Lifestyle News : અમેરિકન સંસ્થા ટીબી એલાયન્સને ભારતમાં તેની બીપીએલ થેરાપી માટે પેટન્ટ આપવામાં આવી નથી, જેનો ઉપયોગ દવા-પ્રતિરોધક ટીબીની સારવાર માટે થાય છે. ભારતીય પેટન્ટ ઓફિસે 27 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ તેની અરજી ફગાવી દીધી હતી. આનાથી કોઈ પણ એક સંસ્થા અથવા સંસ્થાને આ દવાના નિશ્ચિત મિશ્રણ પર એકાધિકાર રાખવાથી અટકાવવામાં આવશે. આનાથી ભારતીય કંપનીઓ માટે જેનેરિક દવાઓનું ઉત્પાદન કરવાનો માર્ગ ખુલી શકે છે. જો કે, આનાથી દવાના ભાવ તાત્કાલિક ઘટશે કે નહીં તે કહેવું ખૂબ જ વહેલું છે. નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ટ્યુબરક્યુલોસિસ એન્ડ રેસ્પિરેટરી ડિસીઝના ભૂતપૂર્વ ડિરેક્ટર અને ટીબી નિષ્ણાત ડૉ. રવિન્દ્ર કુમાર દીવાન આ નિર્ણયને દર્દીઓ માટે ફાયદાકારક ગણાવે છે.

શું છે BPaL થેરાપી?

ડ્રગ-પ્રતિરોધક ટીબી (DR-TB)માં પ્રમાણભૂત દવાઓ ટીબી બેક્ટેરિયા સામે કામ કરતી નથી. આવા દર્દીઓને અન્ય, વધુ શક્તિશાળી દવાઓની જરૂર પડે છે. અગાઉ, ઘણા દર્દીઓએ લાંબા ગાળાની સારવાર લીધી હતી. કેટલીક જૂની સારવારમાં ઇન્જેક્શનનો સમાવેશ થતો હતો, જે ગંભીર આડઅસરો પેદા કરી શકે છે, જેમ કે સાંભળવાની ખોટ.

સારવાર માટે લગભગ છ મહિનાની દવાની જરૂર પડે છે

BPaL એ ત્રણ દવાઓનું મિશ્રણ છે – બેડાક્વિલિન, પ્રીટોમેનિડ અને લાઇનઝોલિડ – જેનો ઉપયોગ દવા-પ્રતિરોધક ટીબીના કેટલાક દર્દીઓની સારવાર માટે થાય છે. આ સારવાર માટે લગભગ છ મહિનાની દવાની જરૂર પડે છે. ભારતનો રાષ્ટ્રીય ટીબી નાબૂદી કાર્યક્રમ BPaLM નામની બીજી દવા યોજનાનો ઉપયોગ કરે છે. આ ત્રણ દવાઓ સાથે મોક્સિફ્લોક્સાસીન પણ આપવામાં આવે છે. ડૉક્ટરો તપાસ પછી દર્દી માટે યોગ્ય દવા પદ્ધતિ નક્કી કરે છે.

પેટન્ટનો દાવો શું હતો?

ગ્લોબલ એલાયન્સ ફોર ટીબી ડ્રગ ડેવલપમેન્ટ, એક યુએસ સ્થિત બિન-લાભકારી સંસ્થા, એ ભારતમાં આ ત્રણ દવાઓના ફિક્સ્ડ-ડોઝ સંયોજન અને તેના ઉપયોગ સંબંધિત પેટન્ટ માટે અરજી કરી હતી. ધ્યેય ત્રણ દવાઓને નિશ્ચિત માત્રામાં ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો, જેનાથી દર્દીઓ માટે તેમને લેવાનું સરળ બને.

અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો

https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X

સસ્તી દવા માટે કામ કરતી સંસ્થાઓએ અરજીનો વિરોધ કર્યો

દર્દીના અધિકારો અને સસ્તી દવા માટે કામ કરતી સંસ્થાઓએ અરજીનો વિરોધ કર્યો, દલીલ કરી કે ત્રણ દવાઓ પહેલાથી જ જાણીતી છે અને ફક્ત તેમને જોડવાથી નવી શોધ થતી નથી. 27 ઓક્ટોબરના રોજ, પેટન્ટ ઓફિસે અરજીને ફગાવી દીધી કારણ કે આ મિશ્રણ પેટન્ટને લાયક નવી શોધ સાબિત કરતું નથી. વધુમાં, અરજીમાં પૂરતી માહિતીનો અભાવ હતો.

