ચીને બેટરી અને ઇવીમાં ભારતની PLI સ્કીમ વિરુદ્ધ WTOમાં કરી ફરિયાદ, આ નિયમોનું વિરુદ્ધ ગણાવી
બીજિંગ, 29 નવેમ્બર, 2025: ચીને કેટલાક ક્ષેત્રો માટે ભારતની પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ વિરુદ્ધ વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગનાઇઝેશન (WTO)માં ફરિયાદ કરી છે. તેનું કહેવુ છે કે એડવાન્સ કેમિસ્ટ્રી સેલ બેટરી, ઓટોમોબાઇલ અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપનારી PLI સ્કીમમાં કેટલીક શરતો વૈશ્વિક વેપાર નિયમોનું ઉલ્લંધન કરે છે.
જીનીવા સ્થિત WTO તરફથી મળેલા સંદેશાવ્યવહાર મુજબ, ચીને WTOના વિવાદ સમાધાન મિકેનિઝમ હેઠળ આ પગલાં પર ભારત સાથે વાટાઘાટો કરવાની વિનંતી કરી છે. બીજિંગે જણાવ્યું છે કે ભારતના પગલાં આયાતી માલને બદલે સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત માલના ઉપયોગ પર આધાર રાખે છે, આમ ચીની માલ સામે ભેદભાવ કરે છે.
આ પગલાં SCM (સબસિડી અને કાઉન્ટરવેઇલિંગ પગલાં) કરાર, GATT (ટેરિફ અને વેપાર પર સામાન્ય કરાર) 1994, અને TRIMs (વેપાર-સંબંધિત રોકાણ પગલાં) કરાર હેઠળ ભારતની જવાબદારીઓ સાથે અસંગત છે.
WTO દ્વારા 20 ઓક્ટોબરના રોજ જારી કરાયેલા સંદેશાવ્યવહારમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે, “…આ પગલાં ઉપરોક્ત કરારો હેઠળ ચીનને મળતા પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ લાભોને દૂર કરવા અથવા ઘટાડવા માટે દેખાય છે.” તેમાં વધુમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીન ભારતના પ્રતિભાવની રાહ જોઈ રહ્યું છે અને પરસ્પર સંમતિથી પરામર્શ માટે સંમત થઈ રહ્યું છે.
ચીનની ફરિયાદ ઓટોમોટિવ અને નવીનીકરણીય ઉર્જા ટેકનોલોજી ક્ષેત્રોમાં વેપારને અસર કરતા કેટલાક ભારતીય પગલાંઓ સાથે સંબંધિત છે. ફરિયાદમાં જણાવાયું છે કે યોજનાઓમાં કેટલીક શરતો છે જે પ્રોત્સાહનો માટે પાત્રતા અને વિતરણ નક્કી કરે છે.
ચીને પોતાની ફરિયાદમાં ત્રણ કાર્યક્રમોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે: ઉત્પાદન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ્સ, નેશનલ પ્રોગ્રામ ઓન એડવાન્સ્ડ કેમિસ્ટ્રી સેલ (ACC) બેટરી સ્ટોરેજ, ઓટોમોબાઇલ અને ઓટો કમ્પોનન્ટ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે PLI સ્કીમ, અને ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક કારના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાની યોજના.
WTO મિકેનિઝમ શું છે?
ભારત અને ચીન બંને વિશ્વ વેપાર સંગઠન (WTO) ના સભ્યો છે. જો કોઈ સભ્ય દેશ માને છે કે બીજા સભ્ય દેશની નીતિ અથવા યોજના હેઠળના પગલાં તેના ચોક્કસ નિકાસને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યા છે, તો તે WTO ના વિવાદ સમાધાન મિકેનિઝમ હેઠળ ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.
WTO ના નિયમો અનુસાર, વિવાદ સમાધાન પ્રક્રિયામાં પ્રથમ પગલું પરામર્શ છે. જો સંતોષકારક ઉકેલ ન મળે, તો ચીન WTOને આ મુદ્દા પર નિર્ણય લેવા માટે એક પેનલ સ્થાપિત કરવાની માંગ કરી શકે છે.
ચીન ભારતનો બીજો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે
ભારતની ચીનમાં નિકાસ ગયા નાણાકીય વર્ષમાં 14.5 ટકા ઘટીને 14.25 અબજ ડોલરની થઈ ગઈ છે, જે 2023-24માં 16.66 અબજ ડોલરના સ્તરેન હતી. જોકે, 2024-25માં આયાત 11.52૨ ટકા વધીને 113.45 અબજ ડોલર થઈ, જે 2023-24માં 101.73 અબજ ડોલર હતી. 2024-25 દરમિયાન ચીન સાથે ભારતની વેપાર ખાધ વધીને 99.2 અબજ ડોલર થઈ ગઈ હતા.
ભારતની EV સબસિડી અંગે ચીનની ફરિયાદ એવા સમયે આવી છે જ્યારે બીજિંગ ભારતમાં તેની ઇલેક્ટ્રિક વાહન નિકાસ વધારવાનું વિચારી રહ્યું છે. ભારતના ઓટોમોબાઈલ બજારના કદ અને સંભાવનાને જોતાં, ચીની EV ઉત્પાદકો આ તક પર નજર રાખી રહ્યા છે.
ચીનમાં સ્થાનિક વેચાણ ધીમું પડી રહ્યું છે. તાજેતરના અહેવાલો સૂચવે છે કે વધુ પડતી ક્ષમતા અને ભાવયુદ્ધ વચ્ચે ચીનમાં સ્થાનિક વેચાણમાં ઘટાડો થયો છે, નફાની સાથે. BYD જેવા ચીની હાઇબ્રિડ કાર ઉત્પાદકો હવે વિદેશી બજારો, ખાસ કરીને EU અને એશિયા તરફ નજર રાખી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચોઃ અદાણી વિલ્માર બાદ અદાણી ગ્રુપનું વધુ એક મોટુ પગલું, વેચી પૂરી હિસ્સેદારી, જાણો શા માટે લીધુ આવું પગલું?
