ગુજરાતમાં દુષ્કાળ સહાય મુદ્દે ઘમાસાણ! 4 જિલ્લાને રાહત, 15 જિલ્લાના 45 તાલુકા બાકાત હોવાનો દાવો

Gujarat Drought Protest: ગુજરાતમાં ઓછા વરસાદને કારણે ખેતી અને પશુપાલન પર સંકટ ઘેરાઈ રહ્યું હોવાની ચિંતા વચ્ચે રાજ્ય સરકાર દ્વારા દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારો માટે જાહેર કરવામાં આવેલી સહાયને લઈને વિવાદ ઊભો થયો છે. સરકાર દ્વારા માત્ર ચાર જિલ્લાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરીને ખેડૂતોને હેક્ટરદીઠ આશરે ₹8,500ની સહાય આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હોવાની માહિતી સામે આવી છે. બીજી તરફ, 15 જિલ્લાના 45 તાલુકાઓમાં 40થી 70 ટકા સુધી વરસાદની ઘટ હોવા છતાં તેમને દુષ્કાળગ્રસ્ત યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા ન હોવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ નિર્ણય સામે ખેડૂત સંગઠનો અને આગેવાનોએ અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે. સહાયની રકમ વધારવા, બાકાત તાલુકાઓનો સમાવેશ કરવા અને ખેડૂતોને થયેલા વાસ્તવિક નુકસાનના આધારે રાહત આપવાની માગ ઉઠી છે.

ઉપલેટામાં 70.12% વરસાદની ઘટનો દાવો

વરસાદની અછત ધરાવતા તાલુકાઓના આંકડા સામે આવતાં સૌથી વધુ ચર્ચા રાજકોટ જિલ્લાના ઉપલેટા તાલુકાની થઈ રહી છે. ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ, અહીં વરસાદની ઘટ 70.12 ટકા હોવાનું જણાવાયું છે. આ ઉપરાંત અનેક તાલુકાઓમાં પણ વરસાદની નોંધપાત્ર અછત હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

આ આંકડા આપેલી માહિતી પર આધારિત છે. સંબંધિત સમયગાળાના સત્તાવાર વરસાદના આંકડા અને દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તારોની સરકારી યાદી સાથે તેમની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.

ખેડૂત આગેવાનોનો સવાલ છે કે જો કોઈ તાલુકામાં વરસાદની ગંભીર ઘટ હોય અને તેના કારણે ખેતીને નુકસાન થતું હોય, તો તેને રાહતની યાદીમાં સામેલ કરવા માટે કયા માપદંડો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે?

રાજસ્થાનમાં 14 જિલ્લાનાં 80 તાલુકા, ગુજરાતમાં માત્ર ચાર જિલ્લાની જાહેરાત?

દુષ્કાળ સહાયના મુદ્દે ગુજરાતની સરખામણી રાજસ્થાન સાથે પણ કરવામાં આવી રહી છે. આપેલી માહિતી અનુસાર, રાજસ્થાન સરકારે 14 જિલ્લાઓના 80 તાલુકાઓમાં દુષ્કાળ જાહેર કર્યો હોવાનો ઉલ્લેખ છે, જ્યારે ગુજરાતમાં માત્ર ચાર જિલ્લાઓને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો છે.

આ સરખામણીના આધારે ગુજરાતમાં વરસાદની અછત ધરાવતા વિસ્તારોને રાહત આપવામાં વિસંગતતા હોવાના સવાલો ઊભા થયા છે. જોકે, બંને રાજ્યોના દુષ્કાળ જાહેર કરવાના માપદંડો, સમયગાળો અને સત્તાવાર આદેશોની સરખામણી કર્યા બાદ જ અંતિમ નિષ્કર્ષ પર પહોંચી શકાય.

