આરબીઆઇના રેકોર્ડ ડિવીડન્ડથી ભારતની રાજકોષીય ખાધ ઘટીને 4.2 ટકા આવવાની ધારણા

નવી દિલ્હી, 25 મે, 2025: ભારતીય રિઝર્વ બેન્ક દ્વારા નાણઆંકીય વર્ષ 2024-25 માટે સરકારને આપવામાં આવેલું રૂ. 2.68 લાખ કરોડ રૂપિયાનું બમ્પર ડિવીડન્ડ દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે ઘણું અગત્યનું સાબિત થશે. તેનાથી સરકારની રાજકોષીય ખાધમાં ઘટાડો થઇ શકે છે. વર્તમાનમાં રાજકોષીય ખાધ 4.5 ટકા છે, જે હવે ઘટીને 4.2 ટકા સુધી આવવાની ધારણા સેવાય છે. ભારતીય સ્ટેટ બેન્ક (એસબીઆઇ)ના રિપોર્ટ અનુસાર આ ખોટ 20થી 30 બેઝિઝ પોઇન્ટ સુધી ઘટીને ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (જીડીપી)ના 4.2 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.

રાજકોષીય મજબૂતાઇ અને વિકાસ પર ખર્ચ થવાની સંભાવના

નોંધનીય છે કે 2025-26ના કેન્દ્રિય બજેટમાં રિઝર્વ બેન્ક અને જાહેર ક્ષેત્રની નાણાંકીય સંસ્થાઓ પાસેથી આશરે 2.56 લાખ કરોડ રૂપિયાનું ડિવીડન્ડ મળવાનું અનુમાન કરવામાં આવ્યું હતુ. જ્યારે આરબીઆઇએ ધારણાથી ઘણું વધુ ડિવીડન્ડ સરકારને આપી દીધુ છે, ત્યારે એસબીઆઇના રિપોર્ટ અનુસાર આ વધારાનું ડિવીડન્ટ સરકારને પોતાની ખોટ ઘટાડવામાં મદદ કરશે. તેની સાથે પ્રાથમિકતા વાળા ક્ષેત્રોમાં વધુ ખર્ચ કરવાની શક્યતા વધશે.

બમ્પર ડિવિડન્ડથી સરકારની નાણાકીય સ્થિતિ મજબૂત થશે

સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે બમ્પર ડિવિડન્ડ સરકારની નાણાકીય સ્થિતિને મજબૂત બનાવશે. આ વૈશ્વિક નાણાકીય અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે બોન્ડના ઉપજ વળાંકને સંચાલિત કરવામાં મદદ કરશે. આનાથી રિઝર્વ બેંકના આકસ્મિક જોખમ બફર (CR) માં વધારો થશે. જે તેની નાણાકીય સુગમતામાં વધારો કરશે. આ અહેવાલમાં RBIના વિશાળ સરપ્લસ પાછળના પરિબળોને વધુ સમજાવવામાં આવ્યા છે. તેના અનુસાર, મધ્યસ્થ બેંકનું સરપ્લસ મુખ્યત્વે તેની લિક્વિડિટી એડજસ્ટમેન્ટ ફેસિલિટી (LAF) કામગીરી અને સ્થાનિક અને વિદેશી સિક્યોરિટીઝના હોલ્ડિંગમાંથી વ્યાજની આવક દ્વારા સંચાલિત હતું.

બેન્કિંગ સિસ્ટમની સ્થિરતા પરના અહેવાલમાં આ કહેવામાં આવ્યું હતું

રિપોર્ટ અનુસાર, RBI માર્ચ 2025 ના અંત સુધીમાં બેંકિંગ સિસ્ટમમાં નાણાં ઉમેરવાનું શરૂ કરશે. 1 માર્ચ, 2025 સુધીમાં, બેંકિંગ સિસ્ટમની તરલતા ફરીથી સરપ્લસમાં આવી હતી અને 1.2 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગઈ હતી. 16 ડિસેમ્બર, 2024થી 28 માર્ચ, 2025 વચ્ચે સરેરાશ તરલતાની ખાધ રૂ. 1.7 લાખ કરોડ હતી.

ટકાઉ તરલતા સરપ્લસ નાણાકીય વર્ષ 26 સુધી ચાલુ રહી શકે છે

અહેવાલમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે નાણાકીય વર્ષ 26માં ટકાઉ તરલતા સરપ્લસની અપેક્ષા છે. આમાં ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન (OMO) ખરીદી, RBIનું ડિવિડન્ડ ટ્રાન્સફર અને 25-30 અબજ ડોલરના અંદાજિત બેલેન્સ ઓફ પેમેન્ટ્સ (BoP) સરપ્લસ જેવા પરિબળો મદદ કરી શકે છે. અહેવાલ મુજબ, કેન્દ્રીય બેંક તરફથી મજબૂત ડિવિડન્ડ સરકારને તેના નાણાકીય લક્ષ્યોને સમય પહેલા પ્રાપ્ત કરવામાં અને વૃદ્ધિને વેગ આપવામાં મદદ કરશે.

આ પણ વાંચોઃ IMF પાસેથી મળેલી મદદથી પાકિસ્તાન હથિયારો નહી ખરીદી શકે, ઋણની શરતો સામે આવ્યું મોટું અપડેટ