રાજસ્થાનની શાળા દુર્ઘટના બાદ કેન્દ્રીય શિક્ષણ વિભાગનો દેશભરની શાળાઓ માટે મહત્વનો નિર્ણય

નવી દિલ્હી, 26 જુલાઈ : બધા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ શાળાઓમાં ફરજિયાત સલામતી ઓડિટ કરાવવાના નિર્દેશો જારી કર્યા છે. શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા તેને ફરજિયાત ગણાવવામાં આવ્યું છે. રાજસ્થાનમાં બનેલી ઘટના બાદ આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે, જ્યારે એક શાળાની છત તૂટી પડવાથી 7 બાળકોના મોત થયા હતા અને ઘણા બાળકો કાટમાળ નીચે દટાઈ ગયા હતા.

શિક્ષણ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર શાળાઓના સલામતી ઓડિટ અંગે વિગતવાર માર્ગદર્શિકા અને સૂચનો પણ આપ્યા છે. આ અંતર્ગત, બધી શાળાઓએ સલામતી ઓડિટનું પાલન કરવું પડશે, જેમાં અગ્નિ સલામતી, માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને રિપોર્ટિંગ મિકેનિઝમનો પણ સમાવેશ થાય છે.

રાજસ્થાનની ઘટના શું છે? 

શુક્રવારે રાજસ્થાનના ઝાલાવાડમાં એક સરકારી શાળાની છત તૂટી પડી હતી. આ અકસ્માતમાં 7 બાળકોના મોત થયા હતા. ઉપરાંત, કાટમાળ નીચે દટાઈ જવાથી ડઝનબંધ બાળકો ઘાયલ થયા હતા. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે આ અકસ્માત થયો ત્યારે 60 બાળકો શાળામાં હાજર હતા.

શિક્ષણ મંત્રાલયના સત્તાવાર હેન્ડલ @EduMinOfIndia દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર એક પોસ્ટ શેર કરવામાં આવી છે. એવું લખાયું છે કે શિક્ષણ મંત્રાલયે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને વિદ્યાર્થીઓની સલામતી સુનિશ્ચિત કરવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા સૂચનાઓ જારી કરી છે.

આમાં રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંહિતા અનુસાર શાળાઓ અને બાળ-સંબંધિત સુવિધાઓનું ફરજિયાત સુરક્ષા ઓડિટ, સ્ટાફ અને વિદ્યાર્થીઓને કટોકટી તૈયારી તાલીમ અને કાઉન્સેલિંગ અને પીઅર નેટવર્ક દ્વારા માનસિક સહાય પૂરી પાડવાનો સમાવેશ થાય છે.

શાળામાં સલામતી અંગે આપવામાં આવેલા સૂચનો

1. શાળાના તમામ સલામતી પગલાં તપાસો

બાળકો અને યુવાનો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી બધી શાળાઓ અને જાહેર સુવિધાઓનું રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંહિતા અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન માર્ગદર્શિકા અનુસાર સુરક્ષા ઓડિટ થવું જોઈએ. અગ્નિ સલામતી, કટોકટી બહાર નીકળવાના રસ્તાઓ, ઇલેક્ટ્રિક વાયર અને શાળાના માળખાકીય સુવિધાઓનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ.

2. જાગૃતિ અને તાલીમ

કર્મચારીઓ અને વિદ્યાર્થીઓ માટે કટોકટી તૈયારી તાલીમ સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ. આમાં કટોકટી મોક ડ્રીલ, પ્રાથમિક સારવાર અને સલામતી પ્રોટોકોલનો સમાવેશ થવો જોઈએ. સ્થાનિક અધિકારીઓ (NDMA, ફાયર સર્વિસ, પોલીસ અને તબીબી એજન્સીઓ) ના સહયોગથી શાળાઓમાં આવી તાલીમ અને મોક ડ્રીલનું આયોજન કરવું જોઈએ.

3. શારીરિક સાથે માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ

શારીરિક સલામતી ઉપરાંત, માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. આ માટે, શાળાઓમાં કાઉન્સેલિંગ અને સમુદાય ભાગીદારી પહેલ જરૂરી છે.

૪. કોઈપણ ભૂલ અથવા નુકસાનની સમયસર જાણ કરવી જોઈએ

બાળકો અથવા યુવાનોને સંભવિત નુકસાન પહોંચાડી શકે તેવી કોઈપણ ખતરનાક પરિસ્થિતિ અથવા ઘટનાની જાણ રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ સત્તામંડળને ૨૪ કલાકની અંદર કરવી જોઈએ. વિલંબ, બેદરકારી અથવા કાર્યવાહી ન કરવાના કિસ્સામાં કડક જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ.

૫. જાહેર જવાબદારીનું મહત્વ સમજાવવું જોઈએ

માતાપિતા, વાલીઓ, સમુદાયના નેતાઓ અને સ્થાનિક સંસ્થાઓને સતર્ક રહેવા અને બાળકો અને યુવાનો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા શાળાઓ, જાહેર વિસ્તારો અથવા પરિવહનના માધ્યમોમાં અસુરક્ષિત પરિસ્થિતિઓની જાણ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા જોઈએ. શિક્ષણ મંત્રાલયે શિક્ષણ વિભાગો, શાળા બોર્ડ અને સંબંધિત અધિકારીઓને કોઈપણ વિલંબ વિના ઉપરોક્ત પગલાં અમલમાં મૂકવા વિનંતી કરી છે.