જિલ્લા નહીં, તાલુકા કે નુકસાનગ્રસ્ત ખેડૂતને એકમ બનાવવાની માગ

ખેડૂત આગેવાનોનું કહેવું છે કે એક જ જિલ્લામાં કેટલાક વિસ્તારોમાં સારો વરસાદ થયો હોય, જ્યારે બીજા તાલુકાઓમાં વરસાદની ગંભીર ઘટ રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં આખા જિલ્લાના સરેરાશ વરસાદના આધારે નિર્ણય લેવામાં આવે તો ઓછા વરસાદથી પીડાતા ખેડૂતો સહાયથી વંચિત રહી શકે છે.

તેમના મતે, દુષ્કાળ નક્કી કરતી વખતે માત્ર વરસાદના આંકડા જ નહીં, પરંતુ વિસ્તારની ભૌગોલિક પરિસ્થિતિ, સિંચાઈની ઉપલબ્ધતા, પાકની સ્થિતિ અને ખેડૂતોને થયેલા વાસ્તવિક નુકસાનને પણ ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.

આર.કે. પટેલે સહાયને અપૂરતી ગણાવી

ભારતીય કિસાન સંઘના મહામંત્રી આર.કે. પટેલે સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલી સહાયની રકમ સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, મોંઘવારીના સમયમાં વીઘાદીઠ આશરે ₹2,000ની સહાયથી ખેડૂતોના ખેતી ખર્ચની સરખામણીમાં બહુ ઓછી રાહત મળે છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે બિયારણ, ખાતર, જંતુનાશક દવાઓ અને અન્ય ખેતી ખર્ચ સતત વધી રહ્યા છે. આવા સંજોગોમાં જાહેર કરાયેલી સહાયથી ખેડૂતોને થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવી મુશ્કેલ છે.

આર.કે. પટેલે બનાસકાંઠા અને સાબરકાંઠાના કેટલાક તાલુકાઓને પણ રાહતની યાદીમાં સામેલ કરવાની માગ કરી છે. તેમણે સ્થાનિક જનપ્રતિનિધિઓને ખેડૂતોની રજૂઆતો સરકાર સુધી પહોંચાડવા અપીલ કરી છે.

તેમના મતે, દુષ્કાળની સ્થિતિ નક્કી કરતી વખતે વિસ્તારની વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ અને પાકને થયેલા નુકસાનને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.

ગેનીબેન ઠાકોરે બનાસકાંઠા માટે રાહતની માગ કરી

બનાસકાંઠાનાં સાંસદ ગેનીબેન ઠાકોરે પણ ઓછા વરસાદ છતાં બનાસકાંઠા જિલ્લાને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર ન કરવામાં આવ્યો હોવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે બનાસકાંઠામાં ખેતીની સાથે પશુપાલન પણ લોકોની આવકનો મહત્ત્વપૂર્ણ આધાર છે. વરસાદની અછતને કારણે પાકને નુકસાન થવાની સાથે પશુઓ માટે ઘાસચારો અને પાણીની સમસ્યા પણ ઊભી થઈ શકે છે.

ગેનીબેન ઠાકોરે સરકાર સમક્ષ નીચેની માગણીઓ રજૂ કરી હોવાની માહિતી છે:

• અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પશુઓ માટે પૂરતા ઘાસચારા અને પાણીની વ્યવસ્થા કરવી.
• દુષ્કાળની સ્થિતિ ધરાવતા વિસ્તારોમાં તાત્કાલિક રાહતકામો શરૂ કરવા.
• ખેડૂતોના ધિરાણના વ્યાજમાં રાહત અથવા બેંક લોનની ચૂકવણી માટે એક વર્ષની મુદત આપવી.
• નર્મદા નહેર અને ડેમોમાં ઉપલબ્ધ પાણીનો ઉપયોગ કરીને ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પૂરતું પાણી પૂરું પાડવું.

તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે પાણી ઉપલબ્ધ હોવા છતાં ખેડૂતોને નહેરો અને તળાવો મારફતે પૂરતી સુવિધા કેમ મળતી નથી.

