National News : ભારતની પોતાની સેટેલાઇટ નેવિગેશન સિસ્ટમ, NavICને મોટું પ્રોત્સાહન મળ્યું છે. ISROએ 30 ઓક્ટોબર, શુક્રવાર રાત્રે GSLV-F18 રોકેટ દ્વારા 2,232 કિલોગ્રામના નેવિગેશન સેટેલાઇટ NVS-03ને સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કર્યું. આશરે 18 મિનિટની ઉડાન પછી, રોકેટે ઉપગ્રહને તેની નિયુક્ત ટ્રાન્સફર ઓર્બિટમાં મૂક્યો છે. આનાથી ભારતની નેવિગેશન સિસ્ટમ વધુ મજબૂત બનશે અને યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં અન્ય દેશો પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે. દુશ્મનોનો સામનો કરવા માટે સૈન્ય વધુ તૈયાર થશે.

NavICએ ચાર ઉપગ્રહોનું ન્યૂનતમ ઓપરેશનલ રૂપરેખાંકન પ્રાપ્ત કર્યું

આ સાથે, NavICએ ચાર ઉપગ્રહોનું ન્યૂનતમ ઓપરેશનલ રૂપરેખાંકન પ્રાપ્ત કર્યું છે, જે સ્વતંત્ર સ્થાન સેવાઓ માટે જરૂરી છે. NVS-03 સ્વદેશી અણુ ઘડિયાળથી સજ્જ છે અને પ્રથમ વખત NavIC માં L1 સિગ્નલ પણ ઉમેરશે. આનાથી ભારતની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ મજબૂત બનશે. આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે, અને તે સૈન્યથી લઈને સામાન્ય જનતા સુધી દરેકને શું લાભ લાવશે?

ભારતની NavIC સિસ્ટમ શું છે?

NavIC, અથવા ભારતીય નક્ષત્ર સાથે નેવિગેશન, ભારતની પોતાની પ્રાદેશિક ઉપગ્રહ નેવિગેશન સિસ્ટમ છે. તેને ભારતનું GPS પણ કહી શકાય. જોકે, GPS જેવી સેવાઓ પૂરી પાડવાને બદલે, NavICની રેન્જ ભારત અને તેની સરહદોથી લગભગ 1,500 કિલોમીટર સુધી વિસ્તરે છે.

આ સિસ્ટમ ત્રણ આવશ્યક સેવાઓ પૂરી પાડે છે: પોઝિશનિંગ, જે સ્થાનનું ચોક્કસ સ્થાન સૂચવે છે. નેવિગેશન, જે સ્થાન પર પહોંચવાનો માર્ગ અને દિશા સૂચવે છે. સમય, જે ચોક્કસ સમય સૂચવે છે. આ સેવાઓ માટે ઉપગ્રહોમાંથી સિગ્નલો પ્રસારિત થાય છે, જેને જમીન પર રીસીવરો દ્વારા અટકાવવામાં આવે છે. આ માહિતીના આધારે, વ્યક્તિ, વાહન, જહાજ અથવા અન્ય વસ્તુનું સ્થાન અને દિશા નક્કી કરી શકાય છે.

NVS-03 દ્વારા NavICને કેવી રીતે મજબૂત બનાવશે?

NVS-03ના પ્રક્ષેપણથી NavIC ની ઉપગ્રહ પ્રણાલી મજબૂત થઈ છે. ISROના વડા વી. નારાયણનના જણાવ્યા અનુસાર, NVS-01 સહિત ત્રણ ઉપગ્રહો અગાઉ કાર્યરત હતા. હવે, NVS-03ના ઉમેરા સાથે, સિસ્ટમ ચાર ઉપગ્રહોના ઓછામાં ઓછા ઓપરેશનલ રૂપરેખાંકન સુધી પહોંચી ગઈ છે. આ ઉપગ્રહ સ્વદેશી રુબિડિયમ અણુ ઘડિયાળથી સજ્જ છે. નેવિગેશન સિસ્ટમ્સમાં ચોક્કસ સમય ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે તે સિગ્નલો શોધવાનો આધાર છે. વધુમાં, L1, L5 અને S બેન્ડમાં સિગ્નલો ટ્રાન્સમિટ કરવાની ક્ષમતા NavIC ની સેવાઓને મજબૂત બનાવશે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

ઉપગ્રહ હાલમાં જીઓસિંક્રોનસ ટ્રાન્સફર ઓર્બિટમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. તેની નિશ્ચિત ભ્રમણકક્ષામાં 170 કિલોમીટરનો પેરિજી (પૃથ્વીનો સૌથી નજીકનો બિંદુ) અને 37,023 કિલોમીટરનો એપોજી (સૌથી દૂરનો બિંદુ) છે. હવે, તેની ઓનબોર્ડ પ્રોપલ્શન સિસ્ટમની મદદથી, ઉપગ્રહ 32.5 ડિગ્રી પૂર્વમાં તેની અંતિમ જીઓસિંક્રોનસ ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચશે.

