National News : ભારત અવકાશ ક્ષેત્રમાં સતત પોતાની તાકાત વધારી રહ્યું છે. આ સંદર્ભમાં, ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) આજે, 30 ઓક્ટોબરે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ મિશન લોન્ચ કરી રહ્યું છે. ISRO આગામી પેઢીના નેવિગેશન સેટેલાઇટ, NVS-03, શ્રીહરિકોટાથી રાત્રે 11:51 કલાકે લોન્ચ કરશે. તેને GSLV-F18 રોકેટનો ઉપયોગ કરીને અવકાશમાં મોકલાશે. આ મિશન ફક્ત ઉપગ્રહને અવકાશમાં લોન્ચ કરવા પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ ભવિષ્યમાં ભારતની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ, NavICને મજબૂત બનાવવાની પણ અપેક્ષા છે.

આનાથી રોડ વાહનો, ટ્રેનો, જહાજો અને અન્ય ઘણી આવશ્યક સેવાઓને ફાયદો થઈ શકે છે. નોંધનિય રીતે, આ ઉપગ્રહમાં સ્વદેશી અણુ ઘડિયાળ પણ છે, જે સચોટ સમય અને સ્થાનની માહિતી પ્રદાન કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. અત્યાર સુધી, ભારત સહિત વિશ્વભરના ઘણા દેશો, સ્થાન ટ્રેકિંગ માટે અમેરિકન GPS જેવી વિદેશી સિસ્ટમો પર આધાર રાખતા આવ્યા છે.

ભારતની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ

આ નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે, ભારતે પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ, NavIC વિકસાવી છે. જો કે, તેના સિગ્નલ અને સેવાઓને સતત સુધારવા માટે, એક નવા ઉપગ્રહની જરૂર છે. NVS-03 આ દિશામાં એક મોટું પગલું છે. તે આગામી પેઢીના નેવિગેશન સેટેલાઇટ શ્રેણીનો ત્રીજો ઉપગ્રહ છે. તે હાલની ટેકનોલોજીને કેટલીક નવી સુવિધાઓ સાથે એકીકૃત કરે છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે, NVS-03 ભારત માટે આટલું ખાસ કેમ છે? તેની અણુ ઘડિયાળ કેવી રીતે કાર્ય કરશે, અને તે સામાન્ય લોકોને શું લાભ આપશે?

NVS-03 નેવિગેશન સિસ્ટમ શું છે?

NVS-03 ભારતની સ્વદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ, NavIC નો ભાગ છે. તેનું પૂરું નામ નેવિગેશન વિથ ઇન્ડિયન કોન્સ્ટેલેશન છે. તે ભારતની પોતાની સેટેલાઇટ-આધારિત સ્થાન અને નેવિગેશન સિસ્ટમ છે. તે દેશની અંદર અને ભારતની સરહદોથી આશરે 1,500 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં સ્થાન, દિશા અને સમય-સંબંધિત સેવાઓ પ્રદાન કરે છે.

ISRO અનુસાર, NVS-03 આગામી પેઢીના નેવિગેશન સેટેલાઇટ શ્રેણીનો ત્રીજો ઉપગ્રહ છે. આ હાલની ઉપગ્રહ પ્રણાલીને મજબૂત બનાવવામાં અને સતત નેવિગેશન સેવાઓ સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરશે. આ મિશન માટે GSLV-F18 રોકેટનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. આ GSLV રોકેટની ભારતની 20મી ઉડાન હશે. આ રોકેટ ઉપગ્રહને જીઓસિંક્રોનસ ટ્રાન્સફર ઓર્બિટ (GTO) માં મૂકશે.

તે સચોટ સ્થાન કેવી રીતે પ્રદાન કરશે?

