Rafale સામે ચીનનું J-16 પ્રથમવાર એર કોમ્બેટ ડ્રિલમાં, ભારત માટે કવાયત કેમ મહત્ત્વની?
China-Egypt drill: ચીન અને ઇજિપ્ત વચ્ચે ચાલી રહેલી Eagles of Civilization 2026 સંયુક્ત વાયુસેના કવાયતમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ દૃશ્ય જોવા મળ્યું છે. ચીનના અત્યાધુનિક J-16 ફાઇટર જેટ અને ઇજિપ્તની વાયુસેનાના ફ્રાન્સ નિર્મિત Rafale ફાઇટર જેટ પ્રથમવાર સીધી એર કોમ્બેટ ટ્રેનિંગમાં સામસામે આવ્યા છે. 23 ઓગસ્ટે બંને દેશોના પાઇલટોએ મધ્યમ અને નજીકના અંતરની હવાઈ લડાઈની કવાયત કરી હતી. આ લશ્કરી કવાયત માત્ર ચીન અને ઇજિપ્ત માટે જ નહીં, પરંતુ ભારત માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. ભારતીય વાયુસેનાની સૌથી અદ્યતન લડાકુ ક્ષમતાઓમાં Rafale મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે, જ્યારે ચીનનું J-16 તેની ભારે શ્રેણીનું શક્તિશાળી મલ્ટીરોલ ફાઇટર જેટ છે.
Rafale અને J-16 વચ્ચે 1-ટુ-1 એર કોમ્બેટ
ચીનના સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર Eagles of Civilization 2026 કવાયત દરમિયાન J-16 અને ઇજિપ્તના ફાઇટર જેટ વચ્ચે 1-ટુ-1 કોમ્બેટ ટ્રેનિંગ કરવામાં આવી હતી. બંને પક્ષના ફાઇટર જેટ્સે મધ્યમ અંતર અને નજીકના અંતરની હવાઈ લડાઈની પ્રેક્ટિસ કરી હતી. આ કવાયત આગળ વધતાં 1-ટુ-1 અને 2-ટુ-2 એર કોમ્બેટથી વધુ વ્યાપક સંયુક્ત ઓપરેશનલ ટ્રેનિંગ તરફ લઈ જવામાં આવશે. આ સમગ્ર કવાયતનું મુખ્ય ફોકસ એર કોમ્બેટ ટેક્ટિક્સ, એર સુપિરિયોરિટી અને કોમ્બેટ સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યૂ જેવા મિશન પર છે.
J-16 શું છે અને શા માટે શક્તિશાળી ગણાય છે?
ચીનનું Shenyang J-16 બે એન્જિન અને બે ક્રૂ સભ્યો ધરાવતું ભારે મલ્ટીરોલ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ છે. તેનું ડિઝાઇન મૂળ રશિયન Su-27/Su-30 ‘Flanker’ પરિવાર પરથી વિકસિત થયું છે. J-16માં આધુનિક રડાર, ઇલેક્ટ્રોનિક વોરફેર સિસ્ટમ અને એર-ટુ-એર તથા એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ હથિયારોનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા છે. તે લાંબા અંતરના હુમલા અને હવાઈ લડાઈ બંને માટે બનાવવામાં આવ્યું છે. આ વખતે J-16એ લગભગ 6,000 કિલોમીટરનું અંતર પાર કરીને ઇજિપ્ત સુધી પહોંચ્યું હતું અને રસ્તામાં YY-20A ટેન્કર વિમાન દ્વારા એર-ટુ-એર રિફ્યુઅલિંગ પણ કરવામાં આવ્યું હતું. ચીન માટે J-16નું આ પ્રથમ આફ્રિકા ડિપ્લોયમેન્ટ હોવાનું પણ જણાવાયું છે.
ભારત શા માટે આ કવાયત પર નજર રાખશે?
