બાળ મજૂરી એ વિશ્વમાં ક્યાંક સામાજિક વિસંગતતાનું પરિણામ છે તો ક્યાંક સંગઠિત અપરાધની અસરનું પરિણામ છે. આ આર્થિક અને સામાજિક દુષણને દૂર કરવો એ માત્ર કાયદો બનાવીને મંજૂરી આપીને શક્ય નથી. યુનાઈટેડ નેશન્સ અને ઈન્ટરનેશનલ લેબર ઓર્ગેનાઈઝેશન દર વર્ષે 12 જૂનના રોજ બાળ મજૂરી વિરુદ્ધ વિશ્વ દિવસ 2022 ઉજવે છે. જેથી વિશ્વમાંથી બાળ મજૂરીને નાબૂદ કરવા માટે થઈ રહેલા પ્રયાસોને ગંભીરતાથી અમલમાં મુકવામાં આવે અને વિશ્વને આ સમસ્યાના તમામ પાસાઓથી વાકેફ કરી શકાય.
બાળ મજૂરી શું છે
સમગ્ર વિશ્વમાં બાળકોને નિયમિતપણે પેઇડ અને અવેતન મજૂરીમાં કામ આપવામાં આવે છે. જ્યારે તેઓ તે કામ માટે ખૂબ નાના હોય છે અથવા તેઓ ફટાકડાના કારખાનામાં બાળ મજૂરી જેવા કેટલાક હાનિકારક કામમાં રોકાયેલા હોય છે.
સર્વાંગી વિકાસ પર અસર
કામના કારણે તેમના શારીરિક, માનસિક અને સામાજિક કે શૈક્ષણિક વિકાસ પર નકારાત્મક અસર પડે છે. ઓછા વિકસિત દેશોમાં, 5 થી 17 વર્ષની વયના ચારમાંથી એક કરતાં વધુ બાળકો બાળ મજૂરીમાં રોકાયેલા છે. જે તેમના સ્વાસ્થ્ય અને વિકાસ માટે હાનિકારક છે. આફ્રિકા, એશિયા, દક્ષિણ અને મધ્ય અમેરિકા અને ઓશેનિયાના દેશોમાં આવી સ્થિતિ વધુ છે.
આફ્રિકામાં સૌથી ખરાબ સ્થિતી
આ કિસ્સામાં, આફ્રિકા બાળકોની ટકાવારી (20 ટકા) અને સંખ્યા (72 મિલિયન) બંનેમાં સૌથી વધુ છે. આ પછી એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્ર આવે છે. જ્યાં 7 ટકા અને 62 મિલિયન બાળકો જબરદસ્તી મજૂરીમાં રોકાયેલા છે. આફ્રિકા અને એશિયા પેસિફિકના વિસ્તારોને એક સાથે લેવામાં આવે તો વિશ્વના દસમાંથી 9 બાળકો બાળ મજૂરીમાં સામેલ છે.
પ્રયત્નોનો અભાવ
છેલ્લા બે દાયકામાં બાળમજૂરી ઘટાડવાની દિશામાં સાર્થક પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. પરંતુ સમય જતાં આ પ્રગતિ પણ ધીમી પડી છે અને 2016 થી 2020 સુધી અટકી ગઈ છે. વિશ્વભરમાં 160 મિલિયન બાળકો હજુ પણ બાળ મજૂરીમાં રોકાયેલા છે, જેમાંથી કેટલાક 5 વર્ષની ઉંમર સુધીના પણ છે. તેથી બાળ મજૂરી રોકવા માટે સંકલિત અને વ્યાપક પ્રયાસોની જરૂર પડશે.
સામાજિક સુરક્ષા તંત્ર
આ વર્ષે ઇન્ટરનેશનલ લેબર ઓર્ગેનાઇઝેશને “બાળ મજૂરીને સમાપ્ત કરવા માટે સાર્વત્રિક સામાજિક સુરક્ષા” ની થીમ અપનાવી છે. આ દિવસે, ILO અને તેના આનુષંગિકો એક મજબૂત સુરક્ષા આધાર પ્રદાન કરીને બાળકોને બાળ મજૂરીથી બચાવવા માટે વિશ્વભરમાં સામાજિક સુરક્ષા પદ્ધતિઓ અને યોજનાઓમાં રોકાણ વધારવાનો પ્રયાસ કરશે.
