National News : બાળકોમાં ચિપ્સ, ઠંડા પીણાં, સમોસા, બર્ગર અને ચોકલેટ પ્રિય ખોરાક છે, જેના કારણે તેઓ ઘણીવાર શાળામાંથી છૂટ્યા બાદ જ કેન્ટીન અથવા નજીકની દુકાનોમાં જાય છે. પરંતુ હવે, શાળાઓની આસપાસ આ વસ્તુઓની સરળતાથી ઉપલબ્ધતા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવી શકે છે. કેન્દ્ર સરકાર શાળાઓની આસપાસ જંક ફૂડ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની તૈયારી કરી રહી છે.

આ પ્રતિબંધનો હેતુ બાળકોને ચરબીયુક્ત ખોરાક ખાવાથી અટકાવવાનો

ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) શાળાઓની 50-મીટર ત્રિજ્યામાં ચરબી, ખાંડ અને મીઠાનું પ્રમાણ વધારે હોય તેવા ખોરાકના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવાના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરી રહી છે. આ પ્રસ્તાવનો હેતુ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક ખોરાકની સરળ પહોંચને મર્યાદિત કરવાનો અને સ્વસ્થ ખાવાની આદતોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. તેનો પ્રાથમિક ધ્યેય બાળકોને નાની ઉંમરે મીઠું, ખાંડ અને ચરબીયુક્ત ખોરાક ખાવાથી અટકાવવાનો છે.

50-મીટર ત્રિજ્યામાં પ્રતિબંધ માટેની તૈયારીઓ

અહેવાલ મુજબ, પ્રસ્તાવિત નીતિ શાળાઓની 50-મીટર ત્રિજ્યામાં ચરબી, ખાંડ અને મીઠાનું પ્રમાણ વધારે હોય તેવા ખોરાકના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકશે. આમાં ચિપ્સ, ખારા નાસ્તા, ઠંડા પીણાં, બર્ગર, પિઝા, નૂડલ્સ અને અન્ય પેકેજ્ડ ખોરાકનો સમાવેશ થઈ શકે છે. FSSAIના 2026ના ડ્રાફ્ટમાં ઘન ખોરાકમાં ચરબી, ઉમેરેલી ખાંડ અને મીઠાની મર્યાદા પણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે, આવા નિયમોનો હેતુ બાળકોને નાની ઉંમરથી જ મીઠું, ખાંડ અને ચરબીયુક્ત ખોરાક ખાવાથી રોકવા અને સંતુલિત આહારને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

પ્રતિબંધિત વસ્તુઓમાં ચિપ્સ, મીઠા પીણાં, ચોકલેટ અને ચરબીવાળા ખોરાકનો સમાવેશ

પ્રસ્તાવમાં HFSS (ઉચ્ચ ચરબી, ઉચ્ચ ખાંડ અને ઉચ્ચ મીઠું) ખોરાક વેચતી શાળાઓના 50 મીટરની અંદર દુકાનો, ગાડીઓ અને અન્ય ખાદ્ય વિક્રેતાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરવામાં આવી છે. આમાં ચિપ્સ, મીઠા પીણાં, ચોકલેટ અને ચરબી અથવા ખાંડવાળા અન્ય ખોરાકનો સમાવેશ થઈ શકે છે. જો કે, વિક્રેતાઓ એવા ખોરાક વેચવાનું ચાલુ રાખી શકે છે જે HFSS શ્રેણીમાં આવતા નથી. આનો હેતુ બાળકો માટે સ્વસ્થ અને પૌષ્ટિક વિકલ્પોની ઉપલબ્ધતા વધારવાનો છે અને તેમને બિનઆરોગ્યપ્રદ ખોરાકથી દૂર રાખવાનો છે.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

બાળકોમાં સ્થૂળતામાં વધારો

ભારતમાં બાળકોમાં સ્થૂળતા અને વધુ વજન અંગે વધતી ચિંતાઓ વચ્ચે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. વર્લ્ડ ઓબેસિટી ફેડરેશન દ્વારા ટાંકવામાં આવેલા ડેટા અનુસાર, ભારતમાં 5 થી 19 વર્ષની વયના વધુ વજનવાળા અથવા મેદસ્વી બાળકોની સંખ્યા 2015માં આશરે 28 મિલિયનથી વધીને 2025માં 41 મિલિયન થઈ ગઈ છે. આ આંકડો 2040 સુધીમાં આશરે 56 મિલિયન થવાનો અંદાજ છે.