NVS-03ની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા તેની સ્વદેશી અણુ ઘડિયાળ છે. નેવિગેશન ઉપગ્રહો માટે ચોક્કસ સમય માહિતી મહત્વપૂર્ણ છે. જ્યારે ઉપગ્રહ સિગ્નલ મોકલે છે, ત્યારે જમીન-આધારિત ઉપકરણો સિગ્નલ આવવામાં લાગતા સમયના આધારે તેમનું સ્થાન નક્કી કરે છે. સમય ગણતરીમાં થોડી ભૂલ પણ સ્થાનમાં અચોક્કસતા તરફ દોરી શકે છે. અણુ ઘડિયાળ આ સમયને અત્યંત ચોકસાઈથી માપવામાં મદદ કરે છે. NVS-03 વિદેશથી ખરીદેલી અણુ ઘડિયાળો સાથે ભારતમાં વિકસિત અણુ ઘડિયાળથી સજ્જ છે. આ ભારતને તેની નેવિગેશન ક્ષમતાઓને વધારવામાં અને વિદેશી ટેકનોલોજી પર તેની નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ કરશે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

NavICમાં નવું L1 સિગ્નલ ઉમેરાયું: શું ફાયદો થશે?

NVS-03માં બીજો મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર L1 સિગ્નલોનો સમાવેશ છે. અગાઉ, NavIC L5 અને S-બેન્ડ સિગ્નલોનો ઉપયોગ કરતો હતો. L1 સિગ્નલોનો ઉમેરો તેની તકનીકી ક્ષમતાઓમાં વધારો કરશે અને વધુ ઉપકરણો સાથે સુસંગતતામાં સુધારો કરશે. આનાથી મોબાઇલ ફોન, નેવિગેશન ડિવાઇસ અને અન્ય સ્થાન-આધારિત સેવાઓને ફાયદો થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે, ભવિષ્યમાં, વધુ ઉપકરણો ભારતની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરી શકશે.

NavIC નો ઉપયોગ ફક્ત નેવિગેશન પૂરતો મર્યાદિત નથી; તેના ઘણા અન્ય ઉપયોગો છે:

ટ્રેન: રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેન સ્થાન અને ટ્રેકિંગમાં સહાય કરો. વાહનો: સચોટ વાહન સ્થાન અને નેવિગેશનમાં સહાય કરો. દરિયાઈ: જહાજ નેવિગેશન અને ટ્રેકિંગમાં સહાય કરો. પાવર સિસ્ટમ્સ: પાવર ગ્રીડ સિંક્રનાઇઝેશન જાળવવામાં સહાય કરો. સુરક્ષા: વ્યૂહાત્મક અને આવશ્યક સરકારી સેવાઓ માટે નેવિગેશન પ્રદાન કરે છે.

GPS પર ઓછી નિર્ભરતા ભારતની ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવશે

વિશ્વના મોટાભાગના સ્માર્ટફોન GPS, અમેરિકન નેવિગેશન સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે. વધુમાં, રશિયાનું GLONASS, યુરોપનું ગેલિલિયો અને ચીનનું BeiDou પણ સેવાઓ પ્રદાન કરે છે. ભારતે વિદેશી સિસ્ટમો પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે તેની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ, NavIC વિકસાવી છે.

હાલમાં, તેની પાસે ત્રણ સક્રિય ઉપગ્રહો છે, જ્યારે વધુ સારી સ્થિતિ સેવાઓ માટે ઓછામાં ઓછા ચાર જરૂરી છે. NVS-03 નું પ્રક્ષેપણ આ સિસ્ટમને મજબૂત બનાવશે. NVS-04 અને NVS-05 ના અનુગામી પ્રક્ષેપણથી ભારતની નેવિગેશન ક્ષમતાઓમાં પણ વધારો થશે.

આ પણ વાંચો : જેલમાં બેઠા-બેઠા ગેંગસ્ટરો ચલાવે છે ગુનાખોરીનું સામ્રાજ્ય, સાબરમતી જેલમાં બંધ લોરેન્સ બિશ્નોઈની ગેંગ પર ફરી સવાલ