modhera-sun-temple-1000-years:   ગુજરાતના મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલું મોઢેરાનું ઐતિહાસિક સૂર્યમંદિર વર્ષ 2026માં તેના નિર્માણનાં 1000 વર્ષ પૂર્ણ કરી રહ્યું છે. ગુજરાતની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ અને અદભુત સ્થાપત્યકળાનું પ્રતીક ગણાતા આ મંદિરની સહસ્ત્રાબ્દી નિમિત્તે ભારત સરકારના નાણા મંત્રાલય દ્વારા ₹100નો સ્મારક સિક્કો બહાર પાડવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ સિક્કા પર મોઢેરા સૂર્યમંદિરની આકર્ષક છબી જોવા મળશે.

રાજા ભીમદેવ પ્રથમના શાસનકાળમાં થયું હતું નિર્માણ

મોઢેરા સૂર્યમંદિરનું નિર્માણ સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ પ્રથમના શાસનકાળ દરમિયાન ઈ.સ. 1026-27ની આસપાસ થયું હતું. પુષ્પાવતી નદીના કિનારે સ્થિત આ મંદિર પ્રાચીન ભારતની ધાર્મિક આસ્થા, કલાત્મક દૃષ્ટિ અને બાંધકામની કુશળતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. પૌરાણિક માન્યતાઓમાં પણ આ સ્થળને સૂર્યપૂજા સાથે જોડવામાં આવ્યું છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

મંદિરની રચનામાં જોવા મળે છે અદ્ભુત કોતરણી

મોઢેરા સૂર્યમંદિરની રચના મુખ્યત્વે સૂર્યકુંડ, સભામંડપ અને ગર્ભગૃહ એમ ત્રણ ભાગોમાં કરવામાં આવી છે. દરેક ભાગની રચના અને તેના પરની કોતરણી મંદિરને વિશિષ્ટ બનાવે છે.

સૂર્યકુંડ (Surya Kund): મંદિરની સામે આવેલો વિશાળ પગથિયાંવાળો કુંડ તેની અનોખી રચના માટે જાણીતો છે. કુંડના પગથિયાં પર અનેક નાનાં દેવસ્થાનો બનાવવામાં આવ્યાં છે. આ સમગ્ર રચના પ્રાચીન ભારતીય શિલ્પકલાની સમૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

સભામંડપ (Sabha Mandap): સભામંડપના સ્તંભો પર રામાયણ અને મહાભારતનાં વિવિધ પ્રસંગો સહિત પૌરાણિક કથાઓની સુંદર કોતરણી કરવામાં આવી છે. તેની કલાત્મક રચના પ્રાચીન સમયના કારીગરોની બારીક કોતરણી કરવાની કળાનો પરિચય કરાવે છે.

ગર્ભગૃહ (Sanctum): આ મંદિરનો મુખ્ય ભાગ છે, જ્યાં એક સમયે સૂર્યદેવની પ્રતિમા સ્થાપિત હતી. જોકે, હાલમાં મૂળ પ્રતિમા અહીં જોવા મળતી નથી.

સૂર્યપ્રકાશ અને સ્થાપત્યનો અનોખો સંબંધ

, બાંધકામની રચના અને પથ્થરો પરની કોતરણી પ્રાચીન ભારતના સ્થાપત્યજ્ઞાનની ઝલક આપે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણના સમન્વયને કારણે આ મંદિર આજે પણ સ્થાપત્યપ્રેમીઓ અને ઇતિહાસના અભ્યાસુઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.

હાલમાં સ્મારક તરીકે જળવાઈ રહી છે ઐતિહાસિક ઓળખ

મોઢેરા સૂર્યમંદિરમાં હાલમાં નિયમિત પૂજા-અર્ચના થતી નથી. ભારતીય પુરાતત્ત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) દ્વારા આ ઐતિહાસિક સ્મારકની જાળવણી કરવામાં આવે છે. મંદિરની ભવ્ય રચના, સૂર્યકુંડ અને પથ્થરો પરની બારીક કોતરણી જોવા માટે દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે.

અમદાવાદથી મોઢેરા કેવી રીતે પહોંચવું?

મોઢેરા સૂર્યમંદિર સુધી પહોંચવા માટે અમદાવાદ અને મહેસાણાથી માર્ગ પરિવહનની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે. મહેસાણા જંક્શન નજીકનું મુખ્ય રેલવે સ્ટેશન છે અને ત્યાંથી મોઢેરા આશરે 25થી 30 કિલોમીટરના અંતરે આવેલું છે. પ્રવાસીઓ બસ, ટેક્સી અથવા ખાનગી વાહન દ્વારા મંદિર સુધી પહોંચી શકે છે. મંદિરની મુલાકાત લેતાં પહેલાં પ્રવેશના સમય અને પ્રવાસીઓ માટેની હાલની માર્ગદર્શિકાની સત્તાવાર માહિતી તપાસવી જરૂરી છે. મોઢેરા સૂર્યમંદિરનાં 1000 વર્ષ પૂર્ણ થવાનો પ્રસંગ ગુજરાતની સમૃદ્ધ ઐતિહાસિક વિરાસતને નવી ઓળખ આપશે. ₹100નો સ્મારક સિક્કો આ પ્રાચીન સ્થાપત્ય વારસાની યાદને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉજાગર કરવાનું માધ્યમ બનશે.

આ પણ વાંચો : ‘કાં તો સહન કરતા રહો અથવા પરિવર્તનની જવાબદારી ઉપાડો…’ દિલ્હીમાં આજે CJPનું પ્રદર્શન