અભણ લોકો હવે સરપંચ અને કાઉન્સિલર બની શકશે નહીં, રાજસ્થાનમાં આવી રહ્યો છે નવો નિયમ

જયપુર, 25 ડિસેમ્બર 2025: રાજસ્થાનમાં પંચાયત રાજ અને શહેરી મ્યુનિસિપલ બોડીની ચૂંટણીઓમાં મોટા ફેરફારો કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. જો આ દરખાસ્ત મંજૂર થઈ જાય, તો અભણ વ્યક્તિઓ હવે સરપંચ, કાઉન્સિલર, મેયર, ચેરમેન, મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ પ્રમુખ, જિલ્લા વડા, પ્રધાન, જિલ્લા પરિષદ સભ્ય અને પંચાયત સમિતિ સભ્ય જેવા પદો માટે ચૂંટણી લડી શકશે નહીં. સરકાર માને છે કે સ્થાનિક સ્વરાજ્યમાં શિક્ષિત જનપ્રતિનિધિઓ હોવાથી કામગીરીમાં સુધારો થશે અને તે વધુ પારદર્શક બનશે.

મુખ્યમંત્રીને દરખાસ્ત મોકલવામાં આવી

યુડીએચ મંત્રી ઝાબર સિંહ ખરારાએ પંચાયત રાજ અને શહેરી મ્યુનિસિપલ બોડીની ચૂંટણીઓ માટે શૈક્ષણિક લાયકાતના અમલીકરણ અંગે મુખ્યમંત્રી ભજનલાલ શર્માને દરખાસ્ત મોકલી છે. અંતિમ નિર્ણય હવે મુખ્યમંત્રી સ્તરે લેવામાં આવશે. એકવાર નિર્ણય લેવામાં આવ્યા પછી, વિભાગ આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરશે. એવા સંકેતો છે કે સરકાર ટૂંક સમયમાં આ દરખાસ્તને મંજૂરી આપી શકે છે.

પ્રસ્તાવ મુજબ, સરપંચ બનવા માટે ઓછામાં ઓછું 10મું ધોરણ પાસ હોવું ફરજિયાત રહેશે. કાઉન્સિલરના પદ માટે 10મું કે 12મું ધોરણ પાસ હોવું જરૂરી હોઈ શકે છે. શહેરી સંસ્થાઓમાં મેયર, ચેરમેન અને મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલ પ્રમુખ જેવા પદો માટે લઘુત્તમ શૈક્ષણિક લાયકાત નક્કી કરવાની પણ યોજના છે. આનાથી આગામી પંચાયત અને મ્યુનિસિપલ ચૂંટણીઓમાં નિરક્ષર ઉમેદવારો લડી શકતા નથી તેના પર સીધી અસર પડશે.

કાયદામાં સુધારા જરૂરી

જો સરકાર શૈક્ષણિક લાયકાત લાગુ કરે છે, તો તેને પંચાયતી રાજ અધિનિયમ અને મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન અધિનિયમમાં સુધારાની જરૂર પડશે. બંને સુધારા બિલ વિધાનસભામાં રજૂ કરવામાં આવશે. તેમના પસાર થયા પછી જ આ નિયમ કાયદેસર રીતે લાગુ થશે. ત્યારબાદ ચૂંટણી પંચ નવા નિયમો અનુસાર ચૂંટણી પ્રક્રિયા નક્કી કરશે.

આ નિયમ 2015 માં લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો

રાજ્યમાં શૈક્ષણિક લાયકાતનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હોય તેવું આ પહેલી વાર નથી. 2015 માં, તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી વસુંધરા રાજેના કાર્યકાળ દરમિયાન, પંચાયતી રાજ અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓમાં આ નિયમ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. તે સમયે, વોર્ડ પંચ માટે કોઈ શૈક્ષણિક આવશ્યકતા નહોતી, પરંતુ સરપંચ માટે આઠમું ધોરણ પાસ હોવું જરૂરી હતું.

આદિવાસી (TSP) વિસ્તારોમાં, સરપંચ માટે આઠમું ધોરણ પાસ અને પંચાયત સમિતિ અને જિલ્લા પરિષદના સભ્યો માટે દસમું ધોરણ પાસ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું હતું. કાઉન્સિલરો અને મ્યુનિસિપલ કાઉન્સિલના વડાઓ માટે પણ દસમું ધોરણ પાસ લાયકાત સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.

કોંગ્રેસે આ નિયમ દૂર કર્યો હતો.

કોંગ્રેસ પાર્ટીએ 2015 માં લાગુ કરાયેલા આ નિર્ણયનો સખત વિરોધ કર્યો હતો. બાદમાં, જ્યારે 2019 માં કોંગ્રેસ સરકાર સત્તામાં આવી, ત્યારે શૈક્ષણિક લાયકાતની જરૂરિયાત સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવી હતી. કોંગ્રેસે દલીલ કરી હતી કે શૈક્ષણિક જરૂરિયાત લોકશાહી અધિકારોની વિરુદ્ધ છે અને ગરીબો અને હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા લોકોને ચૂંટણીમાંથી બાકાત રાખશે.

આ પણ વાંચો: ક્રિસમસ પર પીએમ મોદી દિલ્હીના સૌથી જૂના ચર્ચમાં પહોંચ્યા, પ્રાર્થના સભામાં જોડાયા