What Is Doomscrolling : આજકાલ સૂવાના સમયે મોબાઈલ પર કલાકો સુધી સમાચાર, સોશિયલ મીડિયા (Social Media) પોસ્ટ અને વીડિયો જોવામાં વિતાવવું સામાન્ય થઈ ગયું છે. આ આદત ખાસ કરીને ત્યારે પ્રચલિત છે જ્યારે તમે સતત નકારાત્મક સમાચાર, ગુના, અકસ્માતો, વિવાદો અથવા ભય પેદા કરતી માહિતી સ્ક્રોલ કરો છો, ઘણીવાર તેને દબાવી શકતા નથી. આવી સામગ્રી જોવાની આ આદતને ડૂમસ્ક્રોલિંગ કહેવામાં આવે છે. આ ફક્ત વધેલા સ્ક્રીન સમય સાથે સંબંધિત સમસ્યા નથી, પરંતુ તે ઊંઘ અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે.

ડૉ. બિપ્લબ દાસ (Dr. Biplab Das) સમજાવે છે કે રાત્રે સતત નકારાત્મક સામગ્રી જોવાથી સૂતા પહેલા પણ મગજ સક્રિય અને સતર્ક રહી શકે છે. જ્યારે વ્યક્તિ સૂવા જાય છે, ત્યારે તેનું મગજ સતત નવી માહિતી પર પ્રક્રિયા કરતું રહે છે. આનાથી બીજા દિવસે ઊંઘમાં વિલંબ, ખરાબ ઊંઘની ગુણવત્તા અને થાક અને ચીડિયાપણું થઈ શકે છે.

સવારે તમને કેમ લાગે છે બેચેની?

આંખમાં દુ:ખાવો અને ઊંઘનો અભાવ ઉપરાંત, તેની મગજ પર નોંધપાત્ર અસર પડે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તે સવારની ચિંતાનું કારણ પણ બને છે. ડોકટરોનું કહેવું છે કે, મોડી રાત્રે ફોનનો ઉપયોગ કરવાથી ઘણીવાર ઊંઘનો સમય ઓછો થઈ જાય છે. સૂતા પહેલા જોયેલા ખલેલ પહોંચાડતા સમાચાર અને માહિતી મનમાં રહી શકે છે. આનાથી અગમ્ય બેચેની, ચિંતા, ચીડિયાપણું, ભારે હૃદય અથવા દિવસ વિશે ચિંતા થઈ શકે છે.

ડૉ. દાસનું કહેવું છે કે, સતત નબળી ઊંઘ આપણા ધ્યાન, મૂડ અને તણાવ-સંભાળવાની ક્ષમતાઓને અસર કરી શકે છે. તેથી, સવારની બેચેની હંમેશા માનસિક નબળાઈને આભારી ન હોવી જોઈએ. કેટલીકવાર, ઊંઘનો અભાવ અને રાત્રિના સમયે નબળી ડિજિટલ આદતો પણ ભૂમિકા ભજવે છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

જોકે, ફોનને ચિંતાનું એકમાત્ર કારણ માનવું યોગ્ય નથી. કેટલીકવાર, પહેલાથી અસ્તિત્વમાં રહેલા તણાવ અથવા ચિંતાથી વ્યક્તિ વારંવાર પોતાનો ફોન ચેક કરી શકે છે. આ એક ચક્ર બનાવી શકે છે: તણાવને કારણે ફોન ચેક કરવો, નકારાત્મક સામગ્રી જોવી, નબળી ઊંઘ અને પછી બીજા દિવસે તણાવમાં વધારો.

ડૉ. બ્રહ્માનંદ લાલ (Dr. Brahmanand Lal)એ જણાવ્યું છે કે, “આ આદત માત્ર માનસિક તણાવમાં વધારો કરી શકે છે પણ ઊંઘ પર પણ અસર કરી શકે છે. જો ચિંતા, બેચેની અથવા ઊંઘની સમસ્યાઓ ચાલુ રહે અને તમારા રોજિંદા જીવનને અસર કરવાનું શરૂ કરે, તો ડૉક્ટર અથવા માનસિક સ્વાસ્થ્ય વ્યાવસાયિકની સલાહ લેવી શ્રેષ્ઠ છે.”

ડૂમસ્ક્રોલિંગ કેવી રીતે કરવું બંધ?

દિલ્હીની ડૉ. લાલ હોસ્પિટલના ડૉ. બ્રહ્માનંદ લાલે જણાવ્યું કે, આને ટાળવા માટે, સૂવાના ઓછામાં ઓછા 30 મિનિટ પહેલાં તમારા ફોનને દૂર રાખવાની આદત બનાવો અને ધીમે ધીમે આ સમયને 60 મિનિટ સુધી વધારવો. તમારા ફોનને પથારીથી દૂર રાખો અને રાત્રે સમાચાર અથવા સોશિયલ મીડિયા સૂચનાઓ બંધ કરો.

પુસ્તક વાંચવું, સોફ્ટ મ્યુઝિક સાંભળવું, અથવા સૂયા પછી થોડી મિનિટો આરામ કરવાની કસરતો કરવી એ સ્ક્રીન પર જોવા કરતાં વધુ સારો વિકલ્પ હોઈ શકે છે. ઉપરાંત, જાગતાની સાથે જ તમારા ફોન તરફ જોવાનું ટાળો. તમારા દિવસની શરૂઆત પાણી પીને, હળવો સ્ટ્રેચિંગ કરીને, કુદરતી પ્રકાશમાં થોડી મિનિટો વિતાવીને અને તમારા દિવસને પ્રાથમિકતા આપીને કરો.

ડૉક્ટરને ક્યારે મળવું

જો તમને ઘણા અઠવાડિયા સુધી ખરાબ ઊંઘનો અનુભવ થાય છે, સવારની માંદગી ચાલુ રહે છે, ગભરાટના હુમલા થાય છે, અથવા ચિંતા તમારા રોજિંદા જીવનને અસર કરવા લાગે છે, તો ડૉક્ટર અથવા માનસિક સ્વાસ્થ્ય વ્યાવસાયિકની સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે. ડૉ. દાસના મતે, આપણા ફોન આવશ્યક છે, પરંતુ રાત્રે તેમને આપણો છેલ્લો ઉપાય અને સવારે આપણો પહેલો સાથી બનાવવાથી સારી ઊંઘ આવતી નથી. શરીરની સાથે, મનને પણ સૂતા પહેલા ડિજિટલ બ્રેકની જરૂર હોય છે.

આ પણ વાંચો : ભરપેટ ભોજન બાદ પણ ફરી લાગે છે ભૂલ? જાણો શું છે કારણ