RBI Swap Facility : ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા વિદેશી હૂંડિયામણ એકત્ર કરવા માટે શરૂ કરાયેલી ખાસ યોજનાઓ ખૂબ જ સફળ સાબિત થઈ રહી છે. કેન્દ્રીય બેંકના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, 31 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં આ યોજનાઓ દ્વારા 40.81 બિલિયન અમેરિકી ડોલર (આશરે રૂ. 3.5 લાખ કરોડ) વિદેશી હૂંડિયામણ ભારતમાં આવ્યું છે. આનાથી દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને મજબૂત બનાવવાની અપેક્ષા છે.
FCNR (વિદેશી ચલણ બિન-નિવાસી) થાપણ યોજના આ યોજનાઓમાં સૌથી મોટો ફાળો આપનાર રહી છે. અત્યાર સુધીમાં, આ યોજના હેઠળ 36.72 બિલિયન અમેરિકી ડોલર જમા કરવામાં આવ્યા છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ આંકડો બે મહિનાથી ઓછા સમયમાં પ્રાપ્ત થયો છે, જે 2013માં સ્થાપિત 26 બિલિયન અમેરિકી ડોલરના રેકોર્ડને વટાવી ગયો છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
શું છે FCNR યોજના?
FCNR એક બેંક થાપણ યોજના છે જેના હેઠળ વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો તેમના વિદેશી ચલણ, જેમ કે યુએસ ડોલર, ભારતીય બેંકોમાં જમા કરી શકે છે. આ થાપણો નોંધપાત્ર વ્યાજ મેળવે છે અને વિનિમય દરમાં વધઘટનું જોખમ ઘટાડે છે. RBI એ બેંકોને સપ્ટેમ્બરના અંત સુધી શૂન્ય-ખર્ચ હેજિંગ હેઠળ આ થાપણોને કેન્દ્રીય બેંક સાથે સ્વેપ કરવાની મંજૂરી પણ આપી છે. આનાથી બેંકો માટે વિદેશી ચલણ એકત્ર કરવાનું સરળ બન્યું છે.
ઝડપથી વધી રહ્યું છે વિદેશી ચલણ
17 જુલાઈ સુધીમાં, FCNR યોજના હેઠળ 20.72 બિલિયન અમેરિકી ડોલર આવ્યા હતા, પરંતુ માત્ર બે અઠવાડિયામાં, આ આંકડો વધીને 36.72 બિલિયન અમેરિકી થયો છે. આ ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં લગભગ 77 % નો વધારો દર્શાવે છે. વધુમાં, વિદેશી ચલણમાં 1.51 બિલિયન અમેરિકી ડોલર એક્સટર્નલ કોમર્શિયલ બોરોઇંગ (ECB) દ્વારા ભારતમાં આવ્યા છે અને 2.57 બિલિયન અમેરિકી ડોલર ઓવરસીઝ ફોરેન કરન્સી બોરોઇંગ (OFCB) દ્વારા આવ્યા છે. જો કે, આ બે યોજનાઓની તુલનામાં, FCNR માં રોકાણ ખૂબ ઝડપથી વધ્યું છે.
કેમ વધી રહ્યું છે રોકાણ?
નિષ્ણાતોના મતે, ઓગસ્ટ અને સપ્ટેમ્બર 2026માં પાકતી જૂની FCNR થાપણોનો મોટો હિસ્સો નવી યોજના હેઠળ ફરીથી રોકાણ કરી શકાય છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ વર્તમાન ઊંચા વ્યાજ દરો છે. દરમિયાન, અમેરિકન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક ગોલ્ડમેન સૅક્સનો અંદાજ છે કે આ RBI યોજનાઓ ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં ભારતમાં આશરે 60 બિલિયન અમેરિકી ડોલર વધારાનું વિદેશી રોકાણ લાવી શકે છે. વધુમાં, નિષ્ણાતો માને છે કે આ RBI યોજનાઓ માર્ચ 2027 સુધીમાં 40 થી 50 બિલિયન અમેરિકી ડોલર વધારાના વિદેશી હૂંડિયામણ લાવી શકે છે. જો આવું થાય, તો ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડાર વધુ મજબૂત બનશે. આનાથી દેશને રૂપિયાને જાળવવા, આયાત માટે ચૂકવણી કરવામાં અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓનો સામનો કરવામાં નોંધપાત્ર મદદ મળશે.
ભારતીયોએ સૌથી વધુ પૈસા મોકલ્યા
નોંધનીય છે કે, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)માં રહેતા ભારતીયોએ FCNR ડિપોઝિટ યોજનામાં નોંધપાત્ર રકમ જમા કરાવી છે. એક અંદાજ મુજબ, આ યોજના હેઠળ અત્યાર સુધી એકત્ર કરાયેલા કુલ ભંડોળમાંથી 10 બિલિયન અમેરિકી ડોલરથી વધુ ભંડોળ ફક્ત UAE માંથી આવ્યું છે. બેંકિંગ નિષ્ણાતો માને છે કે, એકલું UAE આ રકમના અડધાથી વધુ ફાળો આપી શકે છે. UAE વિશ્વમાં સૌથી વધુ ભારતીય વિદેશી વસ્તી ધરાવતા દેશોમાંનો એક છે. લાખો ભારતીયો અહીં કામ કરે છે અને નિયમિતપણે ભારતમાં પૈસા મોકલે છે.
આ પણ વાંચો : CNGના ભાવ વધતા અમદાવાદમાં ઓટો રિક્ષા ભાડું વધારવાની માંગ તેજ, મુખ્યમંત્રીને કરાઈ રજૂઆત
