EV, CNG અને હાઇડ્રોજન વાહનોને મોટી રાહત? 5 વર્ષ વધી શકે ઓપરેશનલ લાઇફ
National News: જો તમે ટ્રાન્સપોર્ટ અથવા ફ્લીટ બિઝનેસ સાથે જોડાયેલા છો અને EV, CNG કે હાઇડ્રોજનથી ચાલતું કોમર્શિયલ વાહન ચલાવો છો, તો કેન્દ્ર સરકારનો નવો પ્રસ્તાવ તમારા માટે મહત્ત્વનો સાબિત થઈ શકે છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH)એ Central Motor Vehicles Rules, 1989માં ફેરફાર માટે ડ્રાફ્ટ રજૂ કર્યો છે. તેમાં નેશનલ પરમિટ સિસ્ટમ હેઠળ આવતા બેટરી સંચાલિત, હાઇડ્રોજન અને નેચરલ ગેસ/CNGથી ચાલતા કોમર્શિયલ વાહનોની નક્કી કરેલી ઓપરેશનલ ઉંમરમાં પાંચ વર્ષ સુધીનો વધારો કરવાની જોગવાઈ પ્રસ્તાવિત છે.
મહત્ત્વની વાત એ છે કે આ પ્રસ્તાવ તમામ ખાનગી EV કે CNG કાર માટે સામાન્ય રીતે લાગુ થતો હોવાનો અર્થ નથી. ઉપલબ્ધ અહેવાલો અનુસાર આ ફેરફાર મુખ્યત્વે નેશનલ પરમિટ વ્યવસ્થા હેઠળ આવતા કોમર્શિયલ વાહનોને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવ્યો છે.
12 વર્ષની મર્યાદા 17 અને 15 વર્ષની 20 થઈ શકે
પ્રસ્તાવિત ફેરફાર મુજબ નેશનલ પરમિટ હેઠળ અમુક વાહનો માટે લાગુ પડતી 12 વર્ષ અને 15 વર્ષની ઉંમરની મર્યાદા ક્લીન-ફ્યુઅલ વાહનો માટે અનુક્રમે 17 વર્ષ અને 20 વર્ષ સુધી થઈ શકે છે. એટલે કે પાત્ર બેટરી, હાઇડ્રોજન અને નેચરલ ગેસ આધારિત વાહનોને પરંપરાગત વાહનોની સરખામણીએ પાંચ વર્ષ વધુ ઓપરેશનલ લાઇફ મળી શકે છે.
આ નિર્ણય અમલમાં આવે તો સૌથી મોટો ફાયદો ફ્લીટ ઓપરેટર અને કોમર્શિયલ ટ્રાન્સપોર્ટ વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકોને થઈ શકે છે. વાહનને વહેલું બદલવાની જરૂર ઓછી થવાથી ઓપરેટરોનો લાંબા ગાળાનો ખર્ચ ઘટી શકે છે અને એક જ વાહનનો વધુ સમય સુધી વ્યાવસાયિક ઉપયોગ શક્ય બની શકે છે.
EV-CNG તરફ વધશે આકર્ષણ?
વાહનની ઓપરેશનલ લાઇફ પાંચ વર્ષ વધવાથી ક્લીન-ફ્યુઅલ વાહનોના કુલ માલિકી ખર્ચ એટલે કે Total Cost of Ownership પર પણ સકારાત્મક અસર પડી શકે છે. ખાસ કરીને મોટા ફ્લીટ ઓપરેટરો માટે EV, CNG અને હાઇડ્રોજન વાહનોમાં રોકાણ વધુ આકર્ષક બની શકે છે.
જૂના વાહનનો ઉપયોગ લાંબા સમય સુધી થઈ શકે તો તેની બજાર કિંમત અને રિસેલ વેલ્યૂ પર પણ અસર જોવા મળી શકે છે. જોકે તેનો વાસ્તવિક ફાયદો અંતિમ નિયમો, વાહનની કેટેગરી અને અન્ય નિયમનકારી શરતો પર આધારિત રહેશે.
નેશનલ પરમિટ પ્રક્રિયા પણ થશે ડિજિટલ
MoRTHના ડ્રાફ્ટમાં માત્ર વાહનોની ઓપરેશનલ ઉંમર વધારવાનો જ પ્રસ્તાવ નથી. કોમર્શિયલ વાહનો માટેની નેશનલ પરમિટ પ્રક્રિયાને વધુ ડિજિટલ બનાવવાની જોગવાઈ પણ રજૂ કરવામાં આવી છે. નેશનલ પરમિટ એકથી વધુ રાજ્યોમાં ચાલતા કોમર્શિયલ વાહનો માટે મહત્ત્વની વ્યવસ્થા છે. પ્રસ્તાવ અનુસાર અરજી અને પરમિટ સંબંધિત પ્રક્રિયાનો મોટો હિસ્સો ઇલેક્ટ્રોનિક માધ્યમથી કરી શકાશે. આ ફેરફારથી કાગળની કાર્યવાહી ઘટી શકે છે અને ટ્રાન્સપોર્ટ તથા ફ્લીટ ઓપરેટરો માટે પરમિટ મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનવાની શક્યતા છે.
ઓટો કમ્પોનન્ટ કંપનીઓ માટે પણ પ્રસ્તાવ
ડ્રાફ્ટમાં ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ ઉત્પાદકોને પણ Trade Certificate વ્યવસ્થાના દાયરામાં લાવવાનો પ્રસ્તાવ કરવામાં આવ્યો છે. આથી ચોક્કસ પાત્ર ઓટો કમ્પોનન્ટ કંપનીઓને ટેસ્ટિંગ અને R&D સંબંધિત કામગીરીમાં સરળતા મળી શકે છે.
હજુ અંતિમ નિર્ણય થયો નથી
વાહન માલિકો માટે સૌથી મહત્ત્વની બાબત એ છે કે આ નિયમો હજુ અંતિમ રીતે લાગુ થયા નથી. આ હાલમાં ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ છે. ઉપલબ્ધ અહેવાલો મુજબ ડ્રાફ્ટ 10 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ પ્રકાશિત થયો હતો અને હિતધારકો પાસેથી વાંધા તથા સૂચનો માગવામાં આવ્યા છે. અંતિમ ગેઝેટ નોટિફિકેશન બાદ જ ફેરફારો અમલમાં આવશે.
