Amul GST Case :    ગુજરાતની જાણીતી ડેરી બ્રાન્ડ અમૂલ સાથે સંકળાયેલી ગુજરાત કો-ઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન (GCMMF)ને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાંથી મોટી રાહત મળી છે. હાઈકોર્ટે સંસ્થાને લગતી ₹43.43 કરોડની ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) માંગણી તેમજ તેના પર લગાવવામાં આવેલું વ્યાજ અને દંડ રદ કર્યા છે. 14 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ આપવામાં આવેલા આ ચુકાદાથી અમૂલ સાથે જોડાયેલા લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા કરવેરાના વિવાદમાં મહત્વનો વળાંક આવ્યો છે.

શું હતો ₹43.43 કરોડનો GST વિવાદ?

આ વિવાદ જુલાઈ 2017થી માર્ચ 2019ના સમયગાળાને લગતો હતો. અમૂલની આણંદ સ્થિત મુખ્ય કચેરી દેશભરમાં આવેલી તેની શાખાઓ અને ડેપોને જાહેરાત, IT માળખાકીય સુવિધાઓ, કાનૂની સેવાઓ અને અન્ય વહીવટી સહાય પૂરી પાડતી હતી. GST વિભાગનું માનવું હતું કે અલગ-અલગ GST નોંધણી ધરાવતી શાખાઓને આપવામાં આવતી આ સેવાઓનો ખર્ચ યોગ્ય રીતે વહેંચવો જરૂરી હતો. આ માટે ક્રોસ-ચાર્જિંગ (Cross Charging) પદ્ધતિ હેઠળ સંબંધિત શાખાઓ પાસેથી ખર્ચ વસૂલવાની અને તેના પર લાગુ પડતો ટેક્સ ભરવાની જવાબદારી હોવાનો વિભાગે દાવો કર્યો હતો.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

GST વિભાગે શું કાર્યવાહી કરી હતી?

વિભાગે આક્ષેપ કર્યો હતો કે મુખ્ય કચેરી દ્વારા શાખાઓને સેવાઓ પૂરી પાડવામાં આવી હોવા છતાં તેના માટે યોગ્ય કરવેરાની ગણતરી અને ચુકવણી કરવામાં આવી નહોતી. આ આધારે કેન્દ્રીય GST કાયદાની કલમ 74 હેઠળ કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ 1 જાન્યુઆરી, 2025ના રોજ સત્તાવાળાઓએ ₹43,43,12,441ની ઇન્ટિગ્રેટેડ GST (IGST)ની માંગણી સાથે વ્યાજ અને દંડ ભરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. આ નિર્ણયને GCMMF દ્વારા પડકારવામાં આવ્યો હતો.

હાઈકોર્ટે કયા આધારે માંગણી રદ કરી?

જસ્ટિસ એ.એસ. સુપૈયા અને જસ્ટિસ વૈભવી ડી. નાણાવટીની બેન્ચે કેસની સુનાવણી દરમિયાન નોંધ્યું કે માત્ર ક્રોસ-ચાર્જિંગ પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવી ન હોવાના આધારે કરચોરી અથવા જાણીજોઈને માહિતી છુપાવવાનો આરોપ સાબિત થતો નથી. કેસમાં લાગુ પડતી GST જોગવાઈઓ અને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઑફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સિસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC)ની સ્પષ્ટતાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી હતી. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર, સંબંધિત શરતો પૂર્ણ થતી હોવાથી ઇન્વોઇસ વિના આપવામાં આવતી આંતરિક સેવાઓનું મૂલ્ય શૂન્ય ગણવાના મુદ્દાને પણ ચુકાદામાં મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું. આ આધારે હાઈકોર્ટે ₹43.43 કરોડની કરમાગણી તેમજ તેની સાથે જોડાયેલું વ્યાજ અને દંડ રદ કર્યા હતા.

અમૂલ માટે ચુકાદો કેમ મહત્વનો?

આ ચુકાદાથી GCMMFને કરોડો રૂપિયાની ટેક્સ માંગણી સામે કાનૂની રાહત મળી છે. આ કેસ માત્ર અમૂલ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ એક જ સંસ્થાની મુખ્ય કચેરી અને અલગ GST નોંધણી ધરાવતી શાખાઓ વચ્ચે પૂરી પાડવામાં આવતી આંતરિક સેવાઓના મૂલ્યાંકન અંગે પણ મહત્વ ધરાવે છે. કંપનીઓમાં આંતરિક સેવાઓના ખર્ચની વહેંચણી અને તેના પર GSTની જવાબદારી નક્કી કરતી વખતે આ ચુકાદો સંબંધિત કાનૂની દલીલો માટે ઉપયોગી બની શકે છે.

આ પણ વાંચો : LIC એ લોન્ચ કર્યા 3 નવા પ્લાન: પેન્શન, હેલ્થ અને કેન્સર કવર માટે મળશે શાનદાર સુવિધાઓ