ઘટી રહેલા રૂપિયાને બચાવવા માટે રિઝર્વ બેંકે $11.9 બિલિયનનું વેચાણ કર્યું.

નવી દિલ્હી, 23 ડિસેમ્બર 2025:   ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ઓક્ટોબર 2025 માં રૂપિયાને ટેકો આપવા માટે $11.9 બિલિયનનું ચોખ્ખું વેચાણ કર્યું. આ સ્પષ્ટ કરે છે કે RBI એ ચલણ બજારમાં સ્થિરતા જાળવવાનું મુખ્ય બળ છે. RBI ના ડિસેમ્બર બુલેટિનના ડેટા દર્શાવે છે કે કેન્દ્રીય બેંકે સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ 2025 (FY25) દરમિયાન સ્પોટ અને ફોરવર્ડ માર્કેટ બંનેમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી હતી. આનો હેતુ રૂપિયાની અસ્થિરતા ઘટાડવા અને બજાર વ્યવસ્થા જાળવવાનો હતો.

સ્પોટ માર્કેટમાં, જેને ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (OTC) માર્કેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, કેન્દ્રીય બેંકે તરલતા પૂરી પાડવા માટે ખરીદેલા ડોલર કરતાં વધુ ડોલર વેચ્યા. ઓક્ટોબરમાં કુલ ડોલર ખરીદી સપ્ટેમ્બરમાં $2.2 બિલિયનથી 704% વધીને $17.7 બિલિયન થઈ. દરમિયાન, કુલ ડોલર વેચાણ 192% વધીને $29.6 બિલિયન થયું. પરિણામે, ઓક્ટોબરમાં ચોખ્ખું ડોલર વેચાણ $11.9 બિલિયન થયું, જે સપ્ટેમ્બરમાં $7.9 બિલિયનથી 50% વધારે છે. આ સૂચવે છે કે RBI એ રૂપિયા પરના દબાણને કાબુમાં લેવા માટે વધુ વ્યાપક રીતે હસ્તક્ષેપ કર્યો છે. એકંદરે, FY25 થી ઓક્ટોબર 2025 સુધી RBI નું ચોખ્ખું ડોલર વેચાણ $34.5 બિલિયન હતું, જે કોન્ટ્રાક્ટ રેટ પર રૂ. 2,91,233 કરોડ જેટલું હતું.

રિઝર્વ બેંકે આ પગલાં પણ લીધા:

સ્પોટ માર્કેટમાં હસ્તક્ષેપ કરવા ઉપરાંત, RBI એ ભવિષ્યની અપેક્ષાઓને પ્રભાવિત કરવા માટે ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટનો પણ આશરો લીધો. આનાથી વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતનો તાત્કાલિક ઉપયોગ અટક્યો. ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં, ચોખ્ખું ફોરવર્ડ વેચાણ સપ્ટેમ્બરના અંતમાં $59.4 બિલિયનથી 7.1% વધીને $63.6 બિલિયન થયું. આ મોટી ફોરવર્ડ પોઝિશન બફર તરીકે કાર્ય કરે છે, બજારોને ખાતરી આપે છે કે ભવિષ્યમાં જરૂર પડ્યે ડોલર ઉપલબ્ધ રહેશે.

તટસ્થ સ્થિતિ
RBI એ એક્સચેન્જ-ટ્રેડેડ કરન્સી ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં તેની ચોખ્ખી સ્થિતિ તટસ્થ જાળવી રાખી. ઓક્ટોબરમાં, RBI એ $2.3 બિલિયન ખરીદ્યા અને ફક્ત $2.3 બિલિયન વેચ્યા, જેના પરિણામે કોઈ ચોખ્ખી ખરીદી કે વેચાણ થયું નહીં. આમ છતાં, ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો, સપ્ટેમ્બરની સરખામણીમાં કુલ વોલ્યુમ 73.5% વધ્યું. ઓક્ટોબરના અંત સુધીમાં, ચોખ્ખા ફ્યુચર્સ વેચાણ 9.8% ઘટીને $1.4 બિલિયન થયું.

રિઝર્વ બેંકના કયા પ્રયાસો હતા?

ડેટા એ પણ દર્શાવે છે કે RBI રૂપિયાને 89 ના સ્તર સુધી ઘટતા અટકાવી રહ્યું હતું. ઓક્ટોબરમાં અસરકારક હસ્તક્ષેપ ભાવ લગભગ 88.25 રૂપિયા પ્રતિ ડોલર હતો, જે સપ્ટેમ્બરમાં 88.35 રૂપિયા પ્રતિ ડોલર કરતા થોડો ઓછો હતો. વેચાયેલા ડોલરના જથ્થામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હોવા છતાં આ બન્યું. આ સૂચવે છે કે અસ્થિર સમયગાળા દરમિયાન રૂપિયાને 89 ના સ્તરથી નીચે નબળો પડતો અટકાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હતા.

ડોલર સામે રૂપિયો ક્યાં ગયો?

સોમવારે ભારતીય રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે થોડો નબળો પડ્યો. છેલ્લા ત્રણ દિવસથી રૂપિયો મજબૂત થઈ રહ્યો હતો, પરંતુ 90 ના સ્તરને પાર કરવામાં નિષ્ફળ ગયો. સ્થાનિક કંપનીઓ તરફથી ડોલરની માંગ અને નોન-ડિલિવરેબલ ફોરવર્ડ્સ (NDF) બજારમાં દબાણને કારણે રૂપિયામાં ઘટાડો થયો. આ પરિબળો રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા હસ્તક્ષેપથી મળેલી મજબૂતાઈને સરભર કરે છે. શુક્રવારે રૂપિયો 89.27 પર બંધ થયો હતો, પરંતુ સોમવારે 0.4% ઘટીને 89.65 પર બંધ થયો હતો. દિવસના વેપાર દરમિયાન, રૂપિયો 89.45 અને 89.72 ની વચ્ચે ટ્રેડ થયો હતો.

આ પણ વાંચો : તેની પત્ની અને માતાને છોડતા નહીં, પ્રેમી વિરુદ્ધ વીડિયો બનાવી મહિલાએ જીવ આપી દીધો