આ સિસ્ટમ સૈન્ય માટે શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?

NavIC ભારત માટે માત્ર એક સ્થાન પ્રણાલી જ નથી, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ પણ છે. યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં, જો બીજા દેશની નેવિગેશન સિસ્ટમ નિષ્ફળ જાય છે અથવા ખોરવાઈ જાય છે, તો તેની પોતાની નેવિગેશન સિસ્ટમ હોવી મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

પોઝિશનિંગ, નેવિગેશન અને ટાઇમિંગ સેવાઓ ઘણી રીતે સૈન્ય માટે ઉપયોગી છે. આ લશ્કરી વાહનો અને યુદ્ધ જહાજો શોધવા, સૈનિકોની હિલચાલ અને મિસાઇલ નેવિગેશન જેવા કાર્યોમાં મદદ કરી શકે છે. આ ભારતને વિદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ્સ પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવાની મંજૂરી આપે છે. જોકે, NavIC નું પ્રાદેશિક કવરેજ ભારતની અંદર અને તેની આસપાસ આશરે 1,500 કિલોમીટર સુધી મર્યાદિત છે. તેથી, તે GPS નો વૈશ્વિક વિકલ્પ નથી, પરંતુ ભારતની પ્રાદેશિક અને વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતો માટે રચાયેલ સિસ્ટમ છે.

જનતા માટે ઉપયોગી

NavICનો ઉપયોગ ફક્ત સૈન્ય પૂરતો મર્યાદિત નથી; તે ઘણી નાગરિક સેવાઓમાં પણ સુધારો કરી શકે છે. ISROના વડા વી. નારાયણનના મતે, તેનો ઉપયોગ ટ્રેનો, વાહનો અને જહાજોના રીઅલ-ટાઇમ ટ્રેકિંગ માટે થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે, આ ટેકનોલોજી ટ્રેનો, વાહનો અને જહાજોની સ્થિતિને ટ્રેક કરવામાં મદદ કરશે. વધુમાં, NavIC દેશના ‘એક રાષ્ટ્ર, એક સમય’ પ્રોજેક્ટનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. આ પહેલનો હેતુ સમગ્ર દેશમાં સચોટ અને સમાન ભારતીય માનક સમય (IST) ની સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવાનો છે.

આ મિશનમાં તમામ રોકેટ સિસ્ટમોએ અપેક્ષા મુજબ પ્રદર્શન કર્યું

ISROના વડાએ જણાવ્યું હતું કે, આ મિશનમાં તમામ રોકેટ સિસ્ટમોએ અપેક્ષા મુજબ પ્રદર્શન કર્યું. GSLV એ તેની 20મી ઉડાનમાં NVS-03ને સફળતાપૂર્વક તેની ઇચ્છિત ભ્રમણકક્ષામાં મૂક્યું. નોંધનીય છે કે, સતત બે GSLV મિશન વચ્ચે માત્ર 56 દિવસનો તફાવત હતો. તેમણે આ સિદ્ધિમાં ભારતીય ઉદ્યોગોની ભૂમિકા પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો, અને કહ્યું કે મિશનના બજેટનો આશરે 80 ટકા હિસ્સો ભારતીય ઉદ્યોગોમાં રોકાણ કરવામાં આવ્યો હતો. NVS-03 નું પ્રક્ષેપણ ભારતની સેટેલાઇટ નેવિગેશન ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે. આનાથી દેશને સ્થાન, નેવિગેશન અને ચોક્કસ સમય સેવાઓ માટે તેની પોતાની સિસ્ટમો પર વધુ આધાર રાખવામાં મદદ મળશે.

આ પણ વાંચો : બેંગલુરુની ફાઇવસ્ટાર હોટેલમાં ભયાનક દુર્ઘટના: સ્વિમિંગ પૂલમાં કરંટ ઉતરતાં બે વિદેશી નાગરિકોનાં મોત