National News : ગાંધી સાગરમાં ડેસ્ટિનેશન કેબિનેટ બેઠકો દરમિયાન 1920 મેગાવોટનો ગાંધી સાગર પમ્પ્ડ હાઇડ્રો સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ મુખ્ય આકર્ષણ રહેશે. રૂ.11,500 કરોડના ખર્ચે તૈયાર થયેલો આ મેગા પ્રોજેક્ટ દેશમાં આ પ્રકારનો પ્રથમ પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટની અનોખી વિશેષતા એ છે કે, તે માત્ર વીજળીના દર ઘટાડવામાં જ નહીં પરંતુ યુવાનોને રોજગાર પણ પૂરો પાડશે. વધુમાં, તે પર્યાવરણીય સંરક્ષણની આપણી સંસ્કૃતિ સાથે પણ જોડાયેલો છે.

ગાંધી સાગર પમ્પ્ડ હાઇડ્રો સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ ગ્રીનકો ગ્રુપ દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહ્યો છે. તે દેશમાં નિર્માણાધીન સૌથી મોટો સ્વતંત્ર પમ્પ્ડ હાઇડ્રો સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ છે. 1920 મેગાવોટની સંગ્રહ ક્ષમતા સાથે, આ પ્રોજેક્ટ નીમચ જિલ્લાના રામપુરા તાલુકાના ખેમલા બ્લોકના એક ગામમાં સ્થાપિત થઈ રહ્યો છે. રૂ.11,500 કરોડના ખર્ચે, આ પ્રોજેક્ટ આશરે 414 હેક્ટર જમીનમાં ફેલાયેલો છે. આ વિશાળ પ્રોજેક્ટ બે જળાશયોનો ઉપયોગ કરે છે: હાલનો ગાંધી સાગર જળાશય, નીચલો જળાશય અને ગ્રીનકો દ્વારા બાંધવામાં આવેલ નવો જળાશય.

આ પ્રોજેક્ટ નીચે મુજબ કાર્ય કરશે:

આ પ્રોજેક્ટ ફક્ત પાણીનો વપરાશ જ નહીં કરશે પણ તેનો ફરીથી ઉપયોગ પણ કરશે. ગ્રીડમાંથી વધારાની સૌર અથવા પવન ઉર્જા નીચલા જળાશયમાંથી ઉપરના જળાશયમાં પાણી પંપ કરવા માટે મોટરો ચલાવશે. પીક અવર્સ દરમિયાન, ઉપરના જળાશયમાંથી નીચલા જળાશયમાં પાણી છોડવામાં આવશે. આ સમય દરમિયાન, તે જ મોટરો વિરુદ્ધ દિશામાં ફરશે, નવીનીકરણીય વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે ટર્બાઇન ફેરવશે.

9 ટર્બાઇન વીજળી ઉત્પન્ન કરશે

આ પ્રોજેક્ટ છ કલાક સુધી સતત વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. ટર્બાઇન મોડમાં તેનું રેટેડ હેડ આશરે 122 મીટર છે. પ્રોજેક્ટની રાઉન્ડ-ટ્રીપ કાર્યક્ષમતા, અથવા સંગ્રહિત ઊર્જા પરત કરવાની તેની ક્ષમતા, આશરે 80% હોવાનો અંદાજ છે. કુલ નવ ટર્બાઇન સ્થાપિત કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેની કુલ વાર્ષિક ઊર્જા ઉત્પાદન ક્ષમતા 3,580 મિલિયન યુનિટ છે. પમ્પિંગ અને ઉત્પન્ન થતી વીજળીના પુરવઠા માટે, પ્રોજેક્ટ મંદસૌર જિલ્લામાં આશરે 60 કિમી દૂર સ્થિત 765/400kV સબસ્ટેશન સાથે જોડાયેલ છે. પ્રોજેક્ટના ટર્બાઇનનો પ્રથમ સેટ ડિસેમ્બરમાં કાર્યરત થશે. જૂન 2027 સુધીમાં આ પ્રોજેક્ટ સંપૂર્ણપણે કાર્યરત થઈ જશે.

કંપનીઓ માટે નાણાકીય બચત

એ પણ નોંધનીય છે કે, પ્રોજેક્ટના નિર્માણ દરમિયાન આશરે 4,000 લોકોને રોજગારી પૂરી પાડવામાં આવી છે. તેના સંચાલન અને જાળવણી દરમિયાન લગભગ 200 લોકોને સ્થળ પર કાયમી રોજગાર મળશે. હકીકતમાં, મુખ્યમંત્રી ડૉ. મોહન યાદવના નિર્દેશો પર, એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે આ પ્રોજેક્ટનું નિર્માણ કરતી કંપની મધ્યપ્રદેશના લાયક સ્થાનિક ઉમેદવારોને મહત્તમ રોજગારી પૂરી પાડશે.

