Free Online Coaching : ગત સપ્તાહે ભારતના સ્વતંત્રતા દિવસે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા યુવાનોને મફત ઓનલાઈન કોચિંગ આપવાની યોજનાની જાહેરાત કરી હતી. સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા કોચિંગ ઓનલાઈન લાવવાની આ પહેલ ભારતના શિક્ષણ અર્થતંત્રમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે.
તે કોટા, દિલ્હી અને અન્ય કોચિંગ હબના વર્ચસ્વને ઘટાડી શકે છે, જ્યાં સરકારી નોકરીઓ અને ટોચની કોલેજોમાં પ્રવેશ મેળવવા માંગતા લાખો વિદ્યાર્થીઓ લાંબા સમયથી ઉમટી રહ્યા છે. સરકાર સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે મફત ઓનલાઈન કોચિંગ આપવાની અને 10 મિલિયન યુવાનોને કૃત્રિમ બુદ્ધિ તાલીમ આપવાની યોજના ધરાવે છે. આ ખર્ચ-અસરકારક અને શહેરી-કેન્દ્રિત સિસ્ટમને ડિજિટલ વિશ્વ તરફ ખસેડી શકે છે.
14.8 બિલિયન ડોલર પરીક્ષા-પ્રીપ માર્કેટ
આ ઉદ્યોગ પહેલાથી જ એક મુખ્ય શિક્ષણ બજારમાં વિકસ્યો છે, તેથી દાવ વધારે છે. રેડસીર સ્ટ્રેટેજી કન્સલ્ટન્ટ્સ અનુસાર, ભારતનું ટેસ્ટ-પ્રીપેરેશન માર્કેટ નાણાકીય વર્ષ 2026માં આશરે 14.8 બિલિયન ડોલરનું હોવાનો અંદાજ છે અને નાણાકીય વર્ષ 2030 સુધીમાં 12-15%ના વાર્ષિક દરે વધીને 23-26 બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા છે.
એલન કેરિયર ઇન્સ્ટિટ્યૂટ પ્રા.લિ.ના સીઈઓ નીતિન કુકરેજા. લિમિટેડ, એ ETના અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, આ જાહેરાત એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરવાનું સરળ બનાવી શકે છે જે ઘરેથી દૂર મુસાફરી કરી શકતા નથી અથવા ખાનગી કોચિંગ પરવડી શકતા નથી.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
કુકરેજાએ કહ્યું કે વડા પ્રધાનની જાહેરાત યુવાનો માટે એક મહાન તક સાબિત થશે. આનાથી દેશભરના વિદ્યાર્થીઓ માટે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારીનો માર્ગ સરળ અને સુલભ બનશે. એવો અંદાજ છે કે, નાણાકીય વર્ષ 2026માં ભારતનું ટેસ્ટ-તૈયારી બજાર 14.8 બિલિયન ડોલરનું હશે.
જોકે, આ કોચિંગ સેન્ટરો પર મિશ્ર અસર કરી શકે છે. ભારત સરકારની નવી યોજના શું કરે છે તે જોવાનું પણ રસપ્રદ રહેશે, ખાસ કરીને મોટા અને સ્થાપિત નામો માટે જે દર મહિને કરોડો રૂપિયા કમાય છે અને જંગી રોકાણો એકત્ર કરે છે, અને જેઓ કોટા અને આવા અન્ય હબની બહાર તેમના કેન્દ્રોનો વિસ્તાર કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
કોચિંગ સેન્ટર વ્યવસાય પર પીએમ મોદીનો પ્રભાવ
ઓનલાઇન કોચિંગ પ્લેટફોર્મ ડાયસ ટેક્નોલોજીસ/ડાયસ ઇન્ડિયા એજ્યુટેકના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર ડીપી વાજપેયીએ જણાવ્યું હતું કે જ્યારે કોચિંગ સેન્ટર વ્યવસાય શરૂઆતમાં થોડો ઘટાડો થઈ શકે છે, તે જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી અને ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા માર્ગદર્શન જેવી નવી તકો પણ ખોલે છે. મને હજુ પણ શિક્ષક-આધારિત શિક્ષણનો કોઈ વિકલ્પ દેખાતો નથી.
આ જાહેરાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે ખાનગી કોચિંગ ઉદ્યોગ મોટા ફેરફારોમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. મોટી કંપનીઓ પરંપરાગત હબથી આગળ વધી રહી છે અને કોચિંગ સુવિધાઓને વિદ્યાર્થીઓની નજીક લાવી રહી છે.
કોટાથી વિદ્યાર્થીના ઘર સુધી
મુખ્ય કોચિંગ કંપનીઓની વિસ્તરણ યોજનાઓમાં આ પરિવર્તન પહેલાથી જ દેખાઈ રહ્યું છે. આકાશ એજ્યુકેશનલ સર્વિસીસ લિમિટેડ (AESL) નાના બજારો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, જ્યારે ALLEN એ પરંપરાગત કોચિંગ હબની બહાર વિદ્યાર્થીઓની વધતી માંગ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું છે.
ET બ્રાન્ડ ઇક્વિટીના અહેવાલ મુજબ, AESL એ એપ્રિલમાં રાષ્ટ્રવ્યાપી ઝુંબેશ શરૂ કરી હતી, જેમાં “કારકિર્દી રથ”નો સમાવેશ થતો હતો. આ રથ 28 રાજ્યોના 251 શહેરોની મુલાકાત લેવાનો હતો, જેમાં કંપનીની વિસ્તરણ વ્યૂહરચનામાં ટાયર-2 અને ટાયર-3 બજારોના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો.