ભારતીય વાયુસેના પણ Rafale ફાઇટર જેટ ઓપરેટ કરે છે. તેથી ચીનના પાઇલટોને Rafale સામે કેવી રીતે એર કોમ્બેટ ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે અને J-16ની વ્યૂહરચના કેવી હોય છે તે ભારત માટે વ્યૂહાત્મક અભ્યાસનો વિષય બની શકે છે. કવાયતમાં Rafaleની કામગીરી, વિવિધ અંતરે થતી ડોગફાઇટ, સેન્સરનો ઉપયોગ, મેનૂવરિંગ અને J-16ની ટેક્ટિકલ પદ્ધતિ જેવી બાબતો અંગે જાહેર ક્ષેત્રમાં મળતી માહિતી ભારતીય સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માટે રસપ્રદ રહેશે. જોકે કોઈ પણ ટ્રેનિંગ એક્સરસાઇઝના પરિણામને વાસ્તવિક યુદ્ધનું સીધું માપદંડ માનવું યોગ્ય નથી. પાઇલટ્સ માટે નક્કી કરાયેલા નિયમો, હથિયારોની મર્યાદા, એરક્રાફ્ટનું કન્ફિગરેશન અને ટ્રેનિંગના લક્ષ્યો વાસ્તવિક યુદ્ધથી અલગ હોઈ શકે છે.
ચીન-પાકિસ્તાન સૈન્ય સહકારને કારણે પણ ભારત માટે રસ
ભારત માટે આ ઘટનાનું બીજું પાસું ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો લાંબા સમયનો સંરક્ષણ સહકાર છે. પાકિસ્તાનની વાયુસેના ચીનમાં બનેલા J-10CE ફાઇટર જેટનો ઉપયોગ કરે છે અને બંને દેશોની વાયુસેનાઓ નિયમિત સંયુક્ત કવાયતો પણ કરે છે. આ પૃષ્ઠભૂમિમાં ચીનને Rafale સાથે સીધી ટ્રેનિંગનો અનુભવ મળવો ભારતીય વ્યૂહાત્મક સમુદાય માટે ધ્યાન આપવા જેવી ઘટના છે. ગયા વર્ષે ભારત-પાકિસ્તાન વચ્ચેના તણાવ દરમિયાન ભારતીય Rafale અને પાકિસ્તાન દ્વારા સંચાલિત ચીની J-10 પ્લેટફોર્મ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યાં હતાં.
ચીન અને ઇજિપ્તની બીજી મોટી એરફોર્સ કવાયત
‘Eagles of Civilization 2026’ ચીન અને ઇજિપ્તની વાયુસેનાઓ વચ્ચે આ શ્રેણીની બીજી સંયુક્ત કવાયત છે. આ કવાયત ઓગસ્ટના મધ્યથી સપ્ટેમ્બરની શરૂઆત સુધી ઇજિપ્તમાં યોજાઈ રહી છે. ચીન આ વખતે માત્ર J-16 જ નહીં, પરંતુ ટેન્કર એરક્રાફ્ટ, સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ અને હેલિકોપ્ટર સહિત વિવિધ પ્લેટફોર્મ સાથે કવાયતમાં જોડાયું છે. બંને દેશોનું કહેવું છે કે આ અભ્યાસનો હેતુ પરસ્પર સૈન્ય સહકાર અને ઓપરેશનલ ક્ષમતા વધારવાનો છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
ભારત માટે આ કવાયતનો સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દો એ છે કે ચીનના અદ્યતન ભારે ફાઇટર J-16ને Rafale જેવા આધુનિક પશ્ચિમી ફાઇટર પ્લેટફોર્મ સામે એર કોમ્બેટનો અનુભવ મળી રહ્યો છે. તેથી આગામી સમયમાં ચીનની એર કોમ્બેટ ટેક્ટિક્સ અને તેના ફાઇટર જેટ્સની ક્ષમતાઓ પર ભારતીય સંરક્ષણ નિષ્ણાતોની નજર રહેવાની શક્યતા છે.