પીક અવર્સ દરમિયાન ઉત્પન્ન થતી વીજળી રાજ્ય સહિત અન્ય રાજ્યોમાં NTPC, SECI અને રાજ્યની વીજળી વિતરણ કંપનીઓ (DISCOMs)ને વેચવામાં આવશે. આ બજારમાં અસ્થિર અને મોંઘા પીક-ટાઇમ ટેરિફ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ ખર્ચ-અસરકારક સાબિત થશે. આના પરિણામે DISCOMs માટે નોંધપાત્ર નાણાકીય બચત થશે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

પ્રોજેક્ટમાં ગ્રીન એનર્જી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો

આ પ્રોજેક્ટની બીજી વિશેષતા એ છે કે તે વધારાની સૌર અને પવન ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે, આમ નવીનીકરણીય ઉર્જાના બગાડને અટકાવે છે. તે ગ્રીડ લવચીકતા વધારવા, માંગને પહોંચી વળવા માટે ગ્રીન એનર્જી પહોંચાડવા અને દેશના ડીકાર્બનાઇઝેશન લક્ષ્યોને વેગ આપવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે.

ચંબલ નદી પર સ્થિત, એશિયાના મુખ્ય માનવસર્જિત જળાશયોમાંનું એક, ગાંધી સાગર જળાશય, મંદસૌર અને નીમચ જિલ્લાઓ સહિત સમગ્ર રાજ્યમાં સામાજિક-આર્થિક વિકાસ માટે એક શક્તિશાળી કેન્દ્ર બની ગયું છે. રાજ્ય સરકારે આ પ્રદેશમાં જાહેર કલ્યાણ, પર્યાવરણ અને સંસ્કૃતિ સંબંધિત વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓ અમલમાં મૂકી છે.

ગાંધી સાગર જળાશય કેમ મહત્વપૂર્ણ

ગાંધી સાગર હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક પાવર સ્ટેશનની ક્ષમતા 115 મેગાવોટ છે. તે રાજ્યને સસ્તું, વિશ્વસનીય અને ગ્રીન એનર્જી પ્રદાન કરે છે. વધુમાં, જળાશયની સપાટી પર તરતા સૌર પ્રોજેક્ટ્સ અમલમાં મૂકવામાં આવી રહ્યા છે. જળાશયમાં મોટા પાયે વૈજ્ઞાનિક મત્સ્યઉદ્યોગ અને લણણી સુવિધાઓ સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. સ્થાનિક માછીમારી સહકારી સંસ્થાઓને નાણાકીય સહાય, આધુનિક જાળી, બોટ અને બજાર જોડાણો આપીને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવામાં આવી રહ્યું છે.

ગાંધી સાગર જૂથ પાણી પુરવઠા યોજના મંદસૌર અને નીમચ જિલ્લાના દૂરના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્વચ્છ પીવાનું પાણી પૂરું પાડે છે. પ્રેશરાઇઝ્ડ પાઇપ સિસ્ટમ, ટપક અને છંટકાવ ટેકનોલોજી દ્વારા ખેડૂતોને સિંચાઈ સુવિધાઓ પૂરી પાડીને, પાણીનું સંરક્ષણ પ્રાપ્ત થઈ રહ્યું છે, તેમજ ઉપજ અને આવકમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.

આ સ્થળ શા માટે ખાસ છે:

ગાંધી સાગર વન્યજીવન અભયારણ્યને કુનો પછી દીપડાઓ માટે બીજા કુદરતી નિવાસસ્થાન તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ વિસ્તાર ગીધની સૌથી મોટી વસ્તીનું ઘર છે અને ચંબલ નદીના મગરો માટે એક મુખ્ય સંવર્ધન સ્થળ છે. આ પ્રદેશમાં પરમાર સમયગાળાના સ્થાપત્ય અને શિલ્પોની સમૃદ્ધિ જાળવવા માટે પુનઃસ્થાપન કાર્ય ચાલી રહ્યું છે. ચતુર્ભુજ નાથ નાળા (રોક પેઇન્ટિંગ્સ) અહીં સ્થિત છે.

તેથી, અહીં વિશ્વ-પ્રસિદ્ધ પ્રાગૈતિહાસિક રોક કલા અને પુરાતત્વીય પર્યટનના રક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, ગાંધી સાગર ફ્લોટિંગ ફેસ્ટિવલ, ટેન્ટ સિટી અને સાહસિક રમતો (વોટર સ્પોર્ટ્સ-એડવેન્ચર) દ્વારા સ્થાનિક યુવાનો માટે માર્ગદર્શક, આતિથ્ય અને હસ્તકલા ક્ષેત્રોમાં નવી રોજગારીની તકો ઉભી થઈ છે.

આ પણ વાંચો : નૌસેનાને મળશે 3300થી વધુ અગ્નિવીર, 13 નવેમ્બરના INS ચિલ્કામાં યોજાશે પાસિંગ આઉટ પરેડ