World News : બાંગ્લાદેશમાં લોકો ફરી એકવાર રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા છે. અગાઉ, જ્યારે 2024માં જનતા રસ્તા પર ઉતરી હતી, ત્યારે તત્કાલીન વડા પ્રધાન શેખ હસીનાને તેમનું પદ છોડીને ભારત પાછા ફરવાની ફરજ પડી હતી. હવે, દેશભરમાં કામદારો વિરોધ કરી રહ્યા છે. બીબીસીના અહેવાલ મુજબ, ગયા રવિવારે, લગભગ 10 લાખ ગાર્મેન્ટ ફેક્ટરીના કામદારોએ વિરોધ કર્યો હતો, જેના કારણે દેશભરમાં લગભગ 600 ફેક્ટરીઓ બંધ કરવાની ફરજ પડી હતી.

બાંગ્લાદેશ ચીન પછી બીજો સૌથી મોટો ગાર્મેન્ટ નિકાસકાર દેશ

વડા પ્રધાન તાહિરની મુશ્કેલીઓ વધતી જતી હોય તેવું લાગે છે. શાસક પક્ષનો આરોપ છે કે, કામદારોના નાકાબંધી પાછળ અવામી લીગનો હાથ છે, કારણ કે તે કામદારો પર મજબૂત પકડ ધરાવે છે. આ બધી અટકળો વચ્ચે, એક મુખ્ય મુદ્દો ઉભરી રહ્યો છે: બાંગ્લાદેશ ચીન પછી બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ગાર્મેન્ટ નિકાસકાર દેશ છે. આ ઉદ્યોગને દેશના અર્થતંત્રમાં સૌથી મોટો ફાળો આપનાર માનવામાં આવે છે. તો, આટલા મોટા વ્યવસાય હોવા છતાં, દેશ તેના કામદારોના પગારમાં વધારો કેમ કરી શકતો નથી, જે તેની અર્થવ્યવસ્થા પાછળ ચાલક શક્તિ છે?

બાંગ્લાદેશનો ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગ કેટલો મોટો છે?

બાંગ્લાદેશના અર્થતંત્રમાં રેડીમેડ ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. દેશમાં અંદાજે 4,000 રજિસ્ટર્ડ કાપડ ફેક્ટરીઓ છે, જે 40 લાખથી વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. અહીં ઉત્પાદિત વસ્ત્રો વિશ્વભરના આશરે 150 દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. ઘણી આંતરરાષ્ટ્રીય ફેશન બ્રાન્ડ્સ પણ બાંગ્લાદેશમાં તેમના વસ્ત્રોનો સ્ત્રોત બનાવે છે. 2025-26માં આ ક્ષેત્રમાંથી નિકાસ આશરે $38.7 બિલિયન હોવાનો અંદાજ છે.

આ ઉદ્યોગ દેશની કુલ નિકાસના 80 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. તેનું વાર્ષિક ટર્નઓવર આશરે ₹10 લાખ કરોડ છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ ઉદ્યોગમાં મોટાભાગના કામદારો મહિલાઓ છે. આટલો મોટો વ્યવસાય અને લાખો લોકો માટે રોજગાર હોવા છતાં, અહીં કામદારોની આવક અપેક્ષા મુજબ વધી નથી.

કામદારોના પગારમાં કેમ વધારો થઈ રહ્યો નથી?

વેતન ફુગાવા કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું છે. બાંગ્લાદેશમાં કપડા ફેક્ટરીઓમાં કામદારો માટે લઘુત્તમ માસિક વેતન 12,500 ટાકા (લગભગ 8,800 થી 9,500 ભારતીય રૂપિયા) છે. કામદારો કહે છે કે તેમની વર્તમાન કમાણીથી ઘરનું ભાડું, રાશન, વીજળી અને અન્ય મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી કરવી મુશ્કેલ છે. આ જ કારણ છે કે, તેઓ લઘુત્તમ વેતન વધારીને 30,000 રૂપિયા (લગભગ 23,000 રૂપિયા) પ્રતિ માસ કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે. તેમનો તર્ક છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં રોજિંદા વસ્તુઓ મોંઘી થઈ ગઈ છે, પરંતુ તેમની કમાણી તે જ ગતિએ વધી નથી. પરિણામે, વર્તમાન વેતન પર તેમના પરિવારોનું ગુજરાન ચલાવવું વધુને વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યું છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

