IPOમાં ઊંચા ભાવે વેચાયેલા શેરનો મુદ્દો વેગ પકડી રહ્યો છે, રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું મહત્વપૂર્ણ
નવી દિલ્હી, 8 નવેમ્બર, 2025: નાયકા, પેટીએમ અને લેંસકાર્ટ જેવી પ્રારંભિક જાહેર ઓફર (IPO)માં ઊંચા ભાવે વેચવામાં આવેલા શેરોનો મામલો હવે વેગ પકડી રહ્યો છે. સેબીના પૂર્ણકાલીન સભ્ય કમલેશ વાર્ષ્ણેયે કહ્યું કે આઇપીઓનું મુલ્યાંકન કોઇ નિયામકીય ક્ષતિ નથી. પરંતુ આપણે તે જોવું પડશે કે નાના રોકાણકારોની હિતોની રક્ષા માટે અમે કેવી રીતે વધુ સુરક્ષાનો ઉપાય કરી શકીએ છીએ.
નોંધનીય છે કે ગુરુવારે, સેબીના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેએ પણ IPOમાં શેરના ઊંચા ભાવ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. જોકે, તેમણે જણાવ્યું હતું કે નિયમનકાર IPO મૂલ્યાંકનમાં દખલ કરશે નહીં. અગાઉ, વિશ્લેષકો અને મોટા રોકાણકારોએ પણ લેન્સકાર્ટના IPOના ઊંચા ભાવ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. લેન્સકાર્ટના ઇશ્યૂની કિંમત રૂ.382-રૂ 402 હતી. લિસ્ટિંગ પછી તેનું મૂડીકરણ રૂ. 69,700 કરોડ થશે. તે 28.26 ગણું સબસ્ક્રાઇબ થયું હતું.
મુંબઈમાં એક કાર્યક્રમમાં બોલતા કમલેશ વાર્ષ્ણેયે જણાવ્યું હતું કે બજાર નિયમનકારનું મૂડી મુદ્દાઓને નિયંત્રિત કરવાથી દૂર રહેવું એ એક યોગ્ય પગલું છે, પરંતુ એન્કર રોકાણકારોએ વાજબી, અસરકારક અને કાર્યક્ષમ મૂલ્યાંકન સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ. “હું એમ નથી કહેતો કે આ એક નિયમનકારી અંતર છે, પરંતુ તે એક સારો વિચાર છે, ભલે વર્તમાન મૂલ્યાંકન યોગ્ય હોય કે ન હોય. અમે ઘણા બધા IPO બહાર આવતા જોયા છે જ્યાં છૂટક રોકાણકારો સતત મૂલ્યાંકનને પડકારી રહ્યા છે,” એમ તેમણે કહ્યું હતું.
લઘુમતી શેરધારકો તરફથી ફરિયાદો મળી રહી છે
વાર્ષ્ણેયે કહ્યું કે, “સેબીએ મૂલ્યાંકન કરતી વખતે એન્કર રોકાણકારોથી પોતાને દૂર રાખવું જોઈએ. જે તે કરી રહી છે, અને કદાચ યોગ્ય પણ છે. પરંતુ આપણે એન્કર રોકાણકારો દ્વારા મૂલ્યાંકન પણ આ સ્થિતિ સાથે સમાધાન કર્યા વિના ન્યાયી, અસરકારક અને કાર્યક્ષમ રીતે કરવામાં આવે તેની ખાતરી કરી શકીએ? અમને લઘુમતી શેરધારકો તરફથી અસંખ્ય ફરિયાદો મળી રહી છે કે તેમના હિતોનું ઉલ્લંઘન થયું છે. આ બીજી નિયમનકારી ખામી છે, અને મારા મતે, સેબીએ ભવિષ્યમાં આનો ઉકેલ લાવવો પડશે.”
SLBની સમીક્ષા માટે જૂથ
SEBI ટૂંક સમયમાં શોર્ટ સેલિંગ અને સિક્યોરિટીઝ લેન્ડિંગ અને બોરોઇંગ (SLB) ફ્રેમવર્કની સમીક્ષા કરવા માટે એક કાર્યકારી જૂથ બનાવશે. સેબીના ચેરમેને કહ્યું, “2007માં રજૂ કરાયેલ શોર્ટ સેલિંગ ફ્રેમવર્ક વર્ચ્યુઅલ રીતે યથાવત રહ્યું છે. 2008માં લાગુ કરાયેલ SLB, ઘણી વખત સુધારવામાં આવ્યું છે પરંતુ વૈશ્વિક બજારોની તુલનામાં અવિકસિત રહે છે. તેનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરવાની પણ જરૂર છે.” SLB સિસ્ટમ હેઠળ, રોકાણકારો અથવા ડીમેટ ખાતાઓમાં શેર ધરાવતા સંસ્થાઓ તેમને અન્ય બજાર સહભાગીઓને ફી માટે ધિરાણ આપી શકે છે. આ વ્યવહારો સ્ટોક એક્સચેન્જ પ્લેટફોર્મ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે, “સ્ટોકબ્રોકર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડના નિયમોની સમીક્ષા પહેલાથી જ ચાલી રહી છે. અમે ટૂંક સમયમાં લિસ્ટિંગ ઓબ્લિગેશન્સ એન્ડ ડિસ્ક્લોઝર રિક્વાયરમેન્ટ્સ 2015 અને સેટલમેન્ટ નિયમોની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરીશું. વૈશ્વિક રોકાણકારો ભારતની વિકાસ વાર્તામાં વિશ્વાસ રાખે છે.”
આ પણ વાંચોઃ 2027 સુધીમાં ભારત કેવી રીતે બનશે 30 લાખ કરોડ ડોલરની અર્થવ્યવસ્થા? વિશ્વ બેંકે આપ્યો મંત્ર