સસ્તા પેકેજ્ડ અને ફાસ્ટ ફૂડની વધતી જતી ઉપલબ્ધતાએ બાળકોની ખાવાની આદતો અંગે પણ ચિંતા ઉભી કરી છે. આકર્ષક જાહેરાતો, ઓછી કિંમતો અને સરળ ઉપલબ્ધતાએ પેકેજ્ડ નાસ્તા, ચોકલેટ અને મીઠા પીણાં જેવા ઉત્પાદનોને યુવા ગ્રાહકોમાં લોકપ્રિય બનાવ્યા છે.

સ્વસ્થ ખાવાની આદતોને પ્રોત્સાહન આપવું

FSSAIના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર રજિત પુન્હાનીના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રસ્તાવિત પગલાનો હેતુ બાળકોમાં સ્વસ્થ ખાવાની આદતોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. વધુમાં, આવા નિયમો ફૂડ કંપનીઓને તેમના ઉત્પાદનોમાં વપરાતી ખાંડ, મીઠું અને ચરબીની માત્રા પર પુનર્વિચાર કરવા માટે પણ પ્રેરિત કરી શકે છે.

વિક્રેતાઓ પર અસર

જ્યારે આ દરખાસ્ત નાના રિટેલર્સ અને મોટી ખાદ્ય અને પીણા કંપનીઓને અસર કરી શકે છે, ખાસ કરીને જેમના ઉત્પાદનો સામાન્ય રીતે શાળાઓની નજીક વેચાય છે, ત્યારે આ દરખાસ્ત નાના કરિયાણાની દુકાનો, રેસ્ટોરાં અને શાળાઓની નજીક સ્થિત શેરી વિક્રેતાઓ પર સૌથી વધુ અસર કરી શકે છે. આ દુકાનો સામાન્ય રીતે ઠંડા પીણાં, ચિપ્સ, ચોકલેટ, બર્ગર, પિઝા અને સમોસા જેવા ઉત્પાદનો વેચે છે, જે બાળકોમાં લોકપ્રિય છે. જો લાગુ કરાવે તો, નિયમો આ ઉત્પાદનોના વેચાણને પ્રતિબંધિત કરશે, જેનાથી નાના વ્યવસાયોની આવક પર અસર થવાની આશંકા છે. જો પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવે તો સ્થાનિક વિક્રેતાઓને તેમના ઉત્પાદનોમાં ફેરફાર કરવાની ફરજ પડી શકે છે. આ દરખાસ્ત બાળકો માટે સ્વસ્થ ખાવાનું વાતાવરણ બનાવવાના વ્યાપક પ્રયાસનો એક ભાગ છે.

અન્ય દેશોમાં સમાન પગલાં લેવામાં આવ્યા

અન્ય દેશોમાં પણ સમાન પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. ચિલીમાં, શાળાઓ નજીક બિનઆરોગ્યપ્રદ ખોરાકની ઉપલબ્ધતા અને પ્રમોશનને નિયંત્રિત કરવા માટે નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે. જો પ્રસ્તાવિત 50-મીટર અંતર પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવે છે, તો તે ભારતમાં શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં અને તેની આસપાસ ઉચ્ચ ચરબીવાળા પ્રમાણભૂત કચરા (HFSS) ખોરાક સુધી બાળકોની પહોંચને નિયંત્રિત કરવાની રીતમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર લાવશે.

આ પણ વાંચો : કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ માટે તહેવારો પહેલાં મોટી ખબર: DA-DR વધારાની વહેલી જાહેરાતની માંગ