117 વર્ષ જૂની સફર પૂરી, બંધ થવાના આરે કોલકત્તા સ્ટોક એક્સચેંજ, SEBIની મંજૂરીની પ્રતીક્ષા

નવી દિલ્હી, 21, ઓક્ટોબર, 2025: દેશના સૌથી જૂના સ્ટોક એક્સચેંજમાંના એક કલકત્તા સ્ટોક એક્સચેંજ (CSE)ની આજે આખરી દિવાળી છે. લાંબા સમય સુધી ચાલતી આવતી કાનૂની લડાઇ અને અનેક રેગ્યુલેટરી પડકારો બાદ આખરે CSE સ્વૈચ્છિક રુપથી સ્ટોક એક્સચેંજ બિઝનેસમાંથી નીકળી જવાનો નિર્ણય કરી લીધો છે.

2013માં, સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI)એ નિયમોનું પાલન ન કરવાને કારણે CSE પર ટ્રેડિંગ સ્થગિત કરી દીધું હતું. એક દાયકાથી વધુ સમય સુધી, એક્સચેન્જે SEBIના નિર્ણયને કોર્ટમાં પડકારીને કામગીરી ફરી શરૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ કોઈ ફાયદો થયો નહીં. અંતે, તેણે તેના સ્ટોક એક્સચેન્જ કામગીરી બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો હતો.

હવે ફક્ત SEBIની મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ

CSEના ચેરમેન દીપાંકર બોસે જણાવ્યું હતું કે, “CSEને 25 એપ્રિલ, 2025ના રોજ શેરધારકો સાથે યોજાયેલી અસાધારણ સામાન્ય સભા (EGM)માં સ્ટોક એક્સચેન્જ વ્યવસાયમાંથી બહાર નીકળવાની મંજૂરી મળી છે.” એક્સચેન્જે 18 ફેબ્રુઆરી, 2025ના રોજ SEBIમાં ઔપચારિક રીતે તેની એક્ઝિટ અરજી પણ દાખલ કરી હતી. SEBIએ તેનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે રાજવંશી અને એસોસિએટ્સની નિમણૂક કરી હતી. હવે સંપૂર્ણ સમીક્ષા પછી જ મંજૂરી આપવામાં આવશે.

CSE સંપત્તિઓનું વેચાણ

મંજૂરી પછી, CSE હોલ્ડિંગ કંપની તરીકે ચાલુ રહેશે. જો કે, તેની પેટાકંપની, CSE કેપિટલ માર્કેટ્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (CCMPL), NSE અને BSE પર બ્રોકિંગ ચાલુ રાખશે. એક્ઝિટ પ્રક્રિયાના ભાગ રૂપે, સેબીએ કોલકાતામાં EM બાયપાસ પર CSE ની ત્રણ એકર મિલકતને રૂ. 253 કરોડમાં શ્રીજન ગ્રુપને વેચવાની મંજૂરી પણ આપી છે. જોકે, સેબીની મંજૂરી મળ્યા પછી જ અંતિમ મંજૂરી આપવામાં આવશે. આ સોદો ટૂંક સમયમાં પૂર્ણ થશે. વધુમાં, CSEએ તેના કર્મચારીઓ માટે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ યોજના (VRS) પણ શરૂ કરી છે.

વસ્તુઓ કેવી રીતે ખોટી થઈ?

1908માં સ્થાપિત, કલકત્તા સ્ટોક એક્સચેન્જનો પતન રૂ. 120 કરોડના કેતન પારેખ કૌભાંડ પછી શરૂ થયો હતો. આ પહેલા, તે બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE)નો મુખ્ય હરીફ હતો. ત્યારબાદ, ઘણા બ્રોકર્સ સેટલમેન્ટમાં ડિફોલ્ટ થયા હતા, જેનાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ઓછો થયો હતો. પરિણામે, એક્સચેન્જની પ્રવૃત્તિઓમાં સતત ઘટાડો થયો, અને ટ્રેડિંગ વોલ્યુમમાં પણ ઘટાડો થયો હતો.

ડિસેમ્બર 2024માં, CSE બોર્ડે કલકત્તા હાઇકોર્ટ અને સુપ્રીમ કોર્ટમાં તેના પેન્ડિંગ કેસ પાછા ખેંચવાનો અને સ્વૈચ્છિક એક્ઝિટ સાથે આગળ વધવાનો નિર્ણય લીધો હતો. ચેરમેન બોસના નાણાકીય વર્ષ 25ના અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, એક્સચેન્જ ભારતના મૂડી બજારોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે, જેમાં 1,749 લિસ્ટેડ કંપનીઓ અને 650 નોંધાયેલા સભ્યો છે.

તેના બહાર નીકળવાની તૈયારીમાં તેવા CSEએ તમામ કર્મચારીઓને સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ યોજના ઓફર કરી, જેમાં શામેલ છે: આમાં 20.95 કરોડ રૂપિયાની એક સાથે ચુકવણી અને આશરે 10 કરોડ રૂપિયાની વાર્ષિક બચતનો પણ સમાવેશ થાય છે.

આ પણ વાંચોઃ દુનિયાભરમાં ખત્મ થઇ રહ્યો છે ચાંદીનો સ્ટોક, ભારતમાં ચાંદીની ઊંચી માંગ