હસીના સરકારના પતન પહેલાં યુનુસ સાથે સંપર્ક, AFP પત્રકારની ભૂમિકાનો ખુલાસો

AFP Contact :  બાંગ્લાદેશમાં ઓગસ્ટ 2024માં થયેલા સત્તાપલટા પાછળની ઘટનાઓને લઈને નવો ખુલાસો સામે આવ્યો છે. પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાની સરકાર સત્તા પરથી હટે તે પહેલાં જ મોહમ્મદ યુનુસને વચગાળાની સરકારનું નેતૃત્વ સોંપવાની ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ સમગ્ર ઘટનામાં ફ્રેન્ચ સમાચાર એજન્સી AFPના એક પત્રકારે વિદ્યાર્થી નેતાઓ અને યુનુસ વચ્ચે સંપર્ક કરાવવામાં મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી હોવાનો ખુલાસો થયો છે.

આ દાવો મોહમ્મદ યુનુસના પૂર્વ પ્રેસ સચિવ શફીકુલ આલમે કર્યો છે. તેઓ અગાઉ AFPમાં પત્રકાર તરીકે પણ કામ કરી ચૂક્યા છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, AFPના પત્રકાર કાદરઉદ્દીન શિશિરે વિદ્યાર્થી નેતાઓ વતી યુનુસનો સંપર્ક કર્યો હતો અને બંને પક્ષો વચ્ચે શરૂઆતની વાતચીત કરાવી હતી. આ ખુલાસા બાદ બાંગ્લાદેશમાં સત્તાપલટા પહેલાં થયેલી રાજકીય હિલચાલ અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.

વિદ્યાર્થી નેતાઓને યુનુસ સુધી પહોંચવામાં કોણે કરી મદદ?

શફીકુલ આલમે 28 ઓક્ટોબરે સોશિયલ મીડિયા પર કરેલી પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે ઓગસ્ટ 2024માં હસીના સરકાર વિરુદ્ધ વિદ્યાર્થી આંદોલન ઉગ્ર બન્યું હતું. તે સમયે આંદોલનના નેતાઓને એવા વિશ્વસનીય વ્યક્તિની જરૂર હતી, જે તેમની વાત નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા મોહમ્મદ યુનુસ સુધી પહોંચાડી શકે.

આ કામ માટે AFPની ઢાકા ઓફિસમાં કાર્યરત કાદરઉદ્દીન શિશિરે પહેલ કરી હતી. તે સમયે તેઓ AFPની ફેક્ટ-ચેક ટીમ સાથે જોડાયેલા હતા. આલમના દાવા પ્રમાણે, શિશિરે વિદ્યાર્થી નેતાઓ વતી યુનુસનો સંપર્ક કર્યો અને તેમને હસીના બાદની સંભવિત સરકારનું નેતૃત્વ કરવા માટે આમંત્રણ આપવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરી હતી.

આલમે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે શિશિર તેમની ઓફિસમાં તેમની બાજુમાં જ બેસતા હતા, છતાં તેમણે આ સમગ્ર કામગીરી અત્યંત ગુપ્ત રાખી હતી. આ વાતચીત વિશે માત્ર ગણતરીના વિશ્વાસુ લોકોને જ જાણ હતી.

હસીના સરકારને જાણ થઈ હોત તો શું થાત?

આલમના જણાવ્યા પ્રમાણે, તે સમયે હસીના સરકારનું ગુપ્તચર તંત્ર સક્રિય હતું. આવી સ્થિતિમાં સરકાર વિરોધી નેતાઓ અને યુનુસ વચ્ચે સંપર્ક કરાવવો જોખમભર્યું કામ હતું. જો આ વાતની જાણ સરકારને થઈ હોત તો શિશિર સહિત AFPની ટીમ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકી હોત.

આલમે પોતાની પોસ્ટમાં ‘આઇનાઘર’નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. બાંગ્લાદેશમાં આ નામ કથિત ગુપ્ત અટકાયત કેન્દ્ર સાથે જોડાયેલું છે. હસીના સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન અહીં રાજકીય વિરોધીઓને ગેરકાયદેસર રીતે અટકાયતમાં રાખવા અને તેમના પર અત્યાચાર ગુજારવાના આક્ષેપો થયા હતા. આલમે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે શિશિરે આ સમય દરમિયાન સરકાર દ્વારા કરવામાં આવતી કથિત હિંસાના વીડિયો પુરાવા એકત્રિત કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. જોકે, આ તમામ વિગતો હાલ આલમના નિવેદન પર આધારિત છે.

હસીનાના દેશ છોડવાના બે દિવસ પહેલાં જ યુનુસનો સંપર્ક?

આ સમગ્ર ખુલાસામાં સૌથી મહત્ત્વની બાબત વાતચીતનો સમય છે. આલમના જણાવ્યા પ્રમાણે, શેખ હસીના દેશ છોડે તેના માત્ર બે દિવસ પહેલાં એટલે કે 3 ઓગસ્ટ 2024ની આસપાસ વિદ્યાર્થી નેતાઓએ યુનુસનો સંપર્ક કર્યો હતો. બાંગ્લાદેશમાં જુલાઈ 2024માં સરકારી નોકરીઓમાં અનામત વ્યવસ્થાના વિરોધમાં વિદ્યાર્થી આંદોલન શરૂ થયું હતું. શરૂઆતમાં આંદોલનનો મુદ્દો અનામત નીતિમાં ફેરફારનો હતો, પરંતુ ધીમે ધીમે તે હસીના સરકાર વિરુદ્ધના વ્યાપક જનઆંદોલનમાં ફેરવાઈ ગયો હતો. 5 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ ઉગ્ર વિરોધ પ્રદર્શનો વચ્ચે શેખ હસીનાએ વડાપ્રધાન પદ છોડ્યું અને બાંગ્લાદેશમાંથી ભારત આવી પહોંચ્યાં હતાં. ત્યારબાદ 6 ઓગસ્ટે વિદ્યાર્થી આંદોલનના નેતાઓએ મોહમ્મદ યુનુસને વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર બનાવવાનો પ્રસ્તાવ જાહેર કર્યો હતો.