ફેક્ટરી માલિકો પણ ખર્ચના દબાણનો સામનો કરી રહ્યા છે – કામદારોની વેતન વધારાની માંગ અને તેમની પોતાની નાણાકીય પરિસ્થિતિ વચ્ચે સંઘર્ષ છે. બાંગ્લાદેશ ગાર્મેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એન્ડ એક્સપોર્ટર્સ એસોસિએશન જેવા ઉદ્યોગ સંગઠનોનું કહેવું છે કે, કપડાંના ભાવ અંગે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તીવ્ર સ્પર્ધા છે. દરમિયાન, કાચા માલ, વીજળી, ગેસ અને અન્ય ઉત્પાદન-સંબંધિત ખર્ચ સતત વધી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, કંપનીઓ માટે એક વખતનો મોટો વેતન વધારો કરવો સરળ નથી. માલિકો માને છે કે ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો સાથે તેમની સ્પર્ધાત્મકતાને નબળી બનાવી શકે છે.

વીજળી અને ગેસના વધતા ખર્ચ ફેક્ટરી કામગીરીમાં વધારો કરે છે

મોંઘી વીજળી અને ગેસ પુરવઠાને કારણે નફો ઘટી રહ્યો છે – ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગમાં સતત ઉત્પાદન માટે વીજળી અને ગેસનો નિયમિત પુરવઠો જરૂરી છે. જો કે, બાંગ્લાદેશમાં ઊર્જા ઉપલબ્ધતા અને કિંમતો અંગેના પડકારો ચાલુ રહે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બળતણના ભાવમાં વધઘટ અને આયાત પર નિર્ભરતા પણ ઉદ્યોગને અસર કરે છે. વીજળી અને ગેસના વધતા ખર્ચ ફેક્ટરી કામગીરીમાં વધારો કરે છે, જેની સીધી અસર કંપનીઓના નફા પર પડે છે. આવા સંજોગોમાં, ફેક્ટરી માલિકો કામદારોના પગાર વધારવાને બદલે ઉત્પાદન ખર્ચ અને વ્યવસાયિક કામગીરીનું સંચાલન કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે.

રાજકીય અસ્થિરતા વ્યવસાયિક મુશ્કેલીઓમાં વધારો કરે છે

બાંગ્લાદેશમાં 2024માં સત્તા પરિવર્તન થયા પછી, રાજકીય અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા વ્યવસાયોને અસર કરી છે. વિરોધ, ફેક્ટરી બંધ અને પુરવઠામાં વિક્ષેપો વારંવારનો મુદ્દો રહ્યો છે. કપડા ઉદ્યોગનો વ્યવસાય વિદેશી ખરીદદારો અને સમયસર ડિલિવરી પર ખૂબ આધાર રાખે છે. પરિણામે, ફેક્ટરી બંધ અથવા ઉત્પાદન વિક્ષેપો ઓર્ડરની પરિપૂર્ણતામાં અવરોધ ઉભો કરે છે. આ કંપનીઓ પર નાણાકીય દબાણ વધારે છે અને વેતન વધારાના મુદ્દાને વધુ જટિલ બનાવે છે.

વેતન-નિર્ધારણ પ્રક્રિયા અંગે પણ ઉભા થઈ રહ્યા છે પ્રશ્નો

બાંગ્લાદેશમાં, સરકાર કપડા કામદારો માટે લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરવા માટે વેતન બોર્ડની સ્થાપના કરે છે. આ બોર્ડમાં કામદારો, ફેક્ટરી માલિકો અને સરકારના પ્રતિનિધિઓનો સમાવેશ થાય છે. જો કે, મજૂર સંગઠનોનો આરોપ છે કે વેતન સમીક્ષાઓ સમયસર નથી અને વધારો તેમની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ નથી. તેઓ દલીલ કરે છે કે ફુગાવા અને વધતા કામના ભારણને ધ્યાનમાં રાખીને વેતન નક્કી કરવું જોઈએ. દરમિયાન, ઉદ્યોગ ઉત્પાદન ખર્ચ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાના આધારે વેતન વધારવામાં સાવધાની રાખવાની હિમાયત કરે છે. આ તણાવ કામદારોની માંગણીઓ અને ફેક્ટરી માલિકોના કરાર વચ્ચે નોંધપાત્ર અંતર બનાવી રહ્યો છે.

આ પણ વાંચો : યુરોપમાં મહા સાયબર એટેક: કેટલાય સ્ટોર્સના ફ્રિજ હેક કર્યા, તાપમાન 50 ડિગ્રીએ પહોંચાડી દીધું