ડોકટરોથી લઈને એકાઉન્ટન્ટ્સ સુધીનું પલાયન: પાકિસ્તાન સામે ઉભી થતી મોટી સમસ્યા

HD NEWS DESK, 27 ડિસેમ્બર 2025: આર્થિક મુશ્કેલીઓ અને રાજકીય અસ્થિરતામાં ફસાયેલ પાકિસ્તાન બીજા મોરચે તેના સૌથી ખરાબ તબક્કાનો સામનો કરી રહ્યું છે. કુશળ યુવાનો અને વ્યાવસાયિકો દેશમાંથી ઝડપથી સ્થળાંતર કરી રહ્યા છે. તાજેતરના સરકારી અહેવાલમાં પાકિસ્તાની સરકાર અને આર્મી ચીફ અસીમ મુનીરના દાવાઓનો પર્દાફાશ થયો છે. આંકડા દર્શાવે છે કે છેલ્લા 24 મહિનામાં, પાકિસ્તાને 5,000 ડોકટરો, 11,000 એન્જિનિયરો અને 13,000 થી વધુ એકાઉન્ટન્ટ ગુમાવ્યા છે.

દેશના કુશળ કાર્યબળનું આ સ્થળાંતર ફક્ત આંકડા પૂરતું મર્યાદિત નથી; તેણે પાકિસ્તાનના ફિલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરની વિશ્વસનીયતા પર પણ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. મુનીરે પાકિસ્તાની પ્રતિભાના વિદેશ સ્થળાંતરને “બ્રેન ડ્રેઇન” ગણવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, તેને “બ્રેન ગેઇન” ગણાવ્યું હતું. તાજેતરના અહેવાલ બાદ, પાકિસ્તાનીઓ પોતે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રશ્નો ઉભા કરી રહ્યા છે.

ચોંકાવનારા સ્થળાંતર આંકડા
પાકિસ્તાની બ્યુરો ઓફ ઇમિગ્રેશન એન્ડ ઓવરસીઝ એમ્પ્લોયમેન્ટના આંકડા અત્યંત ચોંકાવનારા છે. આ અહેવાલ મુજબ, 2024 માં કુલ 727,381 પાકિસ્તાનીઓએ વિદેશમાં રોજગાર માટે નોંધણી કરાવી હતી. નવેમ્બર 2025 સુધીમાં, આ સંખ્યા 687,246 સુધી પહોંચી ગઈ હતી. છેલ્લા બે વર્ષમાં દેશ છોડીને ગયેલા પાકિસ્તાનીઓની કુલ સંખ્યા 1.5 મિલિયનથી વધુ હોવાનો અંદાજ છે.

”સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે હવે ફક્ત પાકિસ્તાની મજૂરો અને ભિખારીઓ જ નહીં, પરંતુ ડોક્ટરો, નર્સો, ફાર્માસિસ્ટ, એન્જિનિયરો અને આઇટી નિષ્ણાતો જેવા ઉચ્ચ શિક્ષિત વ્યાવસાયિકોને પણ દેશ છોડવાની ફરજ પડી રહી છે.”

આરોગ્ય ક્ષેત્ર: ૨૦૧૧ અને ૨૦૨૪ ની વચ્ચે, નર્સોએ સ્થળાંતરમાં અભૂતપૂર્વ ૨,૧૪૪% નો વધારો અનુભવ્યો. ૨૦૨૫ માં તેમની સંખ્યામાં તીવ્ર વધારો થયો, જેમાં મોટાભાગની જર્મની અને રોમાનિયા જેવા દેશોમાં ગઈ.

એન્જિનિયરિંગ: પાકિસ્તાન એન્જિનિયરિંગ કાઉન્સિલ (PEC) ના અધ્યક્ષ જણાવે છે કે દેશમાં ૨,૭૬,૦૦૦ નોંધાયેલા એન્જિનિયરોમાંથી, વિકાસ કાર્ય અટકી જવાને કારણે આશરે ૬૦,૦૦૦ બેરોજગાર છે.

અન્ય કામદારો: છેલ્લા બે વર્ષમાં, ૨૫,૦૦૦ ઇલેક્ટ્રિશિયન, ૩,૦૦૦ શિક્ષકો અને ૧૩,૦૦૦ કુશળ કૃષિ નિષ્ણાતો વિદેશમાં સ્થળાંતર કરી ચૂક્યા છે.

ઇન્ટરનેટ શટડાઉનથી થતા નુકસાનમાં વિશ્વમાં અગ્રેસર

ટોપ10VPN રિસર્ચના એક અહેવાલમાં પાકિસ્તાનને ઇન્ટરનેટ શટડાઉનથી થતા આર્થિક નુકસાનમાં વિશ્વના અગ્રેસર તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. તેનો અંદાજ છે કે 2024 સુધીમાં ઇન્ટરનેટ શટડાઉનથી $1.62 બિલિયન (આશરે 450 બિલિયન પાકિસ્તાની રૂપિયા)નું નુકસાન થશે. રિપોર્ટ અનુસાર, વિશ્વનું ચોથું સૌથી મોટું ફ્રીલાન્સિંગ હબ હોવા છતાં, પાકિસ્તાને 9,735 કલાક ઇન્ટરનેટ આઉટેજનો અનુભવ કર્યો, જેનાથી 82.9 મિલિયન વપરાશકર્તાઓ પ્રભાવિત થયા.

ભૂતપૂર્વ સેનેટર મુસ્તફા નવાઝ ખોખર કહે છે કે પાકિસ્તાનમાં ઇન્ટરનેટ બંધ થવાથી $1.62 બિલિયનથી વધુનું નુકસાન થયું છે અને 2.37 મિલિયન ફ્રીલાન્સિંગ નોકરીઓ જોખમમાં મુકાઈ છે.

સરકારે એરપોર્ટ પર પ્રતિબંધો કડક કર્યા

આશ્ચર્યજનક રીતે, યુવાનો માટે સ્થાનિક રોજગારની તકો પૂરી પાડવાને બદલે, પાકિસ્તાની સરકાર નાગરિકોને વિદેશ મુસાફરી કરતા અટકાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. 2025 માં, પાકિસ્તાની એરપોર્ટ પરથી 66,000 થી વધુ મુસાફરોને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા હતા, જે પાછલા વર્ષ કરતા લગભગ બમણા છે. આ દેશનિકાલ પાછળનું કારણ દાણચોરી અને ભિખારી રેકેટ પર કડક કાર્યવાહી હોવાનું કહેવાય છે. ભીખ માંગવા અને ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશનના આરોપસર ગલ્ફ અને અન્ય દેશોમાંથી હજારો પાકિસ્તાનીઓને દેશનિકાલ કરવામાં આવ્યા છે.

નિષ્ણાતો માને છે કે જો પરિસ્થિતિ ચાલુ રહેશે, તો પાકિસ્તાનમાં તેની મૂળભૂત સેવાઓ ચલાવવા માટે પણ લાયક કર્મચારીઓનો અભાવ રહેશે. આરોગ્ય ક્ષેત્રની સ્થિતિ એવી છે કે મોટાભાગના યુવાનો પાકિસ્તાનની બહાર સુરક્ષિત ભવિષ્ય શોધી રહ્યા છે.

આ પણ વાંચો :કેનેડામાં ભારતે પ્રથમ મહિલા સહાય કેન્દ્ર ખોલ્યું,ભારતીય મહિલાના મૃત્યુ બાદ દૂતાવાસની પહેલ