.

સાતમી શક્તિ: ભારતની સોફ્ટ પાવર

‘શક્તિની સપ્તધારા’ની સાતમી અને અંતિમ શક્તિ ભારતની સોફ્ટ પાવર છે.

વડાપ્રધાને યોગનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે યોગે વિશ્વના કરોડો લોકોને ભારત સાથે જોડ્યા છે. આ ઉપરાંત આયુર્વેદ, હોલિસ્ટિક હેલ્થકેર, આધ્યાત્મિક અને ધાર્મિક પ્રવાસન, હસ્તકલા તથા ભારતીય સંસ્કૃતિમાં પણ મોટી વૈશ્વિક સંભાવનાઓ રહેલી છે.

ફિલ્મ, ગેમિંગ, VFX, એનિમેશન અને ડિજિટલ કન્ટેન્ટ જેવા નવા ક્ષેત્રો પણ ભારતની સોફ્ટ પાવરને મજબૂત કરી શકે છે.

વડાપ્રધાને વર્લ્ડ ઓડિયો વિઝ્યુઅલ એન્ડ એન્ટરટેઇનમેન્ટ સમિટ (WAVES) જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉલ્લેખ કરીને ભારતીય ક્રિએટિવ ઇન્ડસ્ટ્રીને વૈશ્વિક સ્તરે પહોંચાડવાની જરૂરિયાત દર્શાવી.

2047 માટે સાત ક્ષેત્રો બનશે વિકાસનો આધાર

વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાના ભાષણમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારતને 2047 સુધી વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે માત્ર એક ક્ષેત્ર પર આધાર રાખી શકાય નહીં.

મેન્યુફેક્ચરિંગથી લઈને કૃષિ, ટેક્નોલોજી, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સંરક્ષણ, પર્યાવરણ અને સાંસ્કૃતિક શક્તિ સુધીના તમામ ક્ષેત્રોને એકસાથે આગળ વધારવાની જરૂર છે.

‘શક્તિની સપ્તધારા’ દ્વારા વડાપ્રધાને આગામી વર્ષોમાં ભારતના વિકાસનો એક વ્યાપક રોડમેપ રજૂ કર્યો છે, જેમાં આત્મનિર્ભરતા, આધુનિક ટેક્નોલોજી, વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા અને ભારતીય સંસ્કૃતિ—ચારેયને સાથે લઈને આગળ વધવાનો સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે.

આ પણ વાંચો: ગુજરાતમાં વરસાદી માહોલ યથાવત: 135 તાલુકામાં વરસાદ, બાલાસિનોર-કઠલાલમાં 3-3 ઇંચ; દક્ષિણ ગુજરાતમાં યલો એલર્ટ