હવે પાન મસાલા પ્લાસ્ટિકના પેકેટમાં નહીં વેચાય, સરકારનો મોટો નિર્ણય

FSSAI: ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (FSSAI) પાન મસાલા, ગુટખા અને તમાકુના પેકેજિંગ અંગે કડક નિયમો લાગુ કરવાની તૈયારીમાં છે. સરકારના નવા ડ્રાફ્ટ નિયમો મુજબ હવે આ ઉત્પાદનોને પ્લાસ્ટિક પેકેટ અથવા કોથળીઓમાં વેચાણ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવી શકે છે. એટલે કે હવે પાન મસાલા જેવા ઉત્પાદનોના પેકેજિંગ માટે કાગળ, પેપર બોર્ડ અથવા કુદરતી સામગ્રીનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે. પ્લાસ્ટિક, પોલિથિન, પીવીસી જેવા કોઈપણ સિન્થેટિક મટિરિયલના ઉપયોગને મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.

સાથે સાથે એલ્યુમિનિયમ ફોઇલવાળી પેકિંગ પર પણ પ્રતિબંધ મુકાઈ શકે છે. એટલું જ નહીં, પ્લાસ્ટિક સેચેમાં આ ઉત્પાદનોના વેચાણ, સંગ્રહ અને પેકિંગ પર સ્પષ્ટ રીતે પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રસ્તાવ છે. નિયમોમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે કોઈપણ પ્રકારના પ્લાસ્ટિક, તે કોઈપણ સ્વરૂપમાં હોય, તેનો ઉપયોગ આ ઉત્પાદનોની પેકિંગમાં કરવામાં નહીં આવે. સરકારે આ ડ્રાફ્ટ અંગે સામાન્ય લોકો અને સંબંધિત પક્ષો પાસેથી 30 દિવસની અંદર સૂચનો અને વાંધા માંગ્યા છે. ત્યારબાદ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવશે.

આ નિર્ણય કેમ લેવામાં આવી રહ્યો છે?

આ પગલાનો મુખ્ય હેતુ પ્લાસ્ટિક કચરો ઘટાડવાનો અને પર્યાવરણને થતું નુકસાન અટકાવવાનો છે. સાથે જ જાહેર આરોગ્ય પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું છે. જો આ નિયમો અમલમાં આવશે, તો બજારમાં પાન મસાલા અને તમાકુ ઉત્પાદનોની પેકેજિંગ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે.

પહેલા બંનેને મિક્સ કરીને ગુટખા તરીકે વેચવામાં આવતું

પાન મસાલાના બાહ્ય પેકેજિંગને બદલવાની વાત તો ઠીક છે, પરંતુ તેના અંદર જે રીતે સોપારી અને તમાકુને અલગ-અલગ પેકેટમાં આપવામાં આવે છે તે વાસ્તવમાં વધુ જોખમી અને ચાલાકીભર્યું છે. પહેલાં આ બંનેને મિક્સ કરીને જ ગુટખા તરીકે વેચવામાં આવતું હતું. પરંતુ અનેક રાજ્યોમાં ગુટખા પર પ્રતિબંધ મુકાતાં કંપનીઓએ એક નવી ચાલ રમી. હવે સોપારી-પાન મસાલા અને તમાકુને અલગ-અલગ સેચેમાં વેચે છે. ગ્રાહક પોતે જ બંનેને મિક્સ કરીને વાપરે છે. આ રીતે કાયદાના લૂપહોલનો લાભ લઈને સરખું જ જોખમી ઉત્પાદન ચાલુ રાખવામાં આવે છે.

આ અલગ પેકેજિંગ વ્યવસ્થા માત્ર પર્યાવરણ માટે જ નહીં, પરંતુ જાહેર આરોગ્ય માટે પણ વધુ ભયંકર છે કારણ કે તે નિયમોને ટાળીને લોકોને એ જ કાર્સિનોજેનિક (કેન્સર કરનાર) મિશ્રણ તરફ ધકેલે છે. સરકારે પ્લાસ્ટિક પેકેજિંગ સાથે આ અલગ-અલગ પેકેજિંગ પર પણ કડક પ્રતિબંધ લાગુ કરવો જોઈએ અને આ લૂપહોલને તરત જ બંધ કરવો જોઈએ.

આ પણ વાંચો: દેશમાં પ્રી-મોન્સૂનની એન્ટ્રી: 29 રાજ્યોમાં આંધી-તોફાન સાથે વરસાદની ચેતવણી