દિવાળી વેકેશનમાં નળસરોવરનું આકર્ષણ વધશે, બે વર્ષ બાદ ફરી બોટિંગ શરૂ, 100 નવી બોટ તૈયાર
Nalsarovar Boating: ગુજરાતના પ્રખ્યાત નળસરોવર પક્ષી અભયારણ્યની મુલાકાત લેવાનું આયોજન કરી રહેલા પ્રવાસીઓ માટે સારા સમાચાર છે. છેલ્લા લગભગ બે વર્ષથી બંધ રહેલી બોટિંગ સેવા આગામી દિવાળી વેકેશન સુધીમાં ફરી શરૂ કરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. સુરક્ષાને કેન્દ્રમાં રાખીને ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ (GMB) દ્વારા નવી પ્રમાણિત બોટની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે અને નાવિકોને પણ ખાસ તાલીમ આપવામાં આવશે. નળસરોવરમાં બોટિંગ ફરી શરૂ થતાં એક તરફ પ્રવાસીઓને સરોવરની વચ્ચે જઈ પ્રવાસી પક્ષીઓને નિહાળવાની તક મળશે, તો બીજી તરફ બે સિઝનથી રોજગાર ગુમાવી બેઠેલા સ્થાનિક નાવિકોને પણ મોટી રાહત મળશે.
હરણી બોટ દુર્ઘટના બાદ બંધ થઈ હતી બોટિંગ સેવા
વડોદરાની હરણી બોટ દુર્ઘટના બાદ ગુજરાતમાં બોટિંગની સુરક્ષાને લઈને નિયમો વધુ કડક કરવામાં આવ્યા હતા. તેના પગલે જૂન 2024થી નળસરોવરમાં બોટિંગ પ્રવૃત્તિ બંધ કરવામાં આવી હતી. અગાઉ અહીં ઉપયોગમાં લેવાતી મોટાભાગની બોટ સ્થાનિક સ્તરે બનાવવામાં આવેલી હોવાથી તેમની પાસે મેન્યુફેક્ચરર સર્ટિફિકેટ ન હતું. પરિણામે રજિસ્ટ્રેશન અને લાઇસન્સ માટે જરૂરી સલામતી પ્રમાણપત્ર મેળવવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ હતી. અગાઉના અહેવાલોમાં પણ આ જ ટેક્નિકલ સમસ્યાને બોટિંગ ફરી શરૂ કરવામાં મુખ્ય અડચણ ગણાવવામાં આવી હતી.
100 નવી બોટ સાથે ફરી શરૂ કરવાની તૈયારી
હાલની યોજના મુજબ ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ દ્વારા 100 નવી પ્રમાણિત બોટની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. અગાઉ લાઇસન્સ ધરાવતા અને નોંધાયેલા નાવિકોને નવી વ્યવસ્થામાં પ્રાથમિકતા આપવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. બોટ ચલાવતા પહેલાં નાવિકોને સલામતી, પ્રવાસીઓની ક્ષમતા, લાઇફ જેકેટનો ઉપયોગ, ઈમરજન્સી દરમિયાન બચાવ કામગીરી અને અન્ય જરૂરી નિયમોની તાલીમ આપવામાં આવશે. સરકાર અગાઉથી જ નળસરોવર માટે મોટી સંખ્યામાં FRP બોટ ખરીદવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાઈ ચૂકી છે. ડિસેમ્બર 2025ના GMBના ટેન્ડરમાં નળસરોવર માટે 230 FRP બોટ ખરીદવાની જોગવાઈ પણ જોવા મળે છે.
દુર્ઘટનામાં તાત્કાલિક મદદ માટે 5 રેસ્ક્યૂ બોટ
પ્રવાસીઓની સુરક્ષા માટે માત્ર સામાન્ય બોટ જ નહીં, પરંતુ અલગ પાંચ Rescue Boatsની વ્યવસ્થા કરવાની પ્રક્રિયા પણ હાથ ધરવામાં આવી છે. નળસરોવરનું પાણી ઘણું છીછરું છે અને કેટલાક વિસ્તારોમાં જળવનસ્પતિ તથા કાદવનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રેસ્ક્યૂ બોટની ડિઝાઇન અને તેની કાર્યક્ષમતા નક્કી કરવામાં આવશે. પાંચ રેસ્ક્યૂ બોટ ખરીદવા માટેની પ્રક્રિયાનો ઉલ્લેખ 2026ના ટેન્ડર રેકોર્ડમાં પણ જોવા મળે છે.
બે વર્ષથી નાવિકોની રોજગારી પર પડી હતી અસર
બોટિંગ બંધ થવાની સૌથી મોટી અસર નળસરોવર આસપાસના સ્થાનિક નાવિકો અને તેમના પરિવારો પર પડી હતી. પ્રવાસીઓની સિઝનમાં બોટ ચલાવીને આવક મેળવતા અનેક પરિવારો છેલ્લી બે સિઝનથી આ વ્યવસાયથી વંચિત રહ્યા છે. નળસરોવરમાં બોટિંગ બંધ થયા બાદ 250થી વધુ બોટ કિનારે પડી રહી હતી અને સ્થાનિક નાવિકોની રોજગારી પર ગંભીર અસર પડી હોવાનું અગાઉના અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું. હવે દિવાળીથી બોટિંગ શરૂ થઈ શકે તો શિયાળાની મુખ્ય પ્રવાસન સિઝન દરમિયાન નાવિકોને ફરી આવકનો સ્ત્રોત મળશે. સાથે સ્થાનિક ભોજન, નાના વેપારીઓ, વાહન વ્યવહાર અને અન્ય પર્યટન આધારિત વ્યવસાયોને પણ તેનો લાભ થશે.
120 ચોરસ કિલોમીટરમાં પથરાયેલું પક્ષીઓનું સ્વર્ગ
નળસરોવર ગુજરાતના સૌથી જાણીતા વેટલેન્ડ્સ પૈકી એક છે. આશરે 120 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં પથરાયેલા નળસરોવરમાં અનેક નાના-મોટા ટાપુઓ આવેલા છે. શિયાળામાં મોટી સંખ્યામાં સ્થાનિક અને પ્રવાસી પક્ષીઓ અહીં આવે છે. કેન્દ્રના ઈનક્રેડિબલ ઈન્ડિયા પોર્ટલ પર પણ નળસરોવરને આશરે 120 ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં ફેલાયેલા મહત્ત્વના પક્ષી નિરીક્ષણ સ્થળ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. અહીં ફ્લેમિંગો, પેલિકન, સ્ટોર્ક, બ્રાહ્મણી બતક, હેરોન સહિત અનેક પ્રકારના જળચર અને પ્રવાસી પક્ષીઓ જોવા મળે છે. વહેલી સવારે બોટમાં બેસીને સરોવરની અંદર જઈ પક્ષીઓને નજીકથી જોવાનો અનુભવ નળસરોવરના પ્રવાસનું મુખ્ય આકર્ષણ રહ્યો છે.
