ટ્રેન્ડિંગનેશનલ
5 વર્ષમાં 22 રાજ્યમાં ચૂંટણીઃ ક્યાં-ક્યાં બદલાયા CM, શું 2026ના પરિણામમાં નવા ચહેરાઓ પર લાગશે દાવ?
Politics Explainer: ભારતીય રાજકારણમાં છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં એક નવી રણનીતિ જોવા મળી છે – ‘એન્ટી-ઈન્કમ્બન્સી’ (સત્તા વિરોધી લહેર) ને ખાળવા માટે મુખ્યમંત્રી બદલવા. મધ્યપ્રદેશ, રાજસ્થાન હોય કે છત્તીસગઢ, ભાજપ અને અન્ય પક્ષોએ સત્તા બચાવવા અથવા નવી સત્તા સ્થાપવા માટે મુખ્યમંત્રીઓના ચહેરા બદલીને સૌને ચોંકાવી દીધા છે.
2021: મમતા બેનર્જીની હેટ્રિક અને તમિલનાડુમાં પરિવર્તન
વર્ષ 2021માં પાંચ રાજ્યોમાં ચૂંટણી યોજાઈ હતી:
- પશ્ચિમ બંગાળ: મમતા બેનર્જીની TMCએ 215 બેઠકો સાથે સતત ત્રીજી વાર સરકાર બનાવી.
- આસામ: ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના NDAની વાપસી થઈ અને હિમંત બિસ્વા સરમા મુખ્યમંત્રી બન્યા.
- કેરળ: પિનરાઈ વિજયનની LDF સરકાર સતત બીજી વાર સત્તામાં આવી, જે કેરળના ઇતિહાસમાં દુર્લભ ઘટના હતી.
- તમિલનાડુ: એમ.કે. સ્ટાલિનની DMKએ શાનદાર જીત મેળવી અને પ્રથમ વાર મુખ્યમંત્રી બન્યા.
- પુડુચેરી: NDA ગઠબંધનની સરકાર બની અને એન. રંગાસ્વામી CM બન્યા.
2022: પંજાબમાં AAPનો ઉદય અને યોગીની વાપસી
- ઉત્તર પ્રદેશ: યોગી આદિત્યનાથ સતત બીજી વાર CM બન્યા.
- પંજાબ: આમ આદમી પાર્ટી (AAP) એ 92 બેઠકો સાથે ઐતિહાસિક જીત મેળવી અને ભગવંત માન CM બન્યા.
- ઉત્તરાખંડ: પુષ્કર સિંહ ધામી પોતાની બેઠક હારવા છતાં ભાજપે ફરી તેમને જ મુખ્યમંત્રી બનાવ્યા.
- ગોવા અને મણિપુર: પ્રમોદ સાવંત અને એન. બિરેન સિંહ ફરીથી CM પદે બિરાજ્યા.
2023: હિન્દી બેલ્ટમાં ભાજપના નવા ચહેરા
આ વર્ષ સૌથી વધુ આશ્ચર્યજનક રહ્યું:
- મધ્યપ્રદેશ: શિવરાજ સિંહ ચૌહાણને હટાવીને ભાજપે મોહન યાદવને CM બનાવ્યા.
- રાજસ્થાન: વસુંધરા રાજેને બદલે પ્રથમ વાર ધારાસભ્ય બનેલા ભજન લાલ શર્માને કમાન સોંપાઈ.
- છત્તીસગઢ: રમણ સિંહને બદલે આદિવાસી ચહેરો એવા વિષ્ણુ દેવ સાયની પસંદગી કરવામાં આવી.
- તેલંગાણા: કોંગ્રેસની જીત થઈ અને રેવંત રેડ્ડી CM બન્યા.
2024: મહારાષ્ટ્રમાં મોટો ઉલટફેર અને ઓડિશામાં ભાજપનો યુગ
- મહારાષ્ટ્ર: મહાયુતિ ગઠબંધનની ભવ્ય જીત બાદ એકનાથ શિંદેના સ્થાને દેવેન્દ્ર ફડણવીસ ફરી CM બન્યા.
- ઓડિશા: નવીન પટનાયકના 24 વર્ષના શાસનનો અંત આવ્યો અને ભાજપના મોહન ચરણ માઝી CM બન્યા.
- આંધ્રપ્રદેશ: એન. ચંદ્રબાબુ નાયડુ ચોથી વાર CM બન્યા.
- હરિયાણા: ચૂંટણી પહેલા જ મનોહર લાલ ખટ્ટરના સ્થાને નાયબ સિંહ સૈનીને લાવવામાં આવ્યા અને ભાજપે જીત બાદ તેમને જ ચાલુ રાખ્યા.
2025: દિલ્હીમાં ભાજપનું પુનરાગમન અને બિહારમાં નવો ઇતિહાસ
- દિલ્હી: 1998 પછી ભાજપે વાપસી કરી અને રેખા ગુપ્તા દિલ્હીના પ્રથમ મહિલા ભાજપ CM બન્યા.
- બિહાર: નીતિશ કુમારે રેકોર્ડ 10મી વાર CM પદના શપથ લીધા, પણ બાદમાં પદ છોડતા 15 એપ્રિલ 2026ના રોજ સમ્રાટ ચૌધરી બિહારના પ્રથમ ભાજપ CM બન્યા.
મુખ્યમંત્રીઓ બદલવા પાછળના 5 મુખ્ય કારણો:
- એન્ટી-ઈન્કમ્બન્સી: જૂના ચહેરા પ્રત્યેનો પ્રજાનો રોષ ઘટાડવા નવો ચહેરો લાવવો.
- જાતિગત સમીકરણ: ચોક્કસ જ્ઞાતિના મતો અંકે કરવા તે જ જ્ઞાતિના નેતાને કમાન સોંપવી (દા.ત. છત્તીસગઢમાં આદિવાસી ચહેરો).
- ગઠબંધનની મજબૂરી: ગઠબંધનમાં જે પક્ષની બેઠકો વધુ હોય તેને CM પદ મળવું (દા.ત. મહારાષ્ટ્ર).
- નવી પેઢીની તક: લાંબા સમયથી સત્તામાં રહેલા નેતાના સ્થાને યુવા નેતૃત્વ તૈયાર કરવું.
- વ્યક્તિગત હાર: મુખ્યમંત્રી પોતાની બેઠક હારે ત્યારે પક્ષે નવો નિર્ણય લેવો પડે.
