Buyback Shares: સેબી ફરી લાવી શકે છે ઓપન માર્કેટ બાયબેક, કંપનીઓ અને રોકાણકારોને ફાયદો?
Stock Market: શેરબજારમાં મોટા ફેરફાર અંગે ચર્ચાઓ ફરી એકવાર તેજ બની છે. લગભગ એક વર્ષ પહેલા સેબીએ ઓપન માર્કેટ બાયબેકને પક્ષપાતી અને કર-અયોગ્ય ગણાવીને તેના પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો હતો. હવે તેને ફરીથી રજૂ કરવા પર વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે. ગુરુવારે બહાર પાડવામાં આવેલા એક કન્સલ્ટેશન પેપરમાં રેગ્યુલેટરે સંકેત આપ્યો હતો કે પરિસ્થિતિઓ બદલાઈ ગઈ છે અને જૂના નિયમમાં પાછા ફરવાથી બજારને નવી તાકાત મળી શકે છે.
SEBIનો નવો પ્રસ્તાવ શું છે?
સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) એ તાજેતરમાં એક કન્સલ્ટેશન પેપર બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં ઓપન માર્કેટ દ્વારા શેર બાયબેક ફરી શરૂ કરવાની હાકલ કરવામાં આવી હતી. અગાઉ કંપનીઓ પાસે બે વિકલ્પો હતા: ટેન્ડર ઓફર દ્વારા બાયબેક અથવા સ્ટોક એક્સચેન્જ પર ઓપન માર્કેટ દ્વારા શેર ખરીદવા. જોકે કેટલીક સમસ્યાઓના કારણે ગયા વર્ષે આ ઓપન માર્કેટ પદ્ધતિ બંધ કરવામાં આવી હતી.
પહેલા પ્રતિબંધ કેમ હતો?
સેબીનું માનવું હતું કે આ સિસ્ટમમાં સમાનતાનો અભાવ હતો. સમસ્યા એ હતી કે સ્ટોક એક્સચેન્જમાં ટ્રેડિંગ કિંમત અને સમય પર આધારિત હતું. ધારો કે કોઈ કંપની શેર ખરીદતી હતી, તો જેનો ઓર્ડર મેચ થતો હતો તેનો રોકાણકારોને ફાયદો થતો હતો, જે રોકાણકાર ભાગ લેવા માંગતો હતો પરંતુ જેનો સમય યોગ્ય ન હતો તે માથું ખંજવાળતો રહેતો. સેબી આને ઈનઈક્વિટેબલ અભિગમ માનતી હતી.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
ટેક્સ ગેમે આખો મામલો બદલી નાખ્યો
જૂની સિસ્ટમમાં સૌથી મોટી સમસ્યા કરવેરાની હતી. પહેલાં, કંપનીઓ બાયબેક પર કર ચૂકવતી હતી, જ્યારે શેર વેચતા રોકાણકારોને મુક્તિ મળતી હતી. આનાથી ખુલ્લા બજારમાં પોતાનો સંપૂર્ણ હિસ્સો વેચનારાઓ માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ, જ્યારે અન્ય શેરધારકો આ લાભ મેળવી શક્યા નહીં.
પરંતુ 2024 ના નવા કર નિયમોએ પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. બાયબેકમાંથી થતી કમાણીને હવે મૂડી લાભ તરીકે ગણવામાં આવે છે, અને કરનો બોજ કંપનીને બદલે સીધો શેરધારકો પર ખસેડવામાં આવે છે. સેબી કહે છે કે હવે દરેક વ્યક્તિ તેમની કમાણી પર કર ચૂકવે છે, તેથી કર લાભો પર આધારિત ભેદભાવ સમાપ્ત થઈ ગયો છે. સિસ્ટમ હવે મોટાભાગે સંતુલિત હોય તેવું લાગે છે.
બજારની પરિસ્થિતિઓએ પણ દૃષ્ટિકોણ બદલી નાખ્યો
વર્તમાન બજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ દરખાસ્ત મહત્ત્વપૂર્ણ છે. સપ્ટેમ્બર 2024 ના પીક પછી બજારમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, અને વિદેશી રોકાણકારો (FII) એ વેચાણ ચાલુ રાખ્યું છે. આ વાતાવરણમાં કંપનીઓ પાસે તેમના શેરના ભાવનું સંચાલન કરવા માટે મર્યાદિત વિકલ્પો છે. ઓપન માર્કેટ બાયબેકનો અભાવ પણ કંપનીઓના વ્યૂહાત્મક પ્રતિભાવને મર્યાદિત કરે છે.
રોકાણકારો માટે શું ફાયદો છે?
આ દરખાસ્ત રોકાણકારોને કર સમાનતા અને વધુ સારી લિક્વિડિટી પ્રદાન કરી શકે છે. આ સિસ્ટમ દરેકને કોઈપણ ગેરંટી વિના બજારમાંથી બહાર નીકળવાની સમાન તક પૂરી પાડે છે . આનો અર્થ એ છે કે કોઈપણ રોકાણકાર સમાન શરતો પર ભાગ લઈ શકે છે.
2024 પછી શું બદલાયું?
સેબીના મતે બાયબેકમાંથી મળતો નફો હવે નવા કર નિયમો હેઠળ મૂડી લાભ તરીકે કરપાત્ર છે. આનો અર્થ એ થયો કે બાયબેકમાં શેર વેચવા અને ખુલ્લા બજારમાં વેચવાને સમાન ગણવામાં આવશે. અગાઉના કર અસંતુલનને મોટાભાગે દૂર કરવામાં આવ્યું છે. હવે બધાની નજર આ દરખાસ્ત પર સેબીના અંતિમ નિર્ણય પર છે. જો મંજૂરી મળે તો બજારની એક જૂની રીત નવા નિયમો સાથે પાછી આવશે.
આ પણ વાંચોઃ Iran War Impact: RBI નાણાકીય વર્ષમાં કરી શકે છે 25-50 બેઝિસ પોઈન્ટનો વધારો, જાણો શું થશે અસર