આ જાહેરાતમાં નાહિદ ઇસ્લામ અને આસિફ મહમૂદ જેવા વિદ્યાર્થી નેતાઓ સામેલ હતા. ત્યારબાદ 8 ઓગસ્ટે યુનુસ ઢાકા પહોંચ્યા અને વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી. આ ઘટનાઓને જોતા હસીના સરકારના પતન પહેલાં જ વૈકલ્પિક નેતૃત્વ અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હોવાનો સંકેત મળે છે. જોકે, યુનુસ સાથે સંપર્ક સ્થાપિત થયો હોવાની વાત માત્રથી સમગ્ર આંદોલન કે સરકારને સત્તા પરથી હટાવવાનું કાવતરું અગાઉથી ઘડાયું હતું તે સાબિત થતું નથી.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

યુનુસના જૂના નિવેદનથી ફરી ઊભા થયા સવાલ

આ સમગ્ર મામલામાં મોહમ્મદ યુનુસનું સપ્ટેમ્બર 2024માં ન્યૂયોર્ક ખાતે કરવામાં આવેલું નિવેદન પણ ફરી ચર્ચામાં આવ્યું છે. એક કાર્યક્રમ દરમિયાન તેમણે પોતાના વિશેષ સહાયક મહફૂઝ આલમને સમગ્ર ક્રાંતિ પાછળનું મગજ ગણાવ્યા હતા. યુનુસે જુલાઈ-ઓગસ્ટના આંદોલન વિશે કહ્યું હતું કે આ કોઈ અચાનક બનેલી ઘટના નહોતી, પરંતુ તેની પાછળ વ્યવસ્થિત આયોજન હતું. તેમણે એવું પણ જણાવ્યું હતું કે આંદોલનનું નેતૃત્વ એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું કે કોઈ એક નેતાની ધરપકડ થાય તો પણ વિરોધ પ્રદર્શન અટકે નહીં. યુનુસના આ નિવેદન અને શફીકુલ આલમના તાજેતરના દાવાને કારણે આંદોલનના આયોજન, નેતૃત્વની પસંદગી અને સત્તા પરિવર્તન પહેલાં થયેલી વાતચીત અંગે નવા સવાલો ઊભા થયા છે.

હસીનાની બાંગ્લાદેશ વાપસીની જાહેરાત વચ્ચે ચર્ચા તેજ

બીજી તરફ, શેખ હસીનાએ ભારતમાંથી બાંગ્લાદેશ પરત ફરવાની ઇચ્છા ફરી વ્યક્ત કરી છે. 19 ઓક્ટોબરે એક ઓનલાઇન કાર્યક્રમમાં તેમણે ડિસેમ્બરમાં સ્વદેશ પાછા ફરવાની વાત કહી હતી. તેમણે ધરપકડ કે જીવના જોખમનો ડર ન હોવાનું પણ જણાવ્યું હતું. આ દરમિયાન 28 ઓક્ટોબરે ઢાકાની એક નદીમાંથી બાંગ્લાદેશ વાયુસેનાના ભૂતપૂર્વ અધિકારીનો મૃતદેહ મળી આવ્યો હતો. તેમની ઓળખ 28 વર્ષીય ફ્લાઇટ લેફ્ટનન્ટ કે.એમ. તહસીફ સૌરી તરીકે થઈ હતી. અહેવાલો અનુસાર, તેમનું નામ હસીના 5 ઓગસ્ટ 2024ના રોજ દેશ છોડતાં હોવાના વીડિયો સાથે જોડવામાં આવી રહ્યું છે. તેમને ઓગસ્ટ 2024માં જ વાયુસેનાની સેવામાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. તેમના પરિવારજનોએ હત્યાની આશંકા વ્યક્ત કરી છે. જોકે, તેમના મૃત્યુનું ચોક્કસ કારણ અને હસીનાના દેશ છોડવાના વીડિયો સાથેનો સંબંધ હજુ સ્વતંત્ર રીતે સ્પષ્ટ થયો નથી.

યુનુસની વિદાય બાદ બાંગ્લાદેશમાં નવી સરકાર

મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વવાળી વચગાળાની સરકારનો કાર્યકાળ 16 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ પૂર્ણ થયો હતો. ત્યારબાદ બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP)ના નેતા તારિક રહેમાને વડાપ્રધાન તરીકે જવાબદારી સંભાળી હતી અને દેશમાં નવી સરકારની રચના થઈ હતી. યુનુસ સરકારમાં હસીના વિરોધી વિદ્યાર્થી આંદોલન સાથે જોડાયેલા કેટલાક નેતાઓને પણ સ્થાન મળ્યું હતું. બાદમાં આમાંથી કેટલાક નેતાઓએ નેશનલ સિટિઝન પાર્ટી (NCP)ની રચના કરી હતી.

આ પણ વાંચો : MBBS એડમિશન મુદ્દે ગુજરાત HCનો મહત્ત્વનો નિર્ણય: રાજ્ય બહાર ધો. 10-12 ભણનારાઓને સ્ટેટ ક્વોટા ના મળે