ફક્ત 10 ટકા લોકો જ માર્કેટમાં લગાવે છે પૈસા, 80 ટકા લોકો કરે છે આ કામ, સેબીના સર્વેમાં ખુલાસો
નવી દિલ્હી, 1 ઓક્ટોબર, 2025: સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેંજ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI)ના તાજા સર્વેક્ષણમાં મોટો ખુલાસો થયો છે. સર્વેના અનસાર દેશના ફક્ત 10 ટકા પરિવારો જ સીધી રીતે શેરબજાર કે જામીનગીરીઓમાં રોકાણ કરે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે 63 ટકા પરિવારો ઓછામાં ઓછી એક બજાર પ્રોડક્ટ વિશે જાણતા તો હોય છે પરંતુ તેમાં પૈસા લગાવવાથી હજુ પણ દૂર રહે છે.
સર્વેમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે ભારતીય રોકાણકારો જોખમ લેવાથી દૂર રહે છે. લગભગ 80 ટકા પરિવારોએ કહ્યું કે તેઓ ઊંચા વળતર કરતાં તેમની મૂડી સાચવવાનું પસંદ કરે છે. વધુમાં, 79 ટકા Gen-Z પરિવારોએ આ ભાવનાનો પડઘો પાડ્યો. આ સૂચવે છે કે જોખમ લેવાથી દૂર રહેવું એ તમામ ઉંમરના રોકાણકારોમાં ઊંડે સુધી મૂળ ધરાવે છે.
શહેરી વિરુદ્ધ ગ્રામીણ અને રાજ્યની પરિસ્થિતિ
સર્વે મુજબ, શહેરી વિસ્તારોમાં બજાર ભાગીદારી 15 ટકા છે, જ્યારે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં તે માત્ર 6 ટકા સુધી મર્યાદિત છે. રાજ્યોની વાત કરીએ તો, દિલ્હી 20.7 ટકા ઘરોમાં રોકાણ સાથે આગળ છે, ત્યારબાદ ગુજરાત 15.4 ટકા સાથે આવે છે.
રોકાણ અને ભવિષ્યની સંભાવનાઓમાં અવરોધ
ઘણા પરિવારોએ રોકાણ કરવામાં અનિચ્છા માટે જ્ઞાનનો અભાવ, નાણાકીય ઉત્પાદનોની જટિલતા, વિશ્વાસનો અભાવ અને નુકસાનનો ભય દર્શાવ્યો છે. જો કે, અહેવાલમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે 22 ટકા “ઇરાદા રાખનારાઓ”, એટલે કે, જેઓ બજાર ઉત્પાદનોથી વાકેફ છે પરંતુ હજુ સુધી રોકાણ કર્યું નથી, તેઓ આગામી વર્ષમાં રોકાણ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ ભવિષ્યમાં રોકાણકારોની ભાગીદારીમાં વધારો દર્શાવે છે.
નવી પેઢી અને નાણાકીય શિક્ષણનો અભિગમ
આ સર્વેક્ષણમાં લોકો નાણાંકીય શિક્ષણ કેવી રીતે લે છે તેમાં પેઢીગત તફાવતો જોવા મળ્યા. Gen-Z ટૂંકા વિડીયો અને રીલ્સ દ્વારા શીખવાનું પસંદ કરે છે, જ્યારે જૂની પેઢીઓ લેખો, પોડકાસ્ટ અને વર્કશોપ પસંદ કરે છે. બધા જૂથોમાં એક સામાન્ય મુદ્દો એ હતો કે રોકાણની માહિતી પ્રાદેશિક ભાષાઓમાં ઉપલબ્ધ હોવી જોઈએ.
સેબીનો ઉદ્દેશ્ય
આ સર્વેક્ષણ સેબી દ્વારા એસોસિએશન ઓફ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ ઇન ઇન્ડિયા (AMFI), NSE, BSE, NSDL અને CDSLના સહયોગથી હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં 400 શહેરો અને 1,000 ગામડાઓમાં 90,000થી વધુ ઘરોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. સર્વેક્ષણનો ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારોની ભાગીદારીને સમજવા, અવરોધો અને તકો ઓળખવા અને નવી નાણાકીય સાક્ષરતા વ્યૂહરચનાઓ વિકસાવવાનો હતો.
આ પણ વાંચોઃ RBIએ 6 સભ્યોના પેમેન્ટ રેગ્યુલેટરી બોર્ડની કરી રચના, પેમેન્ટ સિસ્ટમ પર રખાશે નજર
