આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક દરિયામાં તોડી પાડવામાં આવશે, નાસાએ આ નિર્ણય કેમ લીધો
ન્યુ યોર્ક, 08 ઓગસ્ટ : ફૂટબોલ ગ્રાઉન્ડ સાઇઝની પ્રયોગશાળા, જેનું વજન 430 ટનથી વધુ છે અને પૃથ્વીથી લગભગ 400 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર છે. 28 હજાર કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે ગતિ કરતી આ પ્રયોગશાળાને આપણે આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક કહીએ છીએ. 1998માં લોન્ચ થયા પછી, 26 દેશોના 280 થી વધુ અવકાશયાત્રીઓ ISS ની મુલાકાત લઈ ચૂક્યા છે.
પરંતુ નાસા હવે તેને પેસિફિક મહાસાગરમાં છોડવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. તેનું કારણ એ છે કે ISS ના પ્રાથમિક માળખાં જેમ કે મોડ્યુલ, ટ્રસ અને રેડિએટર્સ બગડી રહ્યા છે અને 2030 પછી તેનું સંચાલન ખૂબ જોખમી અને ખર્ચાળ બની જશે. ઘણા વિકલ્પો પર વિચાર કર્યા પછી, તેને પેસિફિક મહાસાગરમાં પોઇન્ટ નેમો પર છોડવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.
પોઇન્ટ નેમો શું છે?
પોઇન્ટ નેમો દક્ષિણ પેસિફિક મહાસાગરમાં એક એવો વિસ્તાર છે, જેને પૃથ્વી પર સૌથી એકાંત સ્થળ માનવામાં આવે છે. માણસોને ભૂલી જાઓ, પક્ષીઓ પણ તેની નજીક આવતા નથી. ન્યુઝીલેન્ડના પૂર્વ કિનારાથી 3000 માઇલ અને એન્ટાર્કટિકાથી 2000 માઇલ દૂર આ સ્થળ લાંબા સમયથી નિવૃત્ત ઉપગ્રહો અને અવકાશયાનનું કબ્રસ્તાન રહ્યું છે.
ISS નું સંચાલન NASA, Roscosmos, ESA, JAXA અને કેનેડિયન સ્પેસ એજન્સી દ્વારા કરવામાં આવે છે. હવે, તેઓ તેને ભ્રમણકક્ષામાંથી દૂર કરવા માટે પણ વિચારી રહ્યા છે. SpaceX $150 બિલિયનના ખર્ચે આ અવકાશ મથકને ભ્રમણકક્ષામાંથી દૂર કરવા માટે એક ભ્રમણકક્ષા વાહન બનાવશે. આ એક ખાસ અવકાશયાન છે જે ISS ને નિયંત્રિત રીતે પોઇન્ટ નેમો સુધી લઈ જશે અને આ સાથે, ISS ની 30 વર્ષની ભવ્ય યાત્રાનો અંત આવશે.
શું ISS ને છોડી દેવું એ એકમાત્ર છેલ્લો વિકલ્પ છે?
એવું નથી કે નાસાએ ISS છોડવા સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ વિચાર્યો ન હતો. પહેલો વિચાર એ હતો કે તેને વધુ ઊંચાઈની ભ્રમણકક્ષામાં ધકેલવામાં આવે જેથી તે હંમેશા માટે એક ઐતિહાસિક અવશેષ તરીકે રહે. જ્યાં ISS સ્થિત છે, ત્યાં અવકાશમાં કોઈપણ કાટમાળ સાથે અથડાવાનું જોખમ 50 વર્ષમાં એકવાર હોય છે, પરંતુ તેને વધુ ઊંચાઈ પર લઈ જવાથી, તે 4 વર્ષમાં એકવાર અથવા તેનાથી પણ વધુ થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત, એવું પણ માનવામાં આવ્યું હતું કે ISS ને તેની ભ્રમણકક્ષામાં વિઘટિત કરવામાં આવે અને પછી પાછું લાવવામાં આવે અને સંગ્રહાલય અથવા સંશોધન માટે રાખવામાં આવે. પરંતુ આ લગભગ અશક્ય હતું. આ માટે વધુ પડતા ભંડોળ અને અવકાશયાત્રીઓના જીવનને જોખમમાં મૂકવા જેવા નિર્ણયોની જરૂર પડી હોત અને તેથી જ આ નિર્ણય મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો. તેના બદલે, ડીઓર્બિટ પછી બળી ગયા પછી બચેલા ટુકડાઓ એકત્રિત કરવાની યોજના બનાવવામાં આવી છે.
શું હવે કોઈ અવકાશ મથક રહેશે નહીં?
આંતરરાષ્ટ્રીય અવકાશ મથક એક એવી જગ્યા છે જ્યાં વિશ્વભરના અવકાશયાત્રીઓ સૂક્ષ્મ ગુરુત્વાકર્ષણમાં સંશોધન કરવા જાય છે. પરંતુ એવું પણ નથી કે તેને છોડ્યા પછી કોઈ અવકાશ મથક રહેશે નહીં. હકીકતમાં, નાસા માંગ મુજબ ખાનગી કંપનીઓના સ્પેસ સ્ટેશનોનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. એક્સિઓમ સ્પેસ, બ્લુ ઓરિજિન અને વોયેજર જેવી ખાનગી કંપનીઓ આ દિશામાં કામ કરી રહી છે.
ચીન વિશ્વનો એકમાત્ર એવો દેશ છે જેની પાસે હાલમાં કાર્યરત સ્પેસ સ્ટેશન, ટિઆંગોંગ છે. રશિયા 2033 સુધીમાં પોતાનું સ્પેસ સ્ટેશન બનાવવા પર પણ કામ કરી રહ્યું છે. ભારતે 2035 સુધીમાં પોતાનું સ્પેસ સ્ટેશન બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. અહીં એ સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે ISSનો મોટાભાગનો ભાગ પૃથ્વી પર છોડવામાં આવશે ત્યારે તે બળીને રાખ થઈ જશે અને પોઈન્ટ નેમોની ઊંડાઈમાં કાયમ માટે દટાઈ જશે.
ઝડપથી સમાચાર મેળવવા માટે જોઈન કરો અમારા વોટ્સઅપ ગ્રુપમાં
https://chat.whatsapp.com/FU8bgMOynfgJl4wCoEeiJw