ભારતે પેટન્ટ કેમ ન આપી?

ભારતના પેટન્ટ કાયદામાં જણાવાયું છે કે, જૂની દવામાં નાના ફેરફારો કરીને અને તેને નવી દવા હોવાનો દાવો કરીને પેટન્ટ મેળવી શકાતું નથી. કાયદાની કલમ 3(d) આવા દાવાઓને પ્રતિબંધિત કરે છે, જેને એવરગ્રીનિંગ કહેવામાં આવે છે. જો કે, આ કિસ્સામાં, પેટન્ટ અરજી અન્ય કાનૂની કારણોસર પણ નકારી કાઢવામાં આવી હતી.

ટીબી નિષ્ણાત ડૉ. રવિન્દ્ર કુમાર દીવાનનું કહેવું છે કે, ભારતની દવા નીતિ ટીબી, કેન્સર અને હૃદય રોગ જેવા ગંભીર રોગો માટે દર્દીઓને પોષણક્ષમ ભાવે દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. દર્દીઓ માટે સારવારનો ખર્ચ ભારે ન હોવો જોઈએ. પેટન્ટ અરજી નકારવાનો નિર્ણય આ નીતિને અનુરૂપ છે.

દર્દીઓને હાલમાં કયા ફાયદા મળશે?

ડૉ. દીવાનનું કહેવું છે કે, સરકારી હોસ્પિટલોમાં નોંધાયેલા દવા-પ્રતિરોધક ટીબીના દર્દીઓ પહેલાથી જ આવશ્યક દવાઓ મફતમાં મેળવી રહ્યા છે. તેમનો અંદાજ છે કે નવી સારવાર યોજના પર સરકારનો ખર્ચ પ્રતિ દર્દી રૂ.40,000 જેટલો હશે. નવી પદ્ધતિ રજૂ કરવાથી કેટલાક વિસ્તારોમાં પુરવઠામાં અવરોધ આવી શકે છે, પરંતુ દર્દીઓ સરકારી કાર્યક્રમ હેઠળ મફત સારવાર મેળવી રહ્યા છે.

પેટન્ટ અસ્વીકાર સાથે, હજુ સુધી સ્પષ્ટ નથી કે ફિક્સ્ડ-ડોઝ કોમ્બિનેશન કેટલું સસ્તું હશે અથવા ભારતીય કંપનીઓ તરફથી જેનેરિક દવાઓની કિંમત કેટલી હશે. ડૉ. દીવાનનું માનવું છે કે, આગામી છ મહિનાથી એક વર્ષમાં વિકલ્પો ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. જો કે, આ જરૂરી મંજૂરીઓ અને પુરવઠા પર આધાર રાખશે.

આગળ શું થશે?

આ નિર્ણય સાથે, ટીબી એલાયન્સ પાસે આ ભારતીય પેટન્ટ અરજીના આધારે હવે BPaL કોમ્બિનેશન પર વિશિષ્ટ અધિકારો રહેશે નહીં. આનાથી અન્ય કંપનીઓ માટે જરૂરી ગુણવત્તા ધોરણો અને નિયમનકારી મંજૂરીઓને આધીન દવાનું ઉત્પાદન કરવાની તકો ખુલી શકે છે.

જોકે, પેટન્ટ અસ્વીકાર પોતે દવાના ઉત્પાદન અથવા બજાર માટે મંજૂરી આપતું નથી. કંપનીઓએ જરૂરી માર્ગદર્શિકા અને નિયમો પૂર્ણ કરવાની જરૂર પડશે. સરકાર દ્વારા પ્રાપ્તિ અને પુરવઠા વ્યવસ્થાપન મહત્વપૂર્ણ રહેશે. આ નિર્ણય પોસાય તેવી દવા વિકલ્પોની ઉપલબ્ધતા વધારવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હોઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો : શિયાળામાં સ્વાસ્થ્ય માટે ખતરનાક બની શકે તેવી 7 આદતો, અવગણશો નહીં!