India Climate Alert Super El Nino Warning: ભારતમાં આગામી મહિનાઓ દરમિયાન હવામાન અને પર્યાવરણને લઈને મોટી ચિંતા ઊભી થઈ શકે છે. 188 પર્યાવરણવિદો અને સંશોધકોએ 2026-27 દરમિયાન વિકસતા સંભવિત અત્યંત શક્તિશાળી અલ-નીનોને લઈને ચેતવણી આપી છે. 16 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ પ્રકાશિત અપીલમાં વૈજ્ઞાનિકોએ ભારતના દરિયાઈ, જળ અને જમીની ઇકોસિસ્ટમ પર પડનારી અસરોને સમજવા માટે તાત્કાલિક મોનિટરિંગ અને સંશોધન વધારવાની માંગ કરી છે.

નવેમ્બરથી ગરમી અને સૂકા હવામાનનો ખતરો

વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, અલ-નીનોની અસર ઉત્તર ગોળાર્ધમાં નવેમ્બર 2026થી આગામી વર્ષ દરમિયાન વધુ અનુભવાઈ શકે છે. ભારતમાં અગાઉના અલ-નીનોના અનુભવને જોતા ગરમ અને સૂકી સ્થિતિ તથા નબળા ચોમાસાની શક્યતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. જોકે, સમગ્ર દેશમાં અસરની તીવ્રતા એકસરખી રહેશે તેવું જરૂરી નથી અને આવનારા મહિનાઓમાં અન્ય સમુદ્રી હવામાન પરિબળો પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

ખેતી અને પશુપાલન પર પડી શકે છે અસર

વરસાદમાં ઘટાડો અથવા અનિયમિતતા સર્જાય તો કૃષિ ક્ષેત્ર પર પાણીની અછતનું દબાણ વધી શકે છે. તેની અસર પાક ઉત્પાદન ઉપરાંત વરસાદ આધારિત ખેતી અને પશુપાલન સાથે જોડાયેલા ગ્રામીણ પરિવારો પર પણ પડી શકે છે.

ખાસ કરીને જમીનમાં ભેજ અને પાણીના સંગ્રહમાં ઘટાડો લાંબા સમય સુધી રહે તો આગામી સિઝનની ખેતી માટે પણ પડકાર ઊભો થઈ શકે છે.

જંગલોમાં આગનું જોખમ વધવાની ચિંતા

ગરમી અને સૂકા હવામાનને કારણે જંગલોમાં આગ લાગવાની સંભાવના વધી શકે છે. વૈજ્ઞાનિકોએ આવા સંજોગોમાં માત્ર આગની ઘટનાઓ જ નહીં, પરંતુ વનસ્પતિ, વન્યજીવો અને સમગ્ર જંગલ ઇકોસિસ્ટમમાં થતા બદલાવનું પણ સતત નિરીક્ષણ કરવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

શહેરોમાં ‘હીટ આઇલેન્ડ’ અસર વધુ ગંભીર બની શકે

કોંક્રિટથી ભરેલા શહેરી વિસ્તારોમાં પહેલેથી જ જોવા મળતી ‘અર્બન હીટ આઇલેન્ડ’ અસર વધુ ગરમીની સ્થિતિમાં વધારે ગંભીર બની શકે છે. શહેરોમાં વૃક્ષો, પાણીના સ્ત્રોતો અને માનવ વસાહતો પર વધતા ગરમીના દબાણની અસર અંગે પણ વૈજ્ઞાનિકોએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

દરિયામાં વધશે ગરમી, કોરલ બ્લીચિંગનો ખતરો

અલ-નીનોની અસર માત્ર જમીન પૂરતી સીમિત રહેતી નથી. આસપાસના સમુદ્રોમાં મરીન હીટવેવની સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે. સમુદ્રના તાપમાનમાં વધારો થાય તો કોરલ રીફ પર બ્લીચિંગનું જોખમ વધી શકે છે.

સમુદ્રના તાપમાન અને પરિસ્થિતિમાં ફેરફારથી માછલીઓના વિતરણ અને વસવાટના વિસ્તારો પણ બદલાઈ શકે છે. તેની અસર દરિયાકાંઠાના માછીમાર સમુદાયો અને તેમની આજીવિકા પર પડી શકે છે.

વૈજ્ઞાનિકોએ અત્યારથી મોનિટરિંગની માંગ કરી

188 વૈજ્ઞાનિકોની અપીલનો મુખ્ય ભાર નુકસાન થયા બાદ અભ્યાસ કરવાને બદલે હમણાંથી જ ડેટા એકત્રિત કરવા અને મોનિટરિંગ મજબૂત કરવા પર છે. તેમણે સંશોધન સંસ્થાઓ, સરકારી એજન્સીઓ અને ફંડિંગ સંસ્થાઓને ઇકોસિસ્ટમના અભ્યાસ માટે ઝડપી સહાય અને જરૂરી સંસાધનો ઉપલબ્ધ કરાવવાની અપીલ કરી છે.

વૈજ્ઞાનિકોના મતે અલ-નીનોને રોકી શકાય તેમ નથી, પરંતુ તેની અસર દરમિયાન પર્યાવરણ અને સમાજમાં થતા ફેરફારોનું સમયસર નિરીક્ષણ કરવામાં આવે તો ભવિષ્યની આ પ્રકારની આત્યંતિક હવામાન પરિસ્થિતિઓ માટે તૈયારી કરવામાં મદદ મળી શકે છે.

શું છે અલ-નીનો?

અલ-નીનો પ્રશાંત મહાસાગરના વિષુવવૃત્તીય વિસ્તારમાં સમુદ્રની સપાટીનું તાપમાન સામાન્ય કરતાં વધવાની સાથે જોડાયેલી કુદરતી હવામાન ઘટના છે. તે વૈશ્વિક વાતાવરણીય પરિભ્રમણને અસર કરી શકે છે અને વિવિધ વિસ્તારોમાં વરસાદ તથા તાપમાનની સ્થિતિમાં ફેરફાર લાવી શકે છે. ભારતમાં અલ-નીનોનો સંબંધ ઘણીવાર નબળા અથવા અનિયમિત ચોમાસા અને વધુ ગરમી સાથે જોવા મળે છે, જોકે દરેક અલ-નીનોની અસર એકસરખી હોતી નથી.

આ પણ વાંચો: મુંબઈના લાલબાગમાં ગણપતિ પંડાલ પાસે કરંટ લાગતાં 2નાં મોત, 4થી વધુ ઘાયલ; મોડી રાત્રે સર્જાયો અકસ્માત