Business News : ડિજિટલ બેંકિંગના આ યુગમાં, બેંક છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ સતત સામે આવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં, ગ્રેટર નોઈડામાં પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB)ની શાખામાંથી એક ચોંકાવનારી ઘટના પ્રકાશમાં આવી છે. કોઈપણ પૂર્વ સૂચના અથવા સંદેશ ચેતવણી વિના ગ્રાહકોના ખાતાઓ અને ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) માંથી કરોડો રૂપિયા ગાયબ થઈ ગયા. જો તમારી સંમતિ વિના તમારા બેંક ખાતામાંથી પૈસા કાપવામાં આવે છે, તો ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI)ના નિયમો હેઠળ, ગ્રાહકોને આવા કિસ્સાઓમાં સંપૂર્ણ રિફંડ અને સુરક્ષાની ખાતરી આપવામાં આવે છે. તમારે ફક્ત યોગ્ય સમયે યોગ્ય પગલાં લેવાની જરૂર છે.

પૈસા ડેબિટ થયા પછી તરત જ આ ત્રણ પગલાં લો

જો તમારા ખાતામાંથી અચાનક પૈસા ચોરાઈ જાય, તો પહેલા તમારી બેંકને જાણ કરો. બેંકના સત્તાવાર ગ્રાહક સંભાળ નંબર, મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા વેબસાઇટ દ્વારા તાત્કાલિક છેતરપિંડીની ફરિયાદ દાખલ કરો. ઉપરાંત, વધુ ડેબિટ અટકાવવા માટે બેંકને તાત્કાલિક તમારું એકાઉન્ટ ફ્રીઝ કરવા અથવા ડેબિટ બ્લોક કરવા કહો. બીજું મહત્વપૂર્ણ પગલું પુરાવા સાચવવાનું છે.

ત્રીજું પગલું સાયબર હેલ્પલાઇનનો ઉપયોગ કરવાનું છે

ફરિયાદ નોંધાવ્યા પછી, સંદર્ભ નંબર, વ્યવહાર SMS અથવા ઇમેઇલ ચેતવણી, બેંક સ્ટેટમેન્ટ અને સ્ક્રીનશોટનો રેકોર્ડ રાખો. ત્રીજું પગલું સાયબર હેલ્પલાઇનનો ઉપયોગ કરવાનું છે. તાત્કાલિક નાણાકીય છેતરપિંડીની જાણ નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કરો અથવા cybercrime.gov.in પોર્ટલ પર તમારી ફરિયાદ નોંધાવો. જો 1930 પર કોલ કનેક્ટ ન થાય, તો તાત્કાલિક બેંકને જાણ કરો.

જવાબદાર કોણ છે? RBIના રિફંડ નિયમો જાણો

RBI ના નિયમો અનુસાર, છેતરપિંડીના કેસોમાં ગ્રાહકની જવાબદારી તેના પર નિર્ભર કરે છે કે તેમણે કેટલી ઝડપથી ફરિયાદ નોંધાવી છે. જો છેતરપિંડી બેંકની બેદરકારી અથવા સિસ્ટમ નિષ્ફળતાને કારણે થઈ હોય, જેમ કે તાજેતરના PNB કેસ, આંતરિક ખામીને કારણે, ગ્રાહકને દોષિત ઠેરવવામાં આવશે નહીં.

સંપૂર્ણ રકમ બેંકને પરત કરવી આવશ્યક

આવા કિસ્સામાં, ફરિયાદ ક્યારે દાખલ કરવામાં આવે તે ધ્યાનમાં લીધા વિના, ગ્રાહકની જવાબદારી શૂન્ય રહે છે. જો કે, જો છેતરપિંડી તૃતીય-પક્ષ ભૂલને કારણે થઈ હોય, જે બેંકની કે ગ્રાહકની ભૂલ નથી, તો ગ્રાહક જવાબદાર રહેશે નહીં. એકમાત્ર શરત એ છે કે, ગ્રાહકે ચેતવણી પ્રાપ્ત થયાના ત્રણ કાર્યકારી દિવસોમાં બેંકને જાણ કરવી આવશ્યક છે. આવા કિસ્સામાં, સંપૂર્ણ રકમ બેંકને પરત કરવી આવશ્યક છે.

જો ફરિયાદમાં વિલંબ થાય અથવા OTP આપવામાં ન આવે તો શું થાય?

જો ગ્રાહક છેતરપિંડીના ચાર થી સાત કાર્યકારી દિવસોમાં ફરિયાદ નોંધાવે છે, તો તેમની જવાબદારી મર્યાદિત છે. આવા કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહકને ખાતાના પ્રકાર પર આધાર રાખીને મહત્તમ ₹5,000 થી ₹25,000 સુધીનું નુકસાન અથવા છેતરપિંડીની રકમ, જે ઓછી હોય તે ભોગવવી પડશે. જો ફરિયાદ સાત કાર્યકારી દિવસો પછી નોંધાવવામાં આવે છે, તો ગ્રાહકની જવાબદારી બેંકની બોર્ડ દ્વારા મંજૂર નીતિ અનુસાર નક્કી કરવામાં આવે છે. જો કે, જો નુકસાન ગ્રાહકની પોતાની બેદરકારીને કારણે થયું હોય, જેમ કે કોઈની સાથે OTP, PIN અથવા પાસવર્ડ શેર કરવો, તો ગ્રાહકે ફરિયાદ નોંધાવવાના સમય સુધીનું સમગ્ર નુકસાન ભોગવવું પડશે. જો કે, જો ફરિયાદ નોંધાવ્યા પછી કોઈ વધારાનું નુકસાન થાય છે, તો બેંક તેની ભરપાઈ કરશે.

રિફંડ સમય અંગે RBIના નિયમો પણ ખૂબ સ્પષ્ટ

ખાતામાંથી કાપેલા પૈસા પાછા મેળવવામાં કેટલો સમય લાગશે? રિફંડ સમય અંગે RBIના નિયમો પણ ખૂબ સ્પષ્ટ છે. શૂન્ય અથવા મર્યાદિત જવાબદારીના કિસ્સાઓમાં, બેંકે ફરિયાદ મળ્યાના 10 કાર્યકારી દિવસોમાં ગ્રાહકના ખાતામાં કામચલાઉ ક્રેડિટ પ્રદાન કરવી આવશ્યક છે. આ રકમ પૈસા ડેબિટ થયાની તારીખથી અસરકારક માનવામાં આવશે. વધુમાં, બચત અથવા ડેબિટ કાર્ડ ખાતાઓ સાથે સંકળાયેલી છેતરપિંડીના કિસ્સાઓમાં, બેંકે ખાતરી કરવી જોઈએ કે ગ્રાહકને વ્યાજનું કોઈ નુકસાન ન થાય. બેંકે તેની તપાસ પૂર્ણ કરવી જોઈએ અને વધુમાં વધુ 90 દિવસની અંદર ફરિયાદનો અંતિમ નિકાલ કરવો જોઈએ. જો બેંક 90 દિવસની અંદર મામલો ઉકેલવામાં અસમર્થ હોય, તો તેણે ગ્રાહકને સંપૂર્ણ વળતર ચૂકવવું જોઈએ.

આ પણ વાંચો : 12 મહિનાના નિચલા સ્તરે સોનું-ચાંદી, અચાનક ભાવમાં થયો ઘટાડો