25 જૂન: ભારતીય લોકશાહીનો ‘કાળો દિવસ’! 1975માં આ દિવસે લાગી હતી ઇમરજન્સી
National News: 25 જૂનનો દિવસ ભારતીય ઇતિહાસમાં એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ અને વિવાદાસ્પદ ઘટનાનો સાક્ષી રહ્યો છે. વર્ષ 1975માં આજના જ દિવસે દેશમાં ઇમરજન્સી લાદવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, જેને કારણે ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસમાં એક નવો અને ચર્ચાસ્પદ અધ્યાય શરૂ થયો હતો.
તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ ફખરુદ્દીન અલી અહમદે વડાપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળની કેન્દ્ર સરકારની ભલામણના આધારે ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 352 હેઠળ દેશમાં ઇમરજન્સી જાહેર કરી હતી. 26 જૂન 1975થી શરૂ થયેલો આ સમયગાળો 21 માર્ચ 1977 સુધી એટલે કે લગભગ 21 મહિના સુધી ચાલ્યો હતો.
ઇમરજન્સી દરમિયાન દેશમાં અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ લોકશાહી અધિકારો પર નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યા હતા. પ્રેસ અને મીડિયાની સ્વતંત્રતા પર સેન્સરશિપ લાદવામાં આવી હતી, જ્યારે અનેક વિરોધ પક્ષના નેતાઓ અને કાર્યકરોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ અને જાહેર વિરોધ પ્રદર્શનો પર પણ નિયંત્રણ મૂકવામાં આવ્યું હતું.
આ સમયગાળાને સ્વતંત્ર ભારતના ઇતિહાસનો સૌથી વિવાદાસ્પદ દિવસ માનવામાં આવે છે. વિપક્ષી પક્ષો અને લોકશાહી સમર્થકોના મતે ઇમરજન્સી દરમિયાન નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારો અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા પર ગંભીર અસર થઈ હતી. બીજી તરફ સરકારનું માનવું હતું કે દેશની આંતરિક સ્થિરતા અને વ્યવસ્થા જાળવવા માટે આ નિર્ણય જરૂરી હતો.
ભારતીય રાજકારણમાં ઇમરજન્સી આજે પણ ચર્ચાનો વિષય છે. 25 જૂનને અનેક રાજકીય પક્ષો અને સંગઠનો ભારતીય લોકશાહીના કાળા દિવસ તરીકે યાદ કરે છે, કારણ કે આ દિવસ લોકશાહી મૂલ્યો અને બંધારણીય અધિકારો અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ પ્રશ્નો ઊભા કરનાર સાબિત થયો હતો.
