‘સજા આપવી એ કોર્ટનો અધિકાર, પોલીસનો નહીં’, યુપીમાં એન્કાઉન્ટર પર અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટનો કડક નિર્ણય

પ્રયાગરાજમાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે યુપી પોલીસની કથિત “હાફ એન્કાઉન્ટર” નીતિ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે, જેમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે બિનજરૂરી ગોળીબાર અસ્વીકાર્ય છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે સજા આપવી એ ફક્ત કોર્ટનો અધિકાર છે, પોલીસનો નહીં. આ નિર્દેશોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ પોલીસ અધિક્ષક (એસપી) અને એસએસપી (એસએસપી) વ્યક્તિગત રીતે જવાબદાર રહેશે.

અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશમાં પોલીસ એન્કાઉન્ટરની વધતી સંખ્યા, ખાસ કરીને આરોપીઓને પગમાં ગોળી મારીને તેમને “એન્કાઉન્ટર” જાહેર કરવાના વલણ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. પ્રયાગરાજમાં ન્યાયાધીશ અરુણ કુમાર દેસવાલની સિંગલ બેન્ચે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે પોલીસ કાયદાથી ઉપર નથી અને ગુનેગારોને સજા આપવાની જવાબદારી ન્યાયતંત્રની છે, પોલીસની નહીં.

કોર્ટે કહ્યું કે પ્રચાર, તાળીઓ પાડવા અથવા સોશિયલ મીડિયા પર ધ્યાન ખેંચવા માટે ગોળીબાર કરવાની વૃત્તિ માત્ર ખોટી જ નથી પણ ખતરનાક પણ છે. કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે આરોપીના શરીરના કોઈપણ બિનજરૂરી ભાગ પર ગોળીબાર કરવો પણ કાયદેસર રીતે અસ્વીકાર્ય છે. જો કોઈપણ એન્કાઉન્ટરમાં ગોળીબાર થાય કે ગંભીર ઈજા થાય, તો કડક નિયમો આપમેળે લાગુ થશે.

હાઈકોર્ટે પોલીસ માટે છ મુદ્દાની માર્ગદર્શિકા જારી કરી, જેમાં તેનું પાલન ફરજિયાત કરવામાં આવ્યું અને PUCL વિરુદ્ધ મહારાષ્ટ્ર કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાનું કડક અમલીકરણ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો. કોર્ટે ચેતવણી આપી કે આ નિર્દેશોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળતા સંબંધિત પોલીસ અધિક્ષક (SP) અને પોલીસ અધિક્ષક (SSP) ને સીધા જવાબદાર ઠેરવશે અને વ્યક્તિગત અવમાનનાની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

કોર્ટે પોલીસ એન્કાઉન્ટર પર સવાલ ઉઠાવ્યા

કોર્ટે પોલીસ મહાનિર્દેશક (ડીજીપી) અને ગૃહ સચિવને એ પણ પૂછ્યું કે શું પોલીસ અધિકારીઓને આરોપીઓને પગમાં ગોળી મારવા અથવા એન્કાઉન્ટરનો દાવો કરવા માટે કોઈ મૌખિક કે લેખિત સૂચના આપવામાં આવી હતી. કોર્ટે ટિપ્પણી કરી કે આ પ્રથા હવે નિયમિત બની રહી છે, કાં તો ઉપરી અધિકારીઓને ખુશ કરવા અથવા આરોપીઓને પાઠ ભણાવવા માટે.

હાઈકોર્ટે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશને સર્વોચ્ચ ગણાવ્યો

મિર્ઝાપુરના રાજુ ઉર્ફે રાજકુમાર અને અન્ય બે આરોપીઓ દ્વારા દાખલ કરાયેલી જામીન અરજીઓની સુનાવણી દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરવામાં આવી હતી, જે ત્રણેય અલગ-અલગ પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં ઘાયલ થયા હતા. કોર્ટે નોંધ્યું હતું કે આ ઘટનાઓમાં કોઈ પોલીસ કર્મચારી ઘાયલ થયો નથી, જેનાથી શસ્ત્રોના ઉપયોગની જરૂરિયાત પર સવાલ ઉભા થાય છે.

રાજ્ય સરકારે કોર્ટને જણાવ્યું કે એન્કાઉન્ટર અંગે એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે, પરંતુ ઘાયલ વ્યક્તિનું નિવેદન મેજિસ્ટ્રેટ કે મેડિકલ ઓફિસર સમક્ષ નોંધવામાં આવ્યું નથી. હાઈકોર્ટે પોલીસની કાર્યવાહી સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો અને તેને સુપ્રીમ કોર્ટની માર્ગદર્શિકાનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું હતું.

આ પણ વાંચો: સુનેત્રા બનશે ડેપ્યુટી સીએમ? શરદ પવારનુ એનસીપીના વિલીનીકરણ પર મોટું નિવેદન