Shamonda Virus: વિશ્વમાં વધુ એક વાયરસને લઈને ચિંતા ઊભી થઈ છે. અત્યાર સુધી મુખ્યત્વે પશુઓમાં જોવા મળતા શામોન્ડા વાયરસ (Shamonda Virus)નો પ્રથમ વખત માણસમાં ચેપ નોંધાયો છે. ફ્રાન્સના લિયોન શહેરની હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા એક દર્દીમાં આ વાયરસનો ચેપ જોવા મળ્યો હતો. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં દર્દીનું મૃત્યુ થયું હતું. જોકે દર્દીનું મૃત્યુ શામોન્ડા વાયરસને કારણે જ થયું હતું કે નહીં તેની હજુ તપાસ ચાલી રહી છે. આ દર્દી અગાઉથી ગંભીર બીમારી સામે લડી રહ્યો હતો અને તેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ અત્યંત નબળી હતી. ફ્રાન્સના આરોગ્ય અધિકારીઓ અને યુરોપિયન સેન્ટર ફોર ડિસીઝ પ્રિવેન્શન એન્ડ કંટ્રોલ (ECDC)એ આ ઘટનાની તપાસ શરૂ કરી છે.

શામોન્ડા વાયરસ શું છે?

શામોન્ડા વાયરસ ઓર્થોબુન્યાવાયરસ (Orthobunyavirus) જૂથનો વાયરસ છે. આ વાયરસ મુખ્યત્વે ગાય, ઘેટાં, બકરાં અને અન્ય પશુઓને અસર કરે છે. તેનો પ્રથમ વખત વર્ષ 1965ની આસપાસ નાઇજીરિયામાં પત્તો લાગ્યો હતો. ત્યારબાદ આફ્રિકાના વિવિધ વિસ્તારો અને જાપાનમાં પશુઓમાં આ વાયરસ જોવા મળ્યો હતો. વર્ષ 2026ના ઉનાળા દરમિયાન પ્રથમ વખત યુરોપના પશુધન ફાર્મમાં પણ તેની હાજરી નોંધાઈ હતી. વર્ષો સુધી આ વાયરસ માણસોને ચેપ લગાડતો નથી એવું માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ ફ્રાન્સમાં નોંધાયેલા કેસે આ માન્યતા અંગે વધુ સંશોધનની જરૂરિયાત ઊભી કરી છે.

ફ્રાન્સમાં દર્દીનું મોત કેવી રીતે થયું?

ફ્રાન્સના લિયોન શહેરની હોસ્પિટલમાં સારવાર લઈ રહેલા એક દર્દીમાં શામોન્ડા વાયરસ મળી આવ્યો હતો. દર્દી પહેલેથી ગંભીર બીમારીથી પીડાતો હતો અને તેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ અત્યંત નબળી હતી. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં દર્દીનું મૃત્યુ થયું હતું. ફ્રાન્સના આરોગ્ય અધિકારીઓ અનુસાર મૃત્યુ પહેલાં દર્દીમાં જોવા મળેલી મગજ સંબંધિત કેટલીક જટિલતાઓ શામોન્ડા વાયરસના ચેપ સાથે સંકળાયેલી હોવાની શક્યતા છે.

આ વાયરસ કેવી રીતે ફેલાય છે?

શામોન્ડા વાયરસ મુખ્યત્વે Culicoides નામના અત્યંત નાના કરડતા જીવડાં દ્વારા પશુઓમાં ફેલાય છે. આ જીવડાંને મિજ (Midge) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ચેપગ્રસ્ત જીવડું પશુને કરડે ત્યારે વાયરસ પશુના શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે. ફ્રાન્સમાં સંક્રમિત દર્દીને પણ પૂર્વ ફ્રાન્સમાં આવા જીવડાના કરડવાથી ચેપ લાગ્યો હોવાની પ્રાથમિક શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, પરંતુ દર્દીને ચેપ કેવી રીતે લાગ્યો તેની પુષ્ટિ હજુ થઈ નથી. ઉપરાંત આ વાયરસ એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ફેલાય છે તેવા પુરાવા હાલ ઉપલબ્ધ નથી.