AESL ખાતે માર્કેટિંગના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ કનિકા કુમાર નિજવાને ET ઓનલાઇનને જણાવ્યું હતું કે, નાના શહેરો તરફ આ પરિવર્તન માળખાકીય છે.
તેમણે કહ્યું કે, આજે ટાયર-2 અને ટાયર-3 શહેરોના વિદ્યાર્થીઓ પણ મેટ્રો શહેરોમાં રહેતા તેમના સાથીદારો જેટલું જ સ્તર પ્રાપ્ત કરવા માંગે છે અને ઘર છોડ્યા વિના સારું કોચિંગ મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
નિજવાને કહ્યું કે, વધતી જતી કૌટુંબિક આવક, કારકિર્દીના વિકલ્પો વિશે વધેલી જાગૃતિ, સારી ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી અને વધતી જતી આકાંક્ષાઓએ સારા કોચિંગ માટે બજારને વેગ આપ્યો છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે દેશભરમાં વધુને વધુ વિદ્યાર્થીઓ દવા અને એન્જિનિયરિંગ જેવી વ્યાવસાયિક ડિગ્રીઓ શોધી રહ્યા છે.
એલને ઉત્તર પ્રદેશમાં NEET માટે તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓની વધતી સંખ્યા તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું. કંપની કહે છે કે NEET ઉમેદવારોની સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ રાજ્ય હવે સૌથી મોટું બની ગયું છે. આ વલણ એલનના વિદ્યાર્થીઓના પરિણામોમાં પણ પ્રતિબિંબિત થાય છે.
કંપનીએ ET ના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે, 2025માં IITમાં પસંદ થયેલા 51 ટકા વિદ્યાર્થીઓ અને મેડિકલ કોલેજોમાં પસંદ થયેલા 63 ટકા વિદ્યાર્થીઓ ‘ટાયર-Z’ શહેરોમાંથી હતા (પગાર પંચના શહેરોના વર્ગીકરણના આધારે).
જોકે, નાના શહેરી બજારોના વિકાસનો અર્થ એ નથી કે કોટા જેવા પરંપરાગત કેન્દ્રોનો અંત આવી ગયો છે. આકાશ કહે છે કે આવા કેન્દ્રો કાર્યરત રહેશે, ભલે વિદ્યાર્થીઓ ઘરની નજીક સ્ટ્રક્ચર્ડ સ્થાનિક કોચિંગ અને ટેકનોલોજી-આધારિત શિક્ષણનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરે.
દરેક શહેરમાં કોચિંગ લાવવું સરળ નથી
કોચિંગ કંપનીઓ માટે પડકાર ફક્ત વધુ કેન્દ્રો ખોલવાથી આગળ વધે છે. તેમાં નાના શહેરોમાં વિદ્યાર્થીઓને કોટા અથવા દિલ્હી જેવો જ શિક્ષણ અનુભવ મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. સારા શિક્ષકો શોધવા, ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા માળખાકીય સુવિધાઓ બનાવવા, સ્થાનિક જરૂરિયાતોને સમજવા અને માતાપિતાનો વિશ્વાસ મેળવવામાં સમય લાગી શકે છે.
એલેનએ કહ્યું કે, શરૂઆતમાં નાના શહેરોમાં સારા શિક્ષકો અને માળખાગત સુવિધાઓ શોધવા પડકારજનક હોઈ શકે છે. કંપની પાસે એક શિક્ષક-તાલીમ કાર્યક્રમ છે જે વાર્ષિક 1,000 શિક્ષકોને તાલીમ આપી શકે છે, સાથે માળખાગત સુવિધાઓ, સલામતી અને પાલન માટે પ્રમાણિત પ્રક્રિયાઓ પણ છે.
કંપનીએ કહ્યું કે, શાસન અને પ્રક્રિયાઓમાં રોકાણ કરતી સંસ્થાઓ વિસ્તરણને ટકાવી રાખવા માટે વધુ સારી સ્થિતિમાં રહેશે. તેવી જ રીતે, આકાશે કહ્યું કે નાના શહેરોમાં વિકાસ માટે શૈક્ષણિક ગુણવત્તામાં સુવિધા અને સુસંગતતા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની જરૂર છે. લાયક શિક્ષકોને આકર્ષવા અને તાલીમ આપવા, શિક્ષણના ધોરણો જાળવવા અને સ્થાનિક જરૂરિયાતોને સમજવા એ કેટલાક પડકારો છે.
આકાશના મતે, પ્રાદેશિક કોચિંગ સંસ્થાઓ આ વધતા બજારમાં ભૂમિકા ભજવવાનું ચાલુ રાખશે, મુખ્યત્વે કારણ કે તેઓ સ્થાનિક સમુદાયો અને શૈક્ષણિક જરૂરિયાતોને સમજે છે. દરમિયાન, એલને જણાવ્યું હતું કે રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ શિક્ષણ સંસાધનો, શિક્ષણશાસ્ત્ર, ટેકનોલોજી, માળખાગત સુવિધાઓ, સલામતી અને નિયમનકારી પાલનમાં વધુ રોકાણ લાવી શકે છે, તેમજ રાષ્ટ્રીય સ્તરની સ્પર્ધાનો અનુભવ પ્રદાન કરી શકે છે.
આ પણ વાંચો : સરકારી શાળાઓની પોલ ખોલવા ગયેલા CJPના કાર્યકરોને ગામલોકોએ ખદેડ્યા, મારામારી કરી
