પેટ્રોલ-ડીઝલ પર સરકારે લીધો મોટો નિર્ણય, જાણો નવા દર અને તેની અસર
Petrol Export Tax: કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF)ના નિકાસ પર લાગતા વિન્ડફોલ ટેક્સમાં ઘટાડો કર્યો છે. નવા દરો 16 સપ્ટેમ્બર 2026થી શરૂ થયેલા આગામી પખવાડિયા માટે લાગુ થશે. સરકાર સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિકાસ લાદણીના દરોની સમયાંતરે સમીક્ષા કરે છે.
નવી વ્યવસ્થા હેઠળ ડીઝલના નિકાસ પર લાગતો ટેક્સ 25 રૂપિયાથી ઘટીને 20 રૂપિયા પ્રતિ લિટર થયો છે. જ્યારે ATFના નિકાસ પરનો ટેક્સ 19 રૂપિયાથી ઘટાડીને 15 રૂપિયા પ્રતિ લિટર કરવામાં આવ્યો છે. પેટ્રોલના નિકાસ પર પણ મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે અને દર 1.50 રૂપિયાથી ઘટીને માત્ર 50 પૈસા પ્રતિ લિટર થયો છે.
ઘરેલુ પેટ્રોલ-ડીઝલ પર કોઈ ફેરફાર નહીં
સરકારના આ નિર્ણયની સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ ઘટાડો માત્ર નિકાસ માટેના ટેક્સમાં કરવામાં આવ્યો છે. દેશમાં ગ્રાહકો માટે વેચાતા પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર લાગતા હાલના ટેક્સમાં આ નિર્ણયથી કોઈ ફેરફાર થયો નથી.
એટલે કે નિકાસ ટેક્સમાં ઘટાડો થવાથી પેટ્રોલ પંપ પર મળતા પેટ્રોલ કે ડીઝલના ભાવમાં તાત્કાલિક કોઈ સીધી અસર થવાની નથી.
શું છે વિન્ડફોલ ટેક્સ?
વિન્ડફોલ ટેક્સ એટલે કોઈ કંપનીને સામાન્ય કરતાં અસાધારણ રીતે વધારે નફો થાય ત્યારે સરકાર દ્વારા તેના પર લાદવામાં આવતો વધારાનો કર.
પેટ્રોલિયમ ક્ષેત્રમાં આ પ્રકારની નિકાસ લાદણીનો હેતુ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊંચા ભાવ હોય ત્યારે ભારતીય કંપનીઓ મોટા પ્રમાણમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ ન કરે અને દેશમાં ઈંધણની પૂરતી ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે તે હતો.
કેન્દ્ર સરકારે પશ્ચિમ એશિયાના સંકટ વચ્ચે 27 માર્ચ 2026થી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ પર આ પ્રકારની લાદણી શરૂ કરી હતી અને ત્યારથી દરોમાં સમયાંતરે ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
ટેક્સ ઘટાડવાથી કંપનીઓને શું ફાયદો?
નિકાસ ટેક્સમાં ઘટાડાથી પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરતી કંપનીઓને સીધો લાભ મળી શકે છે. હવે વિદેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ATF વેચતી વખતે કંપનીઓએ અગાઉની સરખામણીએ ઓછો ટેક્સ ચૂકવવો પડશે.
તેના કારણે નિકાસની અસરકારક કિંમત ઘટી શકે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે નિકાસ વધુ આકર્ષક બની શકે છે. કંપનીઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ, નિકાસ ખર્ચ અને સ્થાનિક માંગને ધ્યાનમાં રાખીને પોતાની વેચાણ વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર કરી શકે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
ઘરેલુ ગ્રાહકોને તરત શું મળશે?
આ નિર્ણયથી સામાન્ય ગ્રાહકોને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં તાત્કાલિક રાહત મળવાની શક્યતા નથી, કારણ કે સરકારે ઘરેલુ વપરાશ માટેના પેટ્રોલ-ડીઝલ પરના ટેક્સમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. અગાઉ પણ સરકારની સત્તાવાર જાહેરાતોમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું કે નિકાસ લાદણી અને ઘરેલુ ઇંધણ પરના કર અલગ બાબતો છે.
હા, લાંબા ગાળે કંપનીઓ માટે નિકાસ વધુ આકર્ષક બનવાથી રિફાઇનરીઓની ઉત્પાદન અને નિકાસ સંબંધિત વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
પશ્ચિમ એશિયાના સંકટ વચ્ચે મહત્વનો નિર્ણય
સરકારે પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલ તથા પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના ભાવમાં થતી વધઘટ વચ્ચે નિકાસ લાદણીમાં ફેરફાર કર્યા છે. અગાઉ આ લાદણીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ દેશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની ઉપલબ્ધતા જાળવી રાખવા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના ઊંચા ભાવને કારણે અતિશય નિકાસને નિરુત્સાહિત કરવાનો હતો.
હવે ટેક્સમાં ઘટાડો કરવામાં આવતા આગામી પખવાડિયામાં સરકાર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને ઘરેલુ ઉપલબ્ધતા પર કેવી અસર પડે છે તેના પર નજર રાખશે.
નવા દર એક નજરમાં
| ઈંધણ | અગાઉનો નિકાસ ટેક્સ | નવો નિકાસ ટેક્સ |
|---|---|---|
| ડીઝલ | ₹25 પ્રતિ લિટર | ₹20 પ્રતિ લિટર |
| ATF | ₹19 પ્રતિ લિટર | ₹15 પ્રતિ લિટર |
| પેટ્રોલ | ₹1.50 પ્રતિ લિટર | ₹0.50 પ્રતિ લિટર |
આ રીતે કેન્દ્રના નિર્ણયથી પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ATFની નિકાસ પર ટેક્સનું ભારણ ઘટ્યું છે, જ્યારે ઘરેલુ બજારમાં વેચાતા પેટ્રોલ-ડીઝલના હાલના ટેક્સમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.
આ પણ વાંચો: રશિયા સાથેની દોસ્તી ભારતને પડશે ભારે? અમેરિકાના નવા બિલથી 100% ટેરિફનો ખતરો, જાણો સમગ્ર મામલો