પશુઓમાં શામોન્ડા વાયરસના લક્ષણો

શામોન્ડા વાયરસનો ચેપ લાગવાથી પશુઓમાં તાવ, સુસ્તી, ઝાડા, ભૂખ ઓછી લાગવી અને દૂધના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ગર્ભવતી પશુઓમાં ગર્ભપાત અથવા નવજાત બચ્ચાંમાં જન્મજાત ખામીઓ જેવી સમસ્યાઓ પણ નોંધાઈ શકે છે. જોકે માણસોમાં આ વાયરસનો પ્રથમ નોંધાયેલો કેસ હોવાથી માનવીમાં તેના સામાન્ય લક્ષણો શું છે તે અંગે પૂરતી વૈજ્ઞાનિક માહિતી ઉપલબ્ધ નથી.

યુરોપના 12થી વધુ વિસ્તારોમાં વાયરસની હાજરી

વર્ષ 2026 દરમિયાન શામોન્ડા વાયરસ યુરોપના અનેક દેશોના પશુઓમાં નોંધાયો છે. તેમાં ફ્રાન્સ, જર્મની, ઓસ્ટ્રિયા, બેલ્જિયમ, આયર્લેન્ડ, ઇટાલી, લક્ઝમબર્ગ, નેધરલેન્ડ્સ, પોર્ટુગલ, સ્પેન, સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ અને લિક્ટેંસ્ટાઇન સહિતના વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે. આ વિસ્તારોમાં પશુઓમાં ચેપ મળ્યો હોવાનો અર્થ એવો નથી કે આ દેશોમાં માણસોમાં પણ વાયરસ ફેલાઈ રહ્યો છે. અત્યાર સુધી પ્રથમ નોંધાયેલો માનવીય કેસ ફ્રાન્સમાં જ સામે આવ્યો છે.

શું શામોન્ડા વાયરસથી નવી મહામારી ફેલાઈ શકે?

શામોન્ડા વાયરસનો માણસમાં પ્રથમ ચેપ નોંધાતાં ભવિષ્યના જોખમ અંગે સવાલો ઊભા થયા છે. જોકે ફ્રાન્સના આરોગ્ય અધિકારીઓએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર સામાન્ય લોકો માટે હાલમાં કોઈ ઓળખાયેલું જાહેર આરોગ્ય જોખમ નથી. ECDC પણ ફ્રાન્સના આરોગ્ય વિભાગો અને અન્ય યુરોપિયન એજન્સીઓ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. વૈજ્ઞાનિકો વાયરસની ચેપ ફેલાવવાની ક્ષમતા, માનવીના શરીર પર થતી અસરો અને સંભવિત જોખમ અંગે વધુ અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

ભારત માટે કેટલું જોખમ?

હાલ ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાં ભારતમાં શામોન્ડા વાયરસનો કોઈ માનવીય કેસ નોંધાયો હોવાની પુષ્ટિ નથી. આ ઉપરાંત ફ્રાન્સમાં નોંધાયેલો માનવીય કેસ અત્યંત નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા દર્દીનો હતો. નિષ્ણાતો અનુસાર, એક જ દુર્લભ કેસના આધારે સામાન્ય લોકોમાં આ વાયરસ કેટલો જોખમી છે તે નક્કી કરી શકાય નહીં. તેમ છતાં વૈજ્ઞાનિકો માટે પશુઓમાંથી માણસોમાં ચેપ ફેલાવાની સંભાવનાઓનો અભ્યાસ કરવો જરૂરી છે. ફ્રાન્સના આરોગ્ય અધિકારીઓએ વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) અને ECDCને ઘટનાની જાણ કરી છે. હાલ આ કેસ અંગે વધુ તપાસ ચાલી રહી છે.

આ પણ વાંચોઃ પ્રદૂષિત હવા ફક્ત ફેફસાં જ નહીં, લિવર માટે પણ ખતરનાક! નવા સંશોધનમાં થયા ખતરનાક ખુલાસા