બાળકના જન્મ સમયે માતાના મૃત્યુ દરમાં થયો 80 ટકાનો ઘટાડો, રિપોર્ટમાં કરાયો દાવો

National News: ભારતમાં છેલ્લા દાયકાઓમાં માતૃ મૃત્યુ દર (MMR) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ 2015 થી સુધારાની ગતિ ધીમી પડી છે. 2023 માં વૈશ્વિક સ્તરે 2.4 લાખ માતા મૃત્યુમાંથી આશરે 24,700 ભારતમાં થયા હતા, જેના કારણે તે સૌથી વધુ માતૃ મૃત્યુ દર ધરાવતા દેશમાંનો એક બન્યો છે.
જોકે MMR ઘટીને 116 થયો છે, રાજ્યો વચ્ચે અસમાનતા, આરોગ્યસંભાળ સેવાઓની ગુણવત્તા અને સમયસર સારવારનો અભાવ મુખ્ય પડકારો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ ખામીઓને તાત્કાલિક દૂર કરવામાં નહીં આવે, તો 2030 સુધીમાં સુરક્ષિત માતૃત્વનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
ધ લેન્સેટમાં પ્રકાશિત થયેલા તાજેતરના અહેવાલ મુજબ ભારત હજુ પણ સૌથી વધુ માતૃ મૃત્યુ દર ધરાવતા દેશોમાંનો એક છે. 2023 માં ગર્ભાવસ્થા અને બાળજન્મ સંબંધિત કારણોથી વિશ્વભરમાં આશરે 2,40,000 સ્ત્રીઓ મૃત્યુ પામી હતી, જેમાંથી આશરે 24,700 મૃત્યુ ભારતમાં નોંધાયા હતા. નાઇજીરીયા, પાકિસ્તાન અને ઇથોપિયા જેવા દેશો પણ આ યાદીમાં સામેલ છે.
- લાંબા ગાળાના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતે માતૃ મૃત્યુદર ઘટાડવા માટે વધુ સારા પ્રયાસો કર્યા છે.
- 1990માં આ સંખ્યા 1.19 લાખની આસપાસ હતી, જે 2015માં ઘટીને 36,900 અને 2023 માં 24,700 થઈ ગઈ છે.
- તેવી જ રીતે માતૃ મૃત્યુ દર (MMR) પણ 1990 માં 508 થી ઘટીને 2023 માં 1,00,000 જીવંત જન્મ દીઠ 116 થયો છે, જે સુધારાનો નોંધપાત્ર સંકેત છે.
નિષ્ણાતો શું કહે છે?
નિષ્ણાતોના મતે આ સુધારો મોટાભાગે સલામત પ્રસૂતિમાં વૃદ્ધિ, પ્રસૂતિ પહેલાની સંભાળ અને સરકારી આરોગ્ય કાર્યક્રમોને કારણે થયો છે. જોકે રાજ્યો વચ્ચે અસમાનતાઓ યથાવત છે. કેરળ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યો વધુ સારું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને મધ્ય પ્રદેશમાં પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે.
અહેવાલમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે મોટાભાગના માતા મૃત્યુ વધુ પડતા રક્તસ્રાવ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ચેપ અને અન્ય ગૂંચવણો જેવા અટકાવી શકાય તેવા કારણોને કારણે થાય છે. કોવિડ-19 રોગચાળાએ આરોગ્ય સેવાઓનો ભાર વધારીને પરિસ્થિતિને વધુ પડકારજનક બનાવી છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો આરોગ્ય વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવામાં નહીં આવે તો 2030 સુધીમાં સુરક્ષિત માતૃત્વનું લક્ષ્ય હાંસલ કરવું મુશ્કેલ બની શકે છે.
આ પણ વાંચોઃ Census 2026: તૈયારી રાખજો, વસતી ગણતરીમાં આ 33 સવાલો પૂછાશે












