રાષ્ટ્રપતિ માટે સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક નિર્ણય, બિલ ઉપર નિર્ણય માટે 3 મહિનાની સમયમર્યાદા
નવી દિલ્હી, 12 એપ્રિલ : સુપ્રીમ કોર્ટે પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રપતિને નિર્દેશ આપ્યા છે કે રાજ્યપાલો દ્વારા મોકલવામાં આવેલા બિલ પર ત્રણ મહિનામાં નિર્ણય લેવામાં આવે. સુપ્રિમ કોર્ટનો નિર્ણય મંગળવારે તમિલનાડુના રાજ્યપાલના પેન્ડિંગ બિલોને મંજૂરી ન આપવાના નિર્ણયને રદ કરતો આવ્યો હતો. આ આદેશ શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
રાષ્ટ્રપતિ પાસે “પોકેટ વીટો” નથી: કોર્ટ
તમિલનાડુના કેસમાં ચુકાદો આપતા, જસ્ટિસ જેબી પારડીવાલા અને આર મહાદેવનની બેન્ચે કહ્યું કે કલમ 201 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કાર્યોની નિવૃત્તિ ન્યાયિક સમીક્ષા માટે યોગ્ય છે. કલમ 201 મુજબ, જ્યારે કોઈ બિલ રાજ્યપાલ દ્વારા અનામત રાખવામાં આવે છે, ત્યારે રાષ્ટ્રપતિએ જાહેર કરવું જોઈએ કે તે બિલને તેમની સંમતિ આપે છે અથવા તે તેને તેમની સંમતિ આપતા નથી. જો કે, બંધારણમાં કોઈ સમય મર્યાદા આપવામાં આવી નથી. સર્વોચ્ચ અદાલતે રેખાંકિત કર્યું કે રાષ્ટ્રપતિ પાસે “પોકેટ વીટો” નથી અને તેને કાં તો સંમતિ આપવી પડશે અથવા તેને રોકવી પડશે.
સત્તાનો ઉપયોગ નિર્ધારિત સમયમાં થવો જોઈએ
કોર્ટે કહ્યું કે કાયદાની સ્થિતિ એ છે કે જ્યાં કાયદા હેઠળ સત્તાના ઉપયોગ માટે કોઈ સમય મર્યાદા નિર્ધારિત કરવામાં આવી નથી ત્યાં પણ તેનો ઉપયોગ વાજબી સમયની અંદર થવો જોઈએ. કલમ 201 હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સત્તાનો ઉપયોગ કાયદાના આ સામાન્ય સિદ્ધાંતમાંથી મુક્ત ન કહી શકાય.
બે ન્યાયાધીશોની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય વિલંબના કિસ્સામાં, યોગ્ય કારણો નોંધવા જોઈએ અને સંબંધિત રાજ્યને તેની જાણ કરવી જોઈએ. વધુમાં કહ્યું હતું કે, અમે માનીએ છીએ કે રાષ્ટ્રપતિએ સંદર્ભ પ્રાપ્ત થયાની તારીખથી ત્રણ મહિનાની અંદર રાજ્યપાલ દ્વારા વિચારણા માટે આરક્ષિત બિલો પર નિર્ણય લેવો જરૂરી છે. રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા સંમતિ આપવાનો ઇનકાર પડકારવા માટે ખુલ્લો છે.
જો નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં પગલાં લેવામાં ન આવે તો રાજ્યો કોર્ટમાં જઈ શકે છે
કોર્ટે કહ્યું કે જો સમય મર્યાદામાં કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં ન આવે તો પીડિતો રાજ્યની અદાલતોનો સંપર્ક કરી શકે છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જો કોઈ બિલ બંધારણીય માન્યતાના પ્રશ્નોને કારણે અનામત રાખવામાં આવે તો વહીવટી તંત્રએ અદાલતોની ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ નહીં. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ પ્રકારના પ્રશ્નો કલમ 143 હેઠળ સુપ્રીમ કોર્ટને મોકલવા જોઈએ.
ડીએમકે સરકારની અરજી પર સુનાવણી કરતા કોર્ટે આ વાત કહી
સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે, અમને એવું માનવામાં કોઈ સંકોચ નથી કે બિલમાં સંપૂર્ણ કાયદાકીય મુદ્દાઓ સાથે કામ કરતી વખતે એક્ઝિક્યુટિવના હાથ બંધાયેલા છે અને ફક્ત બંધારણીય અદાલતોને જ બિલની બંધારણીયતા અંગે અભ્યાસ કરવાનો અને ભલામણો કરવાનો વિશેષાધિકાર છે.
તમિલનાડુના રાજ્યપાલ આરએન રવિએ ડીએમકે સરકાર દ્વારા પસાર કરાયેલા 10 બિલોને સંમતિ આપી ન હોવાના ચુકાદા પછી સર્વોચ્ચ અદાલતનો આદેશ આવ્યો. કોર્ટે ગવર્નરો માટે બિલ પર કાર્યવાહી કરવા માટે સમયમર્યાદા નક્કી કરી, કહ્યું કે નિષ્ક્રિયતા ન્યાયિક સમીક્ષાને પાત્ર હોઈ શકે છે.
આ પણ વાંચો :- UPI સર્વિસ ફરી ઠપ્પ : Gpay, PhonePe, PayTm ના ગ્રાહકો પેમેન્ટ ન કરી શકતા પરેશાન
