Lifestyle News : યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ ​​લિસ્ટમાં ત્રણ મહત્વપૂર્ણ ભારતીય સ્થળોનો સમાવેશ કરાયો છે. આમાં આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં સ્થિત બે અનોખા ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય સ્થળો અને છત્તીસગઢમાં એક પ્રાચીન પુરાતત્વીય લેન્ડસ્કેપનો સમાવેશ થાય છે. ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિમંડળે 20 ઓક્ટોબરે યુનેસ્કોને આ અંગે માહિતી આપી હતી. આ સ્થળોનો સંભવિત વિશ્વ ધરોહર દરજ્જો મેળવવા તરફનું આ પહેલું પગલું છે. આ ત્રણ સ્થળો મુલાકાત લેવાના અનન્ય કારણો પ્રદાન કરે છે: આંદામાન ટાપુઓમાં અસામાન્ય ભૂસ્તરશાસ્ત્રીય રચનાઓ અને દરિયાઈ જ્વાળામુખી, અને છત્તીસગઢમાં મંદિરો અને મઠો સાથેનું એક પ્રાચીન શહેર.

યુનેસ્કોની વર્લ્ડ હેરિટેજ ટેન્ટેટિવ ​​લિસ્ટમાં સમાવિષ્ટ ભારતીય પુરાતત્વીય સ્થળોમાં આંદામાન ટાપુઓમાં સક્રિય જ્વાળામુખી બારતાંગ મડ વોલ્કેનો અને છત્તીસગઢમાં સિરપુરનો સમાવેશ થાય છે. ચાલો આ સ્થળોની વિશિષ્ટતાનું અન્વેષણ કરીએ.

આંદામાન ટાપુઓના જ્વાળામુખી અને ગુફાઓ

આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓમાં બારતાંગનું કાર્સ્ટ મડ વોલ્કેનો સંકુલ આ યાદીમાં શામેલ છે. બારતાંગ તેની ચૂનાના પથ્થરની ગુફાઓ અને કાદવના જ્વાળામુખી માટે જાણીતું છે. આ ગુફાઓ પાણીમાં ઓગળીને ચૂનાના પથ્થરો દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી, જે સુંદર ખનિજ રચનાઓ દર્શાવે છે.

પરંપરાગત જ્વાળામુખીથી વિપરીત, આ કાદવના જ્વાળામુખી લાવા ફાટતા નથી, પરંતુ પૃથ્વીની સપાટી નીચેથી કાદવ, પાણી અને વાયુઓ નીકળે છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધન માટે આ સ્થળો પણ ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, મહાદેવ ગુફાની અંદરની રચનાઓનો અભ્યાસ ભારતના ચોમાસાના વરસાદના સદીઓ જૂના રહસ્યોને ઉજાગર કરવા માટે કરવામાં આવ્યો છે.

આંદામાનના સક્રિય જ્વાળામુખી

આંદામાન સબડક્શન જ્વાળામુખી પણ કામચલાઉ યાદીનો ભાગ છે. તેમાં બે જ્વાળામુખી ટાપુઓ, બેરેન આઇલેન્ડ અને નાર્કોન્ડમનો સમાવેશ થાય છે, દરેકની પોતાની અલગ ઓળખ છે. બેરેન આઇલેન્ડ ભારતનો એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી છે. 1787 થી તેના પર જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિ નોંધાઈ છે, અને 2025 અને 2026 ની શરૂઆતમાં તાજેતરના વિસ્ફોટો જોવા મળ્યા હતા. ટાપુનો લેન્ડસ્કેપ વારંવાર વિસ્ફોટો દ્વારા આકાર પામ્યો છે. આસપાસના પાણી તેમના દરિયાઈ જીવન માટે પણ પ્રખ્યાત છે.

બીજી બાજુ, નાર્કોન્ડમ એક લીલોછમ જ્વાળામુખી ટાપુ છે. તે નાર્કોન્ડમ હોર્નબિલનું ઘર છે, જે વિશ્વમાં બીજે ક્યાંય જોવા મળતું નથી. ટાપુ સુધી પહોંચવાની સુવિધાઓ પણ ખૂબ મર્યાદિત છે, જે તેને નિયમિત પ્રવાસન સ્થળ બનાવતી નથી. આ ટાપુઓ જ્વાળામુખીની પ્રવૃત્તિ અને એકાંત વાતાવરણમાં વિકસિત થતી ઇકોસિસ્ટમ્સના અભ્યાસ માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

છત્તીસગઢમાં પ્રાચીન સિરપુર

છત્તીસગઢના મહાસમુંદ જિલ્લામાં મહાનદીના કિનારે સ્થિત સિરપુર સાંસ્કૃતિક અને પુરાતત્વીય લેન્ડસ્કેપ પણ આ યાદીમાં છે. તે 5મી અને 12મી સદી વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ વસાહત હતી. અહીં હિન્દુ મંદિરો, બૌદ્ધ મઠો અને જૈન માળખાના અવશેષો આ પ્રદેશના ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસને સમજવા માટે જરૂરી છે.

અહીંના સૌથી પ્રખ્યાત સ્મારકોમાંનું એક લક્ષ્મણ મંદિર છે, જે તેની સ્થાપત્ય અને જટિલ કોતરણીવાળા પ્રવેશદ્વારો માટે જાણીતું છે. સિરપુરમાં મળેલા પુરાતત્વીય અવશેષો ફક્ત ધાર્મિક સ્મારકોના જૂથને જ નહીં, પરંતુ ઘરો, બજારો અને હસ્તકલા પ્રવૃત્તિઓ સાથેની સંપૂર્ણ વસાહતને દર્શાવે છે. યુનેસ્કોની કામચલાઉ યાદીમાં સમાવેશ એ આ સ્થળો માટે વિશ્વ વારસાનો દરજ્જો મેળવવા તરફનું એક મુખ્ય પગલું છે.

આ પણ વાંચો : ટ્રેનની ઇમરજન્સી ચેઇન ખેંચાવા પર શું થાય છે? જાણો અહીં રેલવેના નિયમો