National News : આજના ડિજિટલ યુગમાં, મોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ, વેબસાઇટ્સ અને ઇ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ વપરાશકર્તાઓની વ્યક્તિગત માહિતી એકત્રિત કરે છે. આમાં નામ, મોબાઇલ નંબર, ઇમેઇલ, સ્થાન અને ખરીદી સંબંધિત ડેટાનો સમાવેશ થાય છે. ઘણીવાર, વપરાશકર્તાઓને ખબર હોતી નથી કે તેમની માહિતી ક્યાં અને કયા હેતુ માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. આને રોકવા માટે, કેન્દ્ર સરકારે ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન (DPDP) એક્ટ હેઠળ એક નવી સિસ્ટમ રજૂ કરી છે.
કંપનીઓ સંમતિ મેનેજર બનવા માટે અરજી કરી શકશે
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રાલયે સંમતિ મેનેજરોની નોંધણી માટે એક ઓનલાઈન પોર્ટલ શરૂ કર્યું છે. આ દ્વારા, કંપનીઓ સંમતિ મેનેજર બનવા માટે અરજી કરી શકશે. આ સિસ્ટમ વપરાશકર્તાઓને તેમના ડેટાના ઉપયોગ માટે પરવાનગી આપવા અને જરૂર પડ્યે તેને રદ કરવાનો વિકલ્પ આપશે. ભારતમાં નોંધાયેલી કંપનીઓની નેટવર્થ ઓછામાં ઓછી રૂ.2 કરોડ (આશરે 20 મિલિયન ડોલર) હોવી આવશ્યક છે. કાયદાની બાકીની મુખ્ય જોગવાઈઓ 13 મે 2027થી અમલમાં આવશે. ચાલો સમજીએ કે આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કાર્ય કરશે.
-
શું છે Consent Manager અને કેવી રીતે કરશે કાર્ય?
સંમતિ મેનેજર એક નોંધાયેલ એન્ટિટી હશે જે વપરાશકર્તાઓ અને તેમના ડેટાનો ઉપયોગ કરતી કંપનીઓ વચ્ચે પ્લેટફોર્મ તરીકે કાર્ય કરશે. આનાથી વપરાશકર્તાઓ વિવિધ કંપનીઓને તેમની વ્યક્તિગત માહિતીનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે કોઈ શોપિંગ એપ્લિકેશન અથવા બેંકિંગ એપ્લિકેશનને તમારા ડેટાનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપી હોય, તો સંમતિ વ્યવસ્થાપક તમને આ બધી પરવાનગીઓનો રેકોર્ડ જોવાની અને જરૂર પડ્યે તેને રદ કરવાની મંજૂરી આપશે. આનો હેતુ વપરાશકર્તાઓને તેમના ડેટા પર વધુ નિયંત્રણ આપવાનો છે.
-
મોબાઇલ એપ તમારી પાસેથી કઈ વ્યક્તિગત માહિતી એકત્રિત કરે છે?
જ્યારે તમે મોબાઇલ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરો છો અથવા વેબસાઇટ પર એકાઉન્ટ બનાવો છો, ત્યારે તે વિવિધ માહિતીની વિનંતી કરી શકે છે. આમાં નામ, મોબાઇલ નંબર, ઇમેઇલ સરનામું, ઉંમર, સરનામું અને સ્થાન શામેલ છે. વધુમાં, એપ્લિકેશનની જરૂરિયાતો અને તમે આપેલી પરવાનગીઓના આધારે, તમારા કેમેરા, માઇક્રોફોન, સંપર્ક સૂચિ અને ફોટાની ઍક્સેસની વિનંતી કરી શકાય છે. ઇ-કોમર્સ એપ્લિકેશન્સ તમારી ખરીદીઓ અને ચુકવણીઓ સંબંધિત ડેટા એકત્રિત કરે છે, જ્યારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ તમારી પ્રોફાઇલ અને ઑનલાઇન પ્રવૃત્તિ વિશેની માહિતી સંગ્રહિત કરે છે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
-
અગાઉ આપેલી ડેટા ઍક્સેસ પરવાનગી કેવી રીતે રદ કરી શકાય?
