પંચામૃત અને ચરણામૃત વચ્ચે શું છે તફાવત? જાણો વિગત

HD ન્યુઝ ડેસ્ક, 17 ઓગસ્ટ 2025:   હિન્દુ ધર્મમાં પંચામૃત અને ચરણામૃત વિના કોઈ પણ પૂજા-પાઠ પૂર્ણ ગણાતું નથી. આ બંને પ્રસાદ અત્યંત પવિત્ર માનવામાં આવે છે અને પૂજા-પાઠમાં પ્રસાદ તરીકે તેનો ઉપયોગ થાય છે. સત્યનારાયણ કથાથી લઈને જન્માષ્ટમી જેવા ખાસ પૂજાના પ્રસંગોમાં આ બંને ગ્રહણ કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે આ બંને વચ્ચેનો તફાવત જાણો છો? ઘણા લોકો પંચામૃત અને ચરણામૃતને એક જ માનવાની ભૂલ કરે છે. ચાલો, જાણીએ આ બંને વચ્ચે શું તફાવત છે અને તેનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે.

પંચામૃત શું છે?

પંચામૃત પાંચ પવિત્ર સામગ્રીઓ – દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. સત્યનારાયણ કથા કે જન્માષ્ટમી જેવા ખાસ પ્રસંગોમાં આ પ્રસાદનો ઉપયોગ ભગવાનના અભિષેક માટે કરવામાં આવે છે. એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે પંચામૃતથી અભિષેક કરવાથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે.

પંચામૃત બનાવવાની રીત

• એક વાસણમાં ગાયનું દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડ લો.

• આ બધી સામગ્રીને સારી રીતે ભેગી કરીને ગાઢ મિશ્રણ તૈયાર કરો.

• તેમાં તુલસીના પાંદડા અને ગંગાજળ ઉમેરો.

ચરણામૃત શું છે?

ભગવાનના ચરણોમાં અર્પણ કરવામાં આવેલી વસ્તુને ચરણામૃત કહેવામાં આવે છે. ચરણામૃત ભગવાનની મૂર્તિના ચરણોને ધોયા બાદ તે જળમાં તુલસીના પાંદડા ઉમેરીને તૈયાર કરવામાં આવે છે.

ચરણામૃત બનાવવાની રીત

• સૌથી પહેલાં ભગવાનની મૂર્તિના ચરણોને જળથી ધોઈ લો.

• આ જળમાં તુલસીના પાંદડા ઉમેરો.

• કેટલીક વખત ચરણામૃત બનાવવા માટે પંચામૃતનો પણ ઉપયોગ થાય છે, જેમાં ભગવાનના ચરણોનું જળ ભેળવવામાં આવે છે.

પંચામૃત અને ચરણામૃત વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત

• સામગ્રી: પંચામૃત દૂધ, દહીં, ઘી, મધ અને ખાંડથી બનાવવામાં આવે છે, જ્યારે ચરણામૃતમાં માત્ર જળ અને તુલસીના પાંદડાનો ઉપયોગ થાય છે.

• ઉપયોગ: પંચામૃતનો ઉપયોગ ભગવાનના અભિષેક માટે થાય છે, જ્યારે ચરણામૃત અભિષેક બાદ અથવા માત્ર જળના રૂપમાં ગ્રહણ કરવામાં આવે છે.

• ગ્રહણ કરવાની રીત: ચરણામૃતને હાથમાં લઈને પીવામાં આવે છે અને પછી માથા પર હાથ ફેરવવામાં આવે છે. જ્યારે પંચામૃત લઈને પહેલાં માથું ટેકવામાં આવે છે, પછી તેને પીધા બાદ હૃદય પર હાથ મૂકવામાં આવે છે.

આ પણ વાંચો : શત્રુઓને ચપટીમાં હરાવનાર કાન્હાએ શા માટે યુદ્ધભૂમિ છોડીને ભાગવું પડ્યું? જાણો કારણ