Raksha Bandhan 2026: રક્ષાબંધન બાદ રાખડી ક્યારે છોડવી? તેનું શું કરવું, જાણો યોગ્ય સમય
Raksha Bandhan 2026: રક્ષાબંધનનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના પ્રેમ અને એકબીજાની રક્ષા કરવાની ભાવનાનું પ્રતીક છે. આ દિવસે બહેન ભાઈના કાંડા પર રાખડી બાંધીને તેના સુખી, સ્વસ્થ અને લાંબા જીવન માટે પ્રાર્થના કરે છે. રાખડી બાંધ્યા પછી તેને કેટલા દિવસ સુધી કાંડા પર રાખવી અને પછી તેને કઈ રીતે ઉતારવી, તે અંગે અલગ-અલગ પરિવારોમાં જુદી પરંપરાઓ જોવા મળે છે. ઘણા લોકો માને છે કે રાખડી માત્ર એક દોરો નથી, પરંતુ તેમાં અનેક શુભ સંકલ્પ જોડાયેલા હોય છે. તેથી તેને ઉતારતી વખતે પણ કેટલીક ધાર્મિક માન્યતાઓનું ધ્યાન રાખવામાં આવે છે. આવો જાણીએ રાખડી છોડવાનો યોગ્ય સમય અને તેને છોડ્યા પછી શું કરવું.
રાખડી ક્યારે છોડવી?
રાખડી ઉતારવા માટે દરેક જગ્યાએ એકસરખો નિયમ નથી. પરિવાર અને પ્રદેશ પ્રમાણે પરંપરા બદલાઈ શકે છે. જોકે કેટલીક પ્રચલિત ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર નીચેના સમયને યોગ્ય માનવામાં આવે છે.
જન્માષ્ટમીના દિવસે રાખડી ઉતારવાની પરંપરા
કેટલાક પરિવારોમાં રક્ષાબંધનના દિવસથી જન્માષ્ટમી સુધી રાખડી કાંડા પર રાખવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમીના દિવસે સ્નાન વગેરે કર્યા બાદ રાખડી ઉતારવાની પરંપરા જોવા મળે છે. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ સાથે જોડાયેલા આ શુભ દિવસે રાખડી ઉતારવી પવિત્ર માનવામાં આવે છે.
પિતૃપક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં ઉતારી લેવી
કેટલીક માન્યતાઓ અનુસાર પિતૃપક્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં કાંડા પરથી રાખડી ઉતારી લેવી જોઈએ. શ્રાદ્ધ પક્ષ દરમિયાન ધાર્મિક વિધિઓ અને નિયમોનું વિશેષ મહત્ત્વ હોવાથી આ સમય પહેલાં રક્ષા સૂત્ર ઉતારવાની પરંપરા કેટલાક પરિવારોમાં છે.
બીજા દિવસે રાખડી ઉતારવાની પણ પરંપરા
કેટલાક વિસ્તારોમાં રક્ષાબંધનના બીજા દિવસે જ રાખડી ઉતારવામાં આવે છે. જ્યારે કેટલીક જગ્યાએ લાંબો સમય રાખડી પહેરવાની પરંપરા છે. એટલે પોતાના પરિવારની વર્ષોથી ચાલી આવતી પરંપરાને પણ મહત્ત્વ આપી શકાય છે.
રાખડી ઉતારતી વખતે શું ધ્યાન રાખવું?
રાખડી ઉતારતી વખતે તેને ઉતાવળમાં તોડી નાખવી કે ગમે ત્યાં ફેંકી દેવી યોગ્ય માનવામાં આવતી નથી. જો દોરો ઢીલો થઈ જાય અથવા રાખડી તૂટી જાય તો તેને આદરપૂર્વક કાંડા પરથી દૂર કરવી જોઈએ. રાખડી ઉતારવા માટે શક્ય હોય ત્યાં સુધી હાથથી દોરો હળવેથી ખોલવો. કાતર, બ્લેડ અથવા અન્ય ધારદાર વસ્તુથી તેને કાપવાનું ટાળવાની પરંપરા કેટલાક પરિવારોમાં છે.
રાખડી તૂટી જાય તો શું કરવું?
ક્યારેક કામ કરતી વખતે અથવા કપડાં બદલતી વખતે રાખડીનો દોરો તૂટી જાય છે. આવી સ્થિતિને લઈને પણ લોકોમાં અલગ માન્યતાઓ છે. જો રાખડી ખંડિત થઈ જાય તો તેને ફરીથી કાંડા પર બાંધી રાખવાને બદલે આદરપૂર્વક ઉતારી લેવી જોઈએ. નવી રાખડી બાંધવી હોય તો પરિવારની પરંપરા અને ધાર્મિક રીત પ્રમાણે કરી શકાય છે.
ઉતારેલી રાખડી ક્યાં પધરાવવી?
રાખડી ઉતાર્યા પછી સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ રહે છે કે જૂની રાખડીનું શું કરવું. ધાર્મિક માન્યતા મુજબ તેને કચરામાં ફેંકવાને બદલે યોગ્ય રીતે પધરાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. પરંપરા મુજબ રાખડીને સ્વચ્છ વહેતા પાણીમાં આદરપૂર્વક વિસર્જિત કરી શકાય છે. જોકે પર્યાવરણને નુકસાન ન થાય તેનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. કૃત્રિમ સામગ્રી, પ્લાસ્ટિક અથવા અન્ય ન સડતી વસ્તુઓ પાણીમાં ન નાખવી. તેમજ વહેતું પાણી ઉપલબ્ધ ન હોય તો કેટલીક પરંપરાઓમાં રાખડીને કોઈ પવિત્ર વૃક્ષના મૂળ પાસે સ્વચ્છ જગ્યાએ માટીમાં પધરાવવાની રીત જોવા મળે છે. પીપળા, વડ અથવા અન્ય પવિત્ર વૃક્ષ સાથે આ પરંપરા જોડાયેલી છે અને જો તમે રાખડીને વિસર્જિત કરવા ન માંગતા હો, તો તેને સ્વચ્છ લાલ કપડામાં લપેટીને ઘરના મંદિર અથવા અન્ય પવિત્ર સ્થાનમાં રાખી શકાય છે. કેટલાક લોકો તેને થોડા સમય માટે તિજોરીમાં પણ સાચવી રાખે છે.