DPDP કાયદા હેઠળ, વપરાશકર્તાઓને તેમની સંમતિ રદ કરવાનો અધિકાર છે. સંમતિ વ્યવસ્થાપક પ્લેટફોર્મ પર, વપરાશકર્તાઓ અગાઉ આપેલી પરવાનગીઓ જોઈ શકશે અને જો જરૂરી હોય તો તેને રદ કરી શકશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે કોઈ એપને જાહેરાત માટે તમારી માહિતીનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપી હોય, તો તમે તેને પછીથી રદ કરી શકો છો. કાયદા અનુસાર, પરવાનગી રદ કરવાની પ્રક્રિયા પરવાનગી આપવા જેટલી જ સરળ હોવી જોઈએ. જો કે, કંપનીઓ ચોક્કસ કાનૂની જરૂરિયાતો હેઠળ ડેટાનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખી શકે છે.
-
પરવાનગી વિના ડેટાનો ઉપયોગ કર્યો તો કંપનીઓને શું કાર્યવાહી થશે?
DPDP એક્ટ કંપનીઓને વપરાશકર્તા ડેટાનું રક્ષણ કરવા અને તેના ઉપયોગમાં પારદર્શિતા જાળવવાનો આદેશ આપે છે. જો ઉલ્લંઘન થાય તો ડેટા પ્રોટેક્શન બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા પગલાં લઈ શકે છે. કાયદામાં વિવિધ ઉલ્લંઘનો માટે ભારે દંડની જોગવાઈ છે. ડેટા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવામાં નિષ્ફળતાના પરિણામે મહત્તમ રૂ.250 કરોડ (250 મિલિયન રૂપિયા) દંડ થઈ શકે છે. ડેટા લીકની જાણ કરવામાં નિષ્ફળતાના પરિણામે રૂ.200 કરોડ (200 મિલિયન રૂપિયા) દંડ થઈ શકે છે, અને અન્ય નિયમોના ઉલ્લંઘનના પરિણામે રૂ.50 કરોડ (500 મિલિયન રૂપિયા) દંડ થઈ શકે છે.
-
સોશિયલ મીડિયા, બેંકિંગ અને ઓનલાઈન શોપિંગ શું લાભ આપશે?
આ કાયદો સોશિયલ મીડિયા, ઓનલાઈન બેંકિંગ, ડિજિટલ પેમેન્ટ્સ અને ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરતા લોકોને લાભ આપી શકે છે. કંપનીઓએ વપરાશકર્તાઓને તેઓ એકત્રિત કરે છે તે ડેટા અને તેના હેતુસર ઉપયોગ વિશે માહિતી આપવાની રહેશે. વધુમાં, વપરાશકર્તાઓને તેમની વ્યક્તિગત માહિતી જોવાનો, સુધારવાનો, કાઢી નાખવાનો અને ફરિયાદો નોંધાવવાનો અધિકાર હશે.
આ કંપનીની જવાબદારીમાં વધારો કરશે અને વપરાશકર્તાઓને તેમના ડેટા પર વધુ નિયંત્રણ આપશે. જોકે, બધા ડેટાનો ઉપયોગ ફક્ત વપરાશકર્તાની સંમતિ પર આધાર રાખશે નહીં. કાયદો ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં સંમતિ વિના ડેટાનો ઉપયોગ કરવાની પણ મંજૂરી આપે છે. હાલમાં, સરકારે સંમતિ મેનેજરોની નોંધણી માટેની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. નાગરિકોના અધિકારો અને ડેટા સંબંધિત કંપનીઓની જવાબદારીઓ સહિતના મુખ્ય નિયમો 13 મે, 2027 થી અમલમાં આવશે.
આ પણ વાંચો : ભારતના UPIનું ASEANમાં વિસ્તર્યું, ડિજિટલ પેમેન્ટ નેટવર્કને જોડવાની તૈયારી