પાલ આંબલિયાએ આંદોલનની ચીમકી આપી

ખેડૂત નેતા પાલ આંબલિયાએ હેક્ટરદીઠ આશરે ₹8,500ની સહાયને અપૂરતી ગણાવી સરકારના નિર્ણય પર પુનર્વિચાર કરવાની માગ કરી છે. તેમણે સહાયની રકમમાં વધારો કરવાની સાથે દુષ્કાળથી અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં રાહતનાં વ્યાપક પગલાં લેવાની જરૂરિયાત વ્યક્ત કરી છે.

તેમના જણાવ્યા અનુસાર, દુષ્કાળગ્રસ્ત વિસ્તાર જાહેર થયા બાદ ખેડૂતોને માત્ર રોકડ સહાય પૂરતી નથી. તેમને પાકધિરાણમાં રાહત, પશુઓ માટે ઘાસચારો, પીવાનું શુદ્ધ પાણી અને રોજગારી માટે રાહતકામોની પણ જરૂર છે.

તેમણે સાત કિલોમીટરની ત્રિજ્યામાં ઘાસચારા વિતરણ કેન્દ્રો શરૂ કરવા, પાંજરાપોળની વ્યવસ્થા મજબૂત કરવા અને નોંધાયેલી ગૌશાળાઓમાં પશુદીઠ દૈનિક સહાય આપવા જેવા પગલાંની માગ કરી છે.

આ ઉપરાંત, નિર્ણયમાં ફેરફાર નહીં થાય તો 12 માર્ચે આંદોલન શરૂ કરવાની ચીમકી આપ્યાનો ઉલ્લેખ પણ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ તારીખ કયા વર્ષ માટે છે અને કાર્યક્રમની વર્તમાન સ્થિતિ શું છે તેની પુષ્ટિ જરૂરી છે.

ખેડૂતોને માત્ર સહાય નહીં, સંપૂર્ણ રાહતની જરૂર

વરસાદની અછતને કારણે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓ માત્ર પાકના નુકસાન સુધી મર્યાદિત રહેતી નથી. ખેતીની આવક ઘટતાં લોનની ચુકવણી, આગામી વાવણી માટે બિયારણની ખરીદી અને પશુઓ માટે ઘાસચારા-પાણીની વ્યવસ્થા કરવી પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.

આવી સ્થિતિમાં ખેડૂત સંગઠનોની માગ છે કે સરકાર વરસાદની ઘટ ધરાવતા વિસ્તારોનું પુનઃમૂલ્યાંકન કરે, બાકાત તાલુકાઓની સ્થિતિ તપાસે અને જરૂરિયાત મુજબ સહાયની યાદીમાં સુધારો કરે.

ખાસ કરીને જ્યાં વરસાદની ગંભીર ઘટ નોંધાઈ હોય, ત્યાં પાકની સ્થિતિ, જમીનમાં ભેજ, સિંચાઈની સુવિધા અને પશુપાલન પર પડતી અસરને ધ્યાનમાં લઈને રાહતનાં પગલાં લેવામાં આવે તેવી માગ છે.

હવે સરકાર શું નિર્ણય લે છે તેના પર નજર

ગુજરાતમાં દુષ્કાળ સહાયને લઈને ઊભા થયેલા વિવાદ વચ્ચે ખેડૂતોની નજર હવે સરકારના આગામી નિર્ણય પર છે. સહાયની રકમમાં વધારો થશે કે નહીં, વરસાદની અછત ધરાવતા બાકાત તાલુકાઓનો ફરી સર્વે કરવામાં આવશે કે નહીં અને ખેડૂતોને પાણી તથા ઘાસચારા માટે વિશેષ રાહત મળશે કે નહીં તે મહત્ત્વના પ્રશ્નો છે.

આ પણ વાંચો:  ગુજરાતમાં હવામાનનો પલટો! લઘુતમ તાપમાનમાં 2થી 3 ડિગ્રીનો ઘટાડો, સવારે-રાત્રે ગુલાબી ઠંડી