Chandrachud Kaul Row  : સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ મુખ્ય ન્યાયાધીશ (Former CJI) ડી. વાય. ચંદ્રચૂડ અને પૂર્વ ન્યાયાધીશ (Former Judge) સંજય કિશન કૌલ વચ્ચે કોલેજિયમની કામગીરીને લઈને વિવાદ સામે આવ્યો છે. જસ્ટિસ કૌલે પોતાના સંસ્મરણગ્રંથ Without Fear or Favourમાં આરોપ લગાવ્યો છે કે ચંદ્રચૂડ ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અંગેના નિર્ણયો લેતી વખતે કેન્દ્ર સરકાર પ્રત્યે વધુ પડતું નરમ વલણ અપનાવતા હતા. આ આરોપો પર ચંદ્રચૂડે સ્પષ્ટતા કરતાં જણાવ્યું છે કે તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન કોલેજિયમના નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હતા અને જસ્ટિસ કૌલે પણ દરેક ભલામણને સમર્થન આપ્યું હતું.

કોલેજિયમના નિર્ણયો પર ચંદ્રચૂડની સ્પષ્ટતા

જસ્ટિસ કૌલના પુસ્તક અંગે પ્રતિક્રિયા આપતાં ચંદ્રચૂડે કહ્યું કે પુસ્તક વાંચ્યા વિના તેના દાવાઓ અંગે વિસ્તૃત ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય નહીં હોય. જોકે, તેમણે જણાવ્યું કે કોલેજિયમની ચર્ચાઓ દરમિયાન જસ્ટિસ કૌલે ક્યારેય તેમના અભિપ્રાય સામે અસંમતિ વ્યક્ત કરી નહોતી.

ચંદ્રચૂડના જણાવ્યા અનુસાર, કોલેજિયમ દ્વારા કરવામાં આવતી ભલામણો અને તેના પાછળનાં કારણો સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જાહેર કરવામાં આવતાં હતાં. તેમણે દાવો કર્યો કે સરકારને ન્યાયાધીશોની નિમણૂક માટે મોકલવામાં આવેલી ભલામણોમાંથી એકેય સામે જસ્ટિસ કૌલે વાંધો ઉઠાવ્યો નહોતો.

‘જસ્ટિસ કૌલ ક્યારેય બેઠક છોડીને ગયા નહોતા’

કોલેજિયમની બેઠકો અંગેના આરોપોનો જવાબ આપતાં ચંદ્રચૂડે કહ્યું કે ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અંગેના નિર્ણયો અચાનક લેવામાં આવતા નહોતા. ભલામણ કરતાં પહેલાં ન્યાયાધીશો વચ્ચે ઔપચારિક અને અનૌપચારિક સ્તરે અનેક વખત ચર્ચા થતી હતી. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે બેઠકો દરમિયાન વાતાવરણ સૌહાર્દપૂર્ણ રહેતું હતું અને જસ્ટિસ કૌલ ક્યારેય બેઠક અધવચ્ચે છોડીને ગયા નહોતા. ચંદ્રચૂડના આ નિવેદનથી કોલેજિયમની કામગીરી અંગે બંને પૂર્વ ન્યાયાધીશોના અલગ-અલગ દાવા ચર્ચામાં આવ્યા છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

જસ્ટિસ કૌલે પુસ્તકમાં શું દાવો કર્યો?

ડિસેમ્બર 2023માં નિવૃત્ત થયેલા જસ્ટિસ સંજય કિશન કૌલે પોતાના સંસ્મરણગ્રંથમાં કોલેજિયમ અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચેના સંબંધો અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. તેમના દાવા મુજબ, ચંદ્રચૂડ સરકાર પ્રત્યે જરૂર કરતાં વધુ નરમ વલણ ધરાવતા હતા.

અહેવાલો અનુસાર, કૌલે એક એવા કિસ્સાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે જેમાં લઘુમતી સમુદાયના એક લાયક ન્યાયાધીશની બઢતી અંગે સરકારે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. સરકાર તરફથી સુપ્રીમ કોર્ટમાં તે ધર્મના વધુ પ્રતિનિધિત્વની જરૂરિયાત અંગે પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો હોવાનો દાવો છે. આ ઉપરાંત, ધર્મપરિવર્તન પહેલાં સંબંધિત પરિવારની જાતિ શું હતી તે અંગે પણ પૂછવામાં આવ્યું હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

કોલેજિયમની સ્વતંત્રતા અંગે ચર્ચા

જસ્ટિસ કૌલના આરોપો અને ચંદ્રચૂડના જવાબ બાદ ન્યાયાધીશોની નિમણૂકની પ્રક્રિયા (Judicial Appointments), કોલેજિયમની સ્વતંત્રતા (Collegium System) અને કેન્દ્ર સરકાર સાથેના તેના સંબંધો અંગે ચર્ચા ફરી શરૂ થઈ છે. જોકે, આ મામલે બંને પૂર્વ ન્યાયાધીશોના દાવાઓ અલગ છે. એક તરફ કૌલે પોતાની પુસ્તકમાં કોલેજિયમની કામગીરી અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા છે, તો બીજી તરફ ચંદ્રચૂડે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન નિર્ણયો સર્વસંમતિથી લેવાયા હોવાનો દાવો કર્યો છે.

આ પણ વાંચો : પીએમ મોદીના પરિવાર અંગે ખડગેની કથિત ટિપ્પણીથી વિવાદ, પટનામાં ફરિયાદ