પતંજલિ ઘી પરીક્ષણમાં નિષ્ફળ, 1.25 લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો
યોગ ગુરુ બાબા રામદેવની કંપની પતંજલિને મોટો ફટકો પડ્યો છે. ઉત્તરાખંડના પિથોરાગઢમાં પતંજલિ ઘીનો એક નમૂનો પરીક્ષણમાં નિષ્ફળ ગયો. આ પછી એડિશનલ ડિસ્ટ્રિક્ટ મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટે પતંજલિ ઘી વેચતા વિતરકો અને દુકાનદારો પર દંડ ફટકાર્યો. પતંજલિને ₹1.25 લાખનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે દુકાનદાર/વેચનારને ₹15,000નો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો હતો.
જોકે, પતંજલિએ આ કોર્ટના આદેશને ભૂલભરેલો ગણાવ્યો છે. સોશિયલ મીડિયા પર એક લાંબી પોસ્ટમાં, કંપનીએ અનેક પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. પતંજલિએ જણાવ્યું હતું કે રેફરલ લેબોરેટરી ગાયના ઘીનું પરીક્ષણ કરવા માટે NABL દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત નહોતી, અને તેથી, ત્યાં કરવામાં આવેલ પરીક્ષણ કાયદેસર રીતે સ્વીકાર્ય નથી. તે હાસ્યાસ્પદ અને અત્યંત વાંધાજનક છે કે એક હલકી ગુણવત્તાવાળી લેબે પતંજલિના શ્રેષ્ઠ ગાયના ઘીને હલકી ગુણવત્તાવાળા જાહેર કર્યું છે.
પતંજલિએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જે પરિમાણોના આધારે નમૂનાને નિષ્ફળ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો તે તે સમયે લાગુ પડતા નહોતા, અને તેથી, તેમની અરજી કાયદેસર રીતે અમાન્ય હતી. તેણે વધુમાં દલીલ કરી હતી કે નમૂનાની સમાપ્તિ તારીખ પછી ફરીથી પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું, જે કાયદા હેઠળ અમાન્ય છે.
કંપનીએ સ્પષ્ટતાઓ જારી કરી છે પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પતંજલિ વિવાદોમાં ફસાયેલી છે. તે એક સમયે ભારતની સૌથી મજબૂત સ્વદેશી બ્રાન્ડ તરીકે ઉભરી આવી હતી પરંતુ પાછળથી તેને વ્યવસાયિક નુકસાન થયું અનેક મુકદ્દમા દાખલ થયા અને તેની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો.
શરૂઆતમાં પતંજલિ માટે બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું પરંતુ થોડા સમય પછી વિવાદો અને ગુણવત્તા સંબંધિત ફરિયાદો કંપની સામે પ્રતિક્રિયા પેદા કરવા લાગી. કારણ કે પતંજલિ બ્રાન્ડેડ હાઉસ મોડેલ પર કાર્ય કરે છે એક ઉત્પાદનમાં જોવા મળતી કોઈપણ ખામી સમગ્ર બ્રાન્ડ વિશે પ્રશ્નો ઉભા કરશે. મતલબ કે જો એક પણ પતંજલિ સાબુમાં સમસ્યા હોવાનું જણાય તો કંપનીની પ્રતિષ્ઠા પર અસર થશે.
પતંજલિનો બીજો મોટો પડકાર એ હતો કે તે તેના ઝડપી વિકાસ સાથે માંગ અને પુરવઠાને સંતુલિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયો. તે ઝડપથી વિસ્તર્યું પરંતુ જ્યારે આ વિસ્તરણ માટે નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ટેકનોલોજી, માળખાગત સુવિધાઓ અને માનવશક્તિની જરૂર પડી ત્યારે કંપની ટૂંકી પડી ગઈ. બેક-એન્ડ ટેકનોલોજી અને સંસાધનો સમયસર વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે પૂરતા મજબૂત ન હતા.
બળજબરીથી કરવામાં આવેલા પ્રયોગો મોંઘા સાબિત થયા
બીજી ભૂલ એ હતી કે પતંજલિએ સંશોધન અને કુશળતા વિના ઘણા નવા ક્ષેત્રોમાં પ્રવેશવાનો પ્રયાસ કર્યો. આયુર્વેદ અને આરોગ્ય ક્ષેત્રોમાં મજબૂત પગપેસારો હોવા છતાં કંપનીએ કપડાંથી લઈને ટેલિકોમ સુધીની દરેક વસ્તુ સાથે પ્રયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું. આ નિર્ણય ઉલટો પડ્યો.
ઉદાહરણ તરીકે જ્યારે કોલગેટ અને ડાબર પતંજલિના દંત કાંતિ સાથે સ્પર્ધા કરવા માટે નવી ટૂથપેસ્ટ રજૂ કરી રહ્યા હતા ત્યારે પતંજલિએ પરિધાન નામની કપડાની બ્રાન્ડ શરૂ કરી. આ નિષ્ફળતામાંથી બહાર આવે તે પહેલાં તેમણે WhatsApp ને પડકારવા માટે કિમ્બો એપ શરૂ કરી જે થોડા મહિનામાં બંધ થઈ ગઈ. આવા ઉતાવળા નિર્ણયોએ પતંજલિની વિશ્વસનીયતાને જ નુકસાન પહોંચાડ્યું.
સપ્લાય ચેઇન ખંડિત, ડિલિવરીમાં વિલંબ
સમય જતાં કંપનીની સપ્લાય ચેઇન પણ નબળી પડી. તે તેના લોકપ્રિય ઉત્પાદનોને સમયસર સ્ટોર્સ સુધી પહોંચાડવામાં અસમર્થ રહી. ક્યારેક ડિલિવરી એટલી મોડી થતી હતી કે ઉત્પાદનો સમાપ્ત થવાની નજીક આવી જતા હતા. આનાથી રિટેલર્સ અને ગ્રાહકો બંનેમાં વિશ્વાસ ઓછો થયો.
વિવાદોને પણ નુકસાન થયું
કંપની જે વિવાદોમાં ફસાઈ ગઈ તેની પણ તેના વિકાસ પર અસર થવા લાગી. જ્યારે બાબા રામદેવ અને પતંજલિનું પ્રાથમિક ધ્યાન યોગને પ્રોત્સાહન આપવા અને લોકોને આયુર્વેદ તરફ આકર્ષિત કરવાનું હતું ત્યારે તેમણે પાછળથી અન્ય તબીબી પ્રણાલીઓને લક્ષ્ય બનાવતી માર્કેટિંગ વ્યૂહરચના અપનાવી. આનાથી પતંજલિની છબીને નુકસાન થયું અને કંપનીનો વિશ્વાસ નબળો પડ્યો.
