એક ફોન કોલ, મોટી ઠગાઈ! ભાઈના અવાજમાં ઠગબાજે આચરી છેતરપિંડી

મધ્યપ્રદેશ , 10 જાન્યુઆરી 2026: તે બિલકુલ તેના ભાઈના અવાજ જેવો સંભળાતો હતો. એ જ ઉચ્ચારણ, એ જ ગભરાટ, એ જ પરિચિત સ્વર. પરંતુ ફોન પરનો અવાજ તેના ભાઈનો નહીં, પણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો હતો. મધ્યપ્રદેશ પોલીસ દ્વારા નોંધાયેલો આ કદાચ પહેલો AI-આધારિત વૉઇસ મોડ્યુલેશન સાયબર છેતરપિંડીનો કેસ છે. આ કિસ્સામાં, છેતરપિંડી કરનારાઓએ નજીકના સંબંધીના અવાજની નકલ કરીને ઇન્દોરના એક શાળાના શિક્ષક સાથે ₹97,500 ની છેતરપિંડી કરી હતી.

ઇન્દોર AI વૉઇસ છેતરપિંડી: મધ્યપ્રદેશમાં સાયબર ક્રાઇમનો નવો ખતરો

આ ઘટના ઇન્દોરના લાસુડિયા પોલીસ સ્ટેશન વિસ્તારમાં બની હતી અને સાયબર ક્રાઇમ તપાસ એજન્સીઓને હચમચાવી દીધી છે. પોલીસ અધિકારીઓ કહે છે કે આ ડિજિટલ ગુનાના એક નવા અને ખતરનાક તબક્કાની શરૂઆત છે.

પીડિત કોણ છે અને છેતરપિંડી કેવી રીતે શરૂ થઈ?

પીડિતા ઇન્દોરમાં રહેતી એક શાળા શિક્ષિકા છે. તેનો પિતરાઈ ભાઈ ઉત્તર પ્રદેશ પોલીસની ઇમરજન્સી ડાયલ સેવામાં પોસ્ટેડ છે. તેણીએ છેલ્લી વાર લગભગ બે વર્ષ પહેલા ફોન પર તેની સાથે વાત કરી હતી. ૬ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૬ ની રાત્રે, જ્યારે તે તેના પરિવાર સાથે રાત્રિભોજન કરી રહી હતી, ત્યારે તેને એક અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવ્યો, જેના આંકડા તેના પિતરાઈ ભાઈના નંબર સાથે મેળ ખાતા હતા. ફોન કરનારે પોતાને તેના ભાઈ તરીકે ઓળખાવી અને કહ્યું કે તેના એક મિત્રને હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો છે અને તેને ઇન્દોરની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં તાત્કાલિક સર્જરીની જરૂર છે. તેણે તેણીને એક QR કોડ મોકલ્યો અને પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા કહ્યું.

ચાર હપ્તામાં ₹97,500 ટ્રાન્સફર કર્યા

પરિચિત અવાજ અને દેખીતી રીતે વિશ્વસનીય માહિતીના આધારે, તેણે ચાર હપ્તામાં કુલ ₹97,500 ટ્રાન્સફર કર્યા. જ્યારે તેણે ફરીથી ફોન કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે નંબર બ્લોક થઈ ગયો. બીજા દિવસે, તેના સાચા ભાઈએ કોઈ પણ ફોન સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો, ત્યારબાદ તેણે ઇન્દોરના લાસુડિયા પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી, અને BNS 2023 અને IT એક્ટ હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો.

પોલીસ પુષ્ટિ: AI વૉઇસ મોડ્યુલેશનનો ઉપયોગ

અધિક ડેપ્યુટી કમિશનર ઑફ પોલીસ (ક્રાઇમ) રાજેશ દંડોટિયાએ ઘટનાની પુષ્ટિ કરતા કહ્યું, “એક શિક્ષિકાને તેના ભાઈ હોવાનો દાવો કરનાર કોઈ વ્યક્તિનો ફોન આવ્યો. તેણે કહ્યું કે તેના મિત્રને હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો છે અને તાત્કાલિક ઓપરેશન માટે પૈસાની જરૂર છે. તેણે QR કોડ મોકલીને ચુકવણીની વ્યવસ્થા કરી. 30,000 રૂપિયા ત્રણ વખત ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા હતા અને એક વખત 7,500 રૂપિયા. જ્યારે તેણીએ પાછા ફોન કર્યો ત્યારે નંબર બ્લોક થઈ ગયો હતો. જ્યારે તેણીએ તેના સાચા ભાઈ સાથે વાત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે તેણે ના પાડી દીધી. અવાજ નિર્વિવાદપણે સમાન હતો. આ સ્પષ્ટપણે AI-આધારિત વૉઇસ મોડ્યુલેશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ સૂચવે છે.”

MP સાયબર ક્રાઇમ ડેટા: ચાર વર્ષમાં 1,054 કરોડ રૂપિયાનું કૌભાંડ

AI-આધારિત વૉઇસ મોડ્યુલેશન છેતરપિંડીનો આ કિસ્સો મધ્યપ્રદેશમાં સાયબર ક્રાઇમનું ઘણું મોટું ચિત્ર પણ પ્રકાશિત કરે છે. છેલ્લા ચાર વર્ષમાં, સાયબર ગુનેગારોએ રાજ્યના નાગરિકો સાથે ૧,૦૫૪ કરોડ રૂપિયાથી વધુની છેતરપિંડી કરી છે, પરંતુ પીડિતો પાસેથી ફક્ત ૧.૯૪ કરોડ રૂપિયા, અથવા માત્ર ૦.૧૮ ટકા, વસૂલ કરવામાં આવ્યા છે. ગૃહ વિભાગ દ્વારા વિધાનસભામાં આ માહિતી આપવામાં આવી હતી.

સોશિયલ મીડિયા સાયબર ક્રાઇમનો મુખ્ય સ્ત્રોત બની ગયો છે.

આ સમયગાળા દરમિયાન, શંકાસ્પદ એકાઉન્ટ્સમાં ₹105 કરોડથી વધુ રકમ અસ્થાયી રૂપે ફ્રીઝ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેમાંથી માત્ર એક નાનો ભાગ જ વસૂલ કરવામાં આવ્યો હતો. કુલ 1,193 FIR નોંધવામાં આવી હતી, પરંતુ ફક્ત 585 કેસોમાં ચાર્જશીટ દાખલ કરવામાં આવી હતી. સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ હવે સાયબર ક્રાઇમનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત બની ગયો છે. 37 થી 53 ટકા કેસ ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ જેવા પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા છે. યુવાનોને સૌથી વધુ નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, અને ન્યાયનો દર સતત ઘટી રહ્યો છે. 2022 માં 70 ટકાથી ઘટીને 2025 માં તે માત્ર 27 ટકા થઈ ગયો છે.

AI વૉઇસ સ્કેમ કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?

રાજેશ દંડોટિયાના મતે, “આવા AI-આધારિત ગુનાઓમાં, છેતરપિંડી કરનારાઓ પહેલા તેમના લક્ષ્યો અને તેમના સંબંધીઓ પર સંપૂર્ણ સંશોધન કરે છે. તેઓ નજીકના સંબંધીઓના વૉઇસ સેમ્પલ એકત્રિત કરે છે અને, AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને, પીડિતોને છેતરવા માટે તેમનો ઢોંગ કરે છે.”

આ પણ વાંચો:‘હિન્દુઓ એક થાય તો ભારત વિશ્વ નેતા બનશે’: મથુરામાં મોહન ભાગવતનું નિવેદન