દિવાળી પર ગિફ્ટ આપવાની પરંપરા પણ પ્રદૂષણનું કારણ! સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું, માત્ર પ્રતિબંધોથી નહીં અટકે પ્રદૂષણ
Diwali Gift Culture: દિવાળીના તહેવાર પહેલાં દિલ્હી-NCRમાં વધતા વાયુ પ્રદૂષણને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે મહત્ત્વની ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે દિવાળી દરમિયાન ભેટ-સોગાદોની આપ-લે કરવા માટે લોકો મોટી સંખ્યામાં વાહનોનો ઉપયોગ કરે છે, જેના કારણે ટ્રાફિક અને વાહનોમાંથી નીકળતા ધુમાડામાં વધારો થાય છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે કહ્યું કે સંપન્ન વર્ગે દિવાળી પર ગિફ્ટ આપવાની પરંપરાને સામાજિક પ્રતિષ્ઠાનું પ્રતીક બનાવી દીધી છે. કોર્ટે પ્રદૂષણ રોકવા માટે માત્ર પ્રતિબંધો લાદવાને બદલે લોકોની વિચારસરણી અને વર્તનમાં પરિવર્તન લાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો છે.
દિવાળી પર ગિફ્ટ આપવાથી પ્રદૂષણ કેવી રીતે વધે છે?
સુપ્રીમ કોર્ટમાં શુક્રવારે દિલ્હી-NCRના વાયુ પ્રદૂષણ અંગે સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવી હતી. આ દરમિયાન ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે દિવાળી પર ગિફ્ટ આપવાની પરંપરાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે દિવાળીના દિવસોમાં લોકો ભેટ આપવા માટે એક સ્થળેથી બીજા સ્થળે વાહનો લઈને જાય છે. આ કારણે રસ્તાઓ પર વાહનોની સંખ્યા વધે છે અને હવામાં પ્રદૂષિત તત્ત્વોનું પ્રમાણ પણ વધે છે. કોર્ટે તહેવારોની ઉજવણીમાં દેખાડા અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠા કરતાં પર્યાવરણ પ્રત્યેની જવાબદારીને મહત્ત્વ આપવાની જરૂરિયાત દર્શાવી હતી.
માત્ર પ્રતિબંધોથી સમસ્યાનો ઉકેલ નહીં આવે
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રદૂષણ રોકવા માટે સતત નવા પ્રતિબંધો લાદવાથી કાયમી ઉકેલ નહીં મળે. પ્રતિબંધોનું પાલન અસરકારક રીતે ન થાય તો નિયમોના ઉલ્લંઘનની સમસ્યા પણ વધી શકે છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે લોકોને પ્રદૂષણના જોખમો વિશે જાગૃત કરવા અને તેમના રોજિંદા વર્તનમાં પરિવર્તન લાવવું એટલું જ જરૂરી છે. તહેવારોની ઉજવણી સાથે પર્યાવરણની સુરક્ષાનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
અમીર લોકોના વાહનોનું પ્રદૂષણ, ગરીબો સૌથી વધુ ભોગવે છે
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંતે પ્રદૂષણ માટે આર્થિક રીતે નબળા વર્ગને જવાબદાર ઠેરવવા સામે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ગરીબ લોકો પ્રદૂષણથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત થાય છે, જ્યારે મોટા વાહનો અને વધુ સંસાધનોનો ઉપયોગ કરતા લોકો પ્રદૂષણમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે. કોર્ટે એ પણ ધ્યાન દોર્યું કે દિવાળી જેવા તહેવારો નાના વેપારીઓ અને રોજિંદી કમાણી પર નિર્ભર લોકો માટે આવકનો મહત્ત્વપૂર્ણ સમય હોય છે. તેથી પ્રદૂષણ નિયંત્રણના પગલાં લેતી વખતે તેમની આજીવિકાને પણ ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે.
દિલ્હીનો AQI 400ની નજીક પહોંચ્યો
દિલ્હી-NCRમાં શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ હવાની ગુણવત્તા સતત બગડી રહી છે. 6 નવેમ્બરની સવારે દિલ્હીમાં એકંદર એર ક્વોલિટી ઇન્ડેક્સ (AQI) 391 નોંધાયો હતો, જે અત્યંત ખરાબ શ્રેણીમાં આવે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં AQI 400ને પણ પાર કરી ગયો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી અને આસપાસના ગાઝિયાબાદ, ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ તથા ગ્રેટર નોઈડા જેવા વિસ્તારોમાં ભારે ટ્રાફિક અને વાહનોમાંથી થતા ઉત્સર્જન અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
પરાળી સળગાવવાના મુદ્દે પણ ચર્ચા
સુનાવણી દરમિયાન કોર્ટે ખેડૂતો દ્વારા પરાળી સળગાવવાના મુદ્દે પણ ચર્ચા કરી હતી. ખેડૂતોને પાકના અવશેષોના યોગ્ય નિકાલ માટે મશીનો અને જરૂરી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાની જરૂરિયાત દર્શાવવામાં આવી હતી. કોર્ટે ગ્રામ પંચાયત સ્તરે પરાળી એકત્ર કરવાની વ્યવસ્થા અને તેની ખરીદીના ભાવ અગાઉથી જાહેર કરવા અંગે પણ સૂચનો કર્યા હતા, જેથી ખેડૂતોને પરાળી સળગાવવાના બદલે અન્ય વ્યવહારુ વિકલ્પ મળી શકે.
અમારી WhatsApp ચેનલમાં જોડાવા આ લિંક પર ક્લીક કરો
https://whatsapp.com/channel/0029VauCUMx6LwHmdrOBwa2X
હવે 16 નવેમ્બરે થશે આગામી સુનાવણી
સુપ્રીમ કોર્ટની ત્રણ જજોની બેન્ચમાં ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાનો સમાવેશ થાય છે. કોર્ટે પ્રદૂષણ નિયંત્રણ માટે ટૂંકા, મધ્યમ અને લાંબા ગાળાનાં પગલાંની જરૂરિયાત દર્શાવી હતી. આ મામલે આગામી સુનાવણી 16 નવેમ્બર, 2026ના રોજ હાથ ધરવામાં આવશે